Η απειλή της τεχνητής νοημοσύνης (ΤΝ) για την απασχόληση δεν είναι μια «αποκάλυψη των ρομπότ» που θα κλέψει τις δουλειές, αλλά μια «αλγοριθμική συμπαιγνία» που μπορεί αθόρυβα να διαβρώσει τους μισθούς και την ασφάλεια στον χώρο εργασίας, προειδοποίησε ο Έκεχαρντ Ερνστ, επικεφαλής μακροοικονομολόγος της Διεθνούς Οργάνωσης Εργασίας (ILO), την Τρίτη στο Πεκίνο.
Ενώ η δημόσια ανησυχία συχνά επικεντρώνεται στην πιθανότητα η ΤΝ να προκαλέσει μαζική ανεργία, ο Ερνστ δήλωσε ότι το αποδιοργανωτικό της δυναμικό έχει υπερεκτιμηθεί. «Δεν νομίζω ότι είμαστε κοντά σε σοβαρές αναταραχές στις αγορές εργασίας», είπε.
Αναφερόμενος σε μελέτη που δημοσίευσε η αμερικανική εταιρεία ΤΝ Anthropic, ο Ερνστ επισήμανε ένα μεγάλο «χάσμα στην υλοποίηση». Η μελέτη έδειξε ότι, παρόλο που η ΤΝ είναι θεωρητικά ικανή να εκτελέσει πολλές εργασίες υψηλής αμοιβής, η πραγματική υιοθέτησή της υστερεί σημαντικά λόγω ρυθμιστικών εμποδίων, πολυπλοκότητας ενσωμάτωσης συστημάτων και της ανάγκης για ανθρώπινη εποπτεία.
Ενώ η ΤΝ επηρεάζει συγκεκριμένους τομείς –κυρίως τη μηχανική λογισμικού– και θέσεις εργασίας αρχικού επιπέδου, ο Ερνστ τόνισε ότι οι γενικότερες ανησυχίες για τον αντίκτυπό της στην απασχόληση των νέων είναι αβάσιμες. Συγκρίνοντας τα ποσοστά ανεργίας των νέων στην Κίνα –16,1% για ηλικίες 16-24 ετών και 7,2% για 25-29 ετών– με αυτά ορισμένων ευρωπαϊκών χωρών όπου το ποσοστό μπορεί να ξεπερνά το 20%, ανέφερε ότι δεν είναι ασυνήθιστα υψηλά. «Η δυσκολία για τους νέους σχετίζεται κυρίως με την τρέχουσα οικονομική επιβράδυνση, παρά με την ΤΝ», δήλωσε.
Ο Ερνστ εξήγησε ότι στην αγορά εργασίας, η ΤΝ έχει περισσότερο να κάνει με την αναμόρφωση και τον μετασχηματισμό των θέσεων εργασίας, παρά με την μαζική τους αντικατάσταση, καθώς επιτρέπει στους εργαζομένους να επικεντρωθούν σε σύνθετες εργασίες υψηλής προστιθέμενης αξίας. Απέρριψε την «πλάνη της σταθερής πίτας» – την ιδέα ότι η ζήτηση για εργασία είναι πεπερασμένη. Χρησιμοποιώντας ως παραδείγματα τους τομείς της αυτοκινητοβιομηχανίας και της υγειονομικής περίθαλψης, ανέφερε ότι καθώς η αυξημένη αποδοτικότητα μειώνει τις τιμές, η ζήτηση της αγοράς αυξάνεται, αυξάνοντας την ανάγκη για εργατικό δυναμικό.
«Λαμβάνοντας υπόψη τις δημογραφικές εξελίξεις που βλέπουμε στην Κίνα, κινδυνεύουμε να ξεμείνουμε από εργαζόμενους, όχι από θέσεις εργασίας», δήλωσε ο Ερνστ, προσθέτοντας ότι σε γηράσκουσες κοινωνίες όπως η Κίνα, η ΤΝ θα μπορούσε να γεφυρώσει κρίσιμα κενά στην φροντίδα ηλικιωμένων και ιατρική περίθαλψη. «Η δουλειά δεν έχει εξαφανιστεί. Απλά είναι διαφορετική».
Ωστόσο, αναγνώρισε επίσης ότι οι άνθρωποι αντιμετωπίζουν την πρόκληση της δια βίου μάθησης και της επανεκπαίδευσης, καθώς η αγορά εργασίας αναδιαμορφώνεται από την τεχνολογία – μια διαδικασία που απαιτεί χρόνο και δημόσιες επενδύσεις για την προετοιμασία των εργαζομένων για νέους ρόλους.
Η κύρια ανησυχία του εστιάζεται στον τρόπο με τον οποίο η ΤΝ μπορεί να παραποιήσει τις διαδικασίες καθορισμού μισθών μέσω «αλγοριθμικής συμπαιγνίας», η οποία θα μπορούσε να επιδεινώσει τη συγκέντρωση στην αγορά εργασίας και να επιτρέψει στους εργοδότες να καταστείλουν μισθούς με μη ανταγωνιστικούς τρόπους.
Ο Ερνστ δήλωσε ότι, καθώς μεγάλες εταιρείες υιοθετούν εργαλεία με ΤΝ για τη διαχείριση ανθρώπινου δυναμικού, οι αλγόριθμοι θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν για την ανάλυση δεδομένων ανταγωνιστών, οδηγώντας σε χαμηλότερους μισθούς από ό,τι θα συνέβαινε σε μια πραγματικά ανταγωνιστική αγορά.
Η άνοδος της «οικονομίας των πλατφορμών» περιπλέκει επίσης το τοπίο της απασχόλησης. Με όλο και περισσότερους νέους πτυχιούχους να αναλαμβάνουν περιστασιακές εργασίες (gig work), ο Ερνστ υποστήριξε ότι οι κυβερνήσεις πρέπει να παρέμβουν για να αποτρέψουν έναν «αγώνα δρόμου προς τα κάτω» που θα μεγιστοποιεί την αποδοτικότητα, παραμένοντας αδιάφορος για τη βασική αντοχή και την ασφάλεια των ανθρώπινων εργαζομένων.
Πρότεινε ένα ρυθμιστικό μοντέλο παρόμοιο με αυτό στον χρηματοπιστωτικό τομέα, με υποχρεωτικές «δοκιμές αντοχής» για τους αλγόριθμους πριν από την ανάπτυξή τους. Ο Ερνστ κατέληξε λέγοντας ότι, ενώ «έχουμε κανονισμούς για την ασφάλεια στην εργασία για τους εργάτες στα εργοστάσια», υπάρχει επίσης η ανάγκη οι κυβερνήσεις να δημιουργήσουν υπηρεσίες για την εποπτεία της ψηφιακής «πλατφόρμας» εργασίας.
