Η μείωση των ποσοστών γονιμότητας αποτελούσε ανέκαθεν τροχοπέδη στην οικονομική ανάπτυξη, ωστόσο η εικόνα δεν είναι απαραιτήτως ζοφερή για ασιατικές οικονομίες όπως η Κίνα, η Νότια Κορέα και η Ιαπωνία, σύμφωνα με αναλυτές.
Η δημογραφική πίεση επιταχύνει τις επενδύσεις σε ρομποτική και τεχνητή νοημοσύνη (AI) σε αυτές τις ραγδαία γηράσκουσες, αλλά τεχνολογικά προηγμένες χώρες, βοηθώντας στην αντιστάθμιση των ελλείψεων εργατικού δυναμικού και τη διατήρηση της παραγωγικότητας, ακόμη και με τη συρρίκνωση των πληθυσμών, υποστηρίζουν.
Αναλυτές της Bank of America (BofA) Global Research εκτιμούν ότι η Κίνα, η Νότια Κορέα και η Ιαπωνία μπορούν να γνωρίσουν τεχνολογικά καθοδηγούμενη ανάπτυξη παρά τους γηράσκοντες πληθυσμούς τους. Η δέσμευση αυτών των χωρών στην AI και την αυτοματοποίηση αναμένεται να ενταθεί, καθώς αντιμετωπίζουν όλο και μικρότερους διαθέσιμους εργαζόμενους και αυξανόμενες πιέσεις για μισθολογικές αυξήσεις, όπως αναφέρεται σε έκθεση της 24ης Φεβρουαρίου σχετικά με τα χαμηλά ποσοστά γονιμότητας στην Ασία.
«Τα ισχυρά οικοσυστήματα ημιαγωγών, τεχνολογικού υλικού και μηχανημάτων της περιοχής καθιστούν την υιοθέτηση ταχύτερη και φθηνότερη σε σύγκριση με άλλες περιοχές», σημείωσαν οι συντάκτες της έκθεσης, επισημαίνοντας ότι η Κίνα και η Νότια Κορέα βρίσκονται ήδη στην πρωτοπορία της ανάπτυξης και υιοθέτησης τεχνολογιών αιχμής.
Η Νότια Κορέα κατέχει την υψηλότερη πυκνότητα ρομπότ παγκοσμίως, με περίπου 1.012 βιομηχανικά ρομπότ ανά 10.000 εργαζόμενους στη μεταποίηση. Η Κίνα έχει 470 και η Ιαπωνία 419, πολύ πάνω από τον παγκόσμιο μέσο όρο των 162, σύμφωνα με στοιχεία του 2024 από τη Διεθνή Ομοσπονπονδία Ρομποτικής.
Ο Louis Kuijs, επικεφαλής οικονομολόγος για την περιοχή Ασίας-Ειρηνικού στην S&P Global Ratings, δήλωσε ότι οι κυβερνήσεις της Κίνας, της Νότιας Κορέας και της Σιγκαπούρης είναι οι πιο δραστήριες στην υιοθέτηση και εφαρμογή AI και ρομποτικής σε όλη την οικονομία.
Η Ιαπωνία αναμένεται να δει επιταχυνόμενη εφαρμογή, δεδομένης της έντονης μείωσης του εργαζόμενου πληθυσμού της και της αυξανόμενης απροθυμίας της να δεχτεί ξένους εργαζόμενους, πρόσθεσε.
Ενώ κάποτε αποτελούσαν τους κύριους μοχλούς της παγκόσμιας πληθυσμιακής αύξησης, οι χώρες της Ασίας έχουν δει τα ποσοστά γονιμότητας τους να πέφτουν κάτω από τα επίπεδα αναπλήρωσης νωρίτερα από ό,τι πολλοί περίμεναν. Έως το 2050, περίπου το 37% του πληθυσμού της Ιαπωνίας και σχεδόν το 40% της Νότιας Κορέας αναμένεται να είναι ηλικίας 65 ετών και άνω, σύμφωνα με την BofA Global Research, με το ποσοστό της Κίνας να φτάνει πιθανώς περίπου το 31%.
Αντίθετα, το ποσοστό των ηλικιωμένων αναμένεται να είναι περίπου 23% στις Ηνωμένες Πολιτείες και 15% στην Ινδία.
Ανησυχώντας για την πιο αργή ανάπτυξη και την απώλεια οικονομικού δυναμισμού, οι κυβερνήσεις σε ολόκληρη την περιοχή έχουν εφαρμόσει πακέτα πολιτικών και έχουν διαθέσει σημαντικούς δημοσιονομικούς πόρους για την αύξηση των ποσοστών γονιμότητας.
Ωστόσο, η μακροχρόνια πεποίθηση ότι η εργασία είναι ο κύριος οδηγός της οικονομικής ανάπτυξης τίθεται υπό αυξανόμενο έλεγχο, καθώς οι τεχνολογικές εξελίξεις αποδυναμώνουν τη σύνδεση μεταξύ οικονομικής παραγωγής και μεγέθους του εργατικού δυναμικού, δήλωσαν αναλυτές. Πέρα από την αυτοματοποίηση επαναλαμβανόμενων εργασιών, η AI και η ρομποτική ενισχύουν τις ανθρώπινες ικανότητες και αυξάνουν την παραγωγικότητα.
Σε έκθεση του Φεβρουαρίου 2025, η Τράπεζα της Κορέας προειδοποίησε ότι ένα συρρικνούμενο εργατικό δυναμικό, που οφείλεται σε χαμηλά ποσοστά γεννήσεων και ταχεία γήρανση, θα μπορούσε να μειώσει το ακαθάριστο εγχώριο προϊόν της χώρας κατά 16,5% μεταξύ 2023 και 2050. Η ευρύτερη υιοθέτηση AI, ωστόσο, θα μπορούσε να περιορίσει τη μείωση στο 5,9% στο καλύτερο σενάριο.
Παρόλα αυτά, η στροφή προς την αυτοματοποίηση θα μπορούσε να οδηγήσει σε άνισα αποτελέσματα, προειδοποίησαν οι αναλυτές.
«Η AI μπορεί να αντισταθμίσει μέρος της αρνητικής επίδρασης από τη χαμηλή γονιμότητα και τα δημογραφικά στοιχεία, αλλά όχι πλήρως», δήλωσε ο Eugene Lee, οικονομολόγος στην επενδυτική ομάδα CLSA. Δεν θα αντιμετώπιζε πλήρως τις δημογραφικές πιέσεις, πρόσθεσε, καθώς και άλλοι μοχλοί ανάπτυξης πέραν της εργασίας αναμένεται να επηρεαστούν.
Η κατανάλωση, για παράδειγμα, θα επιβραδυνθεί καθώς ο αριθμός των νοικοκυριών θα μειώνεται, δήλωσε ο Lee. Η δημοσιονομική πολιτική θα αντιμετωπίσει επίσης πιέσεις, καθώς οι κυβερνήσεις θα αντιμετωπίζουν αυξανόμενες συνταξιοδοτικές υποχρεώσεις και κόστη υγειονομικής περίθαλψης, πρόσθεσε.
Μια άλλη ανησυχία είναι ότι η αύξηση των μισθών για τους περισσότερους εργαζόμενους θα μπορούσε να υστερεί, ανέφερε ο Lee, καθώς τα τεχνολογικά κέρδη συχνά ωφελούν τους ιδιοκτήτες κεφαλαίου και τους ειδικευμένους επαγγελματίες, ενώ οι εργαζόμενοι σε θέσεις εισαγωγικού επιπέδου είναι ιδιαίτερα ευάλωτοι στην αντικατάσταση.
Οι κυβερνήσεις θα μπορούσαν να μετριάσουν κάποιες από τις αναταραχές μέσω στοχευμένης κατάρτισης και αναβάθμισης δεξιοτήτων του εργατικού δυναμικού, πρόσθεσε.
Ο Kuijs από την S&P Global Ratings δήλωσε ότι οι απόψεις της αγοράς ήταν διχασμένες, αλλά ο μακροπρόθεσμος αντίκτυπος της τεχνολογικής αλλαγής παραμένει αβέβαιος.
«Αν κοιτάξετε τα τελευταία 250 χρόνια, κατά προσέγγιση, η εμπειρία με την τεχνολογική αλλαγή ήταν πιο κοντά στο αισιόδοξο σενάριο», είπε ο Kuijs.
«Ωστόσο, τείνουν να υπάρχουν βραχυπρόθεσμες οικονομικές τριβές και πόνος, επειδή οι άνθρωποι που εκτοπίζονται από την τεχνολογία στην απασχόληση δεν βρίσκουν πάντα αξιοπρεπείς νέες θέσεις εργασίας.»
