Λίγοι ηγέτες ταξιδεύουν στην Κίνα αναζητώντας κύρος και επιστρέφουν μόνο με ένα ζευγάρι πάντα, αλλά ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν κατάφερε ακριβώς αυτό. Αφού παρέδωσε την κυριαρχία στον Αμερικανό πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ, ο Μακρόν επισκέφθηκε την Κίνα αναζητώντας μια επικύρωση που οι δικοί του πολίτες πλέον δεν του παρέχουν. Η εξουσία του στο εσωτερικό έχει διαβρωθεί λόγω παραιτήσεων υπουργών, καταρρέουσας στήριξης, αδιέξοδων προϋπολογισμών και αιτημάτων για παραίτησή του. Η Κίνα το διέκρινε πριν καν βγει από το αεροπλάνο.
Το Πεκίνο αντιμετώπισε μια προεδρία που φέρει τίτλους χωρίς ουσία, προσφέροντας λίγα περισσότερα από σκηνοθετημένες ευκαιρίες για φωτογραφίες και προσεκτικά επιλεγμένες διπλωματικές χειρονομίες στον ηγέτη της δεύτερης μεγαλύτερης οικονομίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ο οποίος επεδίωκε να προβάλει μεγαλοπρέπεια. Ο Μακρόν ζήτησε από την Κίνα να επενδύσει σε τομείς που ταυτόχρονα πιστεύει ότι η Ευρώπη πρέπει να προστατεύσει πλήρως για να διατηρήσει μια βασική βιομηχανική παρουσία: ηλεκτρικά οχήματα, μπαταρίες και ηλιακή ενέργεια. Κάποτε είχε καταδικάσει το Πεκίνο για βιομηχανική υπερπαραγωγή· τώρα επιδίωκε την ίδια παραγωγή για να καλύψει εγχώρια κενά που δεν μπορούσε να κλείσει.
Ενώ έχουν επιβληθεί αυστηροί έλεγχοι σε προϊόντα μικρών πακέτων που πωλούνται μέσω της Shein, οκτώ από τις 10 κορυφαίες εξαγωγές της Κίνας προς τη Γαλλία σε αξία αφορούν προηγμένες τεχνολογίες. Εν τω μεταξύ, η Γαλλία στέλνει πίσω αρώματα, κονιάκ και τσάντες. Ουσιαστικά, μόνο οι αεροδιαστημικοί κινητήρες κρατούν το Παρίσι στον αγώνα της υψηλής τεχνολογίας. Πριν από το ταξίδι του Μακρόν, η γαλλική αντικατασκοπεία τόνισε την ανισορροπία, προειδοποιώντας για αυξημένη πίεση από την πρωτοπορία της Κίνας στην τεχνητή νοημοσύνη, την κβαντική έρευνα και τις σπάνιες γαίες. Ο Μακρόν φάνηκε να παραμερίζει αυτές τις προειδοποιήσεις.
Ωστόσο, οι αντιφάσεις δεν σταμάτησαν εκεί. Διαφήμισε τη συνεργασία στην πράσινη τεχνολογία, ακόμα και όταν το Παρίσι υποστηρίζει δασμούς στα κινεζικά ηλεκτρικά οχήματα. Ενώ προειδοποιούσε κατά της εξάρτησης από τις κινεζικές αλυσίδες εφοδιασμού, αναζήτησε κινεζικές επενδύσεις για να σώσει την εγχώρια παραγωγή. Εκκλήσεις για τον πόλεμο της Ρωσίας στην Ουκρανία ακολούθησαν το ίδιο μοτίβο. Ο πρόεδρος Σι Τζινπίνγκ απάντησε με γνωστές εκκλήσεις για ειρήνη και σταθερότητα, ακόμα και ενώ η σύγκρουση συνεχίζεται. Και οι δύο πλευρές πλαισίωσαν την ανταλλαγή θετικά, ωστόσο τίποτα δεν έχει αλλάξει. Παρασκηνιακά, το γαλλικό στοίχημα βασίζεται στην πώληση 100 μαχητικών Rafale στην Ουκρανία, μια συναλλαγή περίπου 26,2 δισεκατομμυρίων δολαρίων που εκθέτει τις προτεραιότητες πιο καθαρά από οποιαδήποτε δημόσια δήλωση.
Οι παραλείψεις είχαν μεγαλύτερη σημασία από τις ανακοινώσεις. Ο Μακρόν απέφυγε σε μεγάλο βαθμό τις προειδοποιήσεις που επαναλαμβάνει στη Δύση· η Ευρώπη το είδε ως επιβεβαίωση ότι το Παρίσι δεν θα ενεργεί πλέον ως θεματοφύλακας συλλογικών μοχλευμάτων. Οι δασμοί σε κονιάκ, γαλακτοκομικά και χοιρινό κρέας που ακολούθησαν τα μέτρα της ΕΕ για τα κινεζικά ηλεκτρικά οχήματα δίδαξαν στην κυβέρνησή του ένα μάθημα: οι ναυαρχίδες εξαγωγές της Γαλλίας βρίσκονται εντός της διακριτικής εμβέλειας του Πεκίνου. Ως αποτέλεσμα, η πολιτική του Μακρόν για την Κίνα έχει περιοριστεί στον έλεγχο ζημιών.
Τα αποτελέσματα απέδειξαν ότι η ανάγνωση του Πεκίνου ήταν σωστή: αόριστες δηλώσεις για συνεργασία στον πολιτικό πυρηνικό τομέα, πρόσβαση στη γεωργία και αναφορές για το κλίμα που επιτρέπουν στο Παρίσι να διεκδικεί πρόοδο, ενώ παράλληλα αφήνουν ανέγγιχτο κάθε ευαίσθητο τομέα. Ο Σι δεν παραχώρησε τίποτα δομικό, αλλά παρέδωσε δύο πάντα. Η προσέγγιση της Ισπανίας προς την Κίνα ήταν παρόμοια με της Γαλλίας. Τον Νοέμβριο, ο Ισπανός βασιλιάς Φελίπε ΣΤ’ έφτασε στην Κίνα, ενώ η εκτελεστική εξουσία της Μαδρίτης αποσταθεροποιήθηκε από εκτεταμένα σκάνδαλα διαφθοράς και εντάσεις στον συνασπισμό. Οι δύο πλευρές αγκάλιασαν συμφωνίες για τον τουρισμό και συνεργασία στον τομέα της ενέργειας, αλλά η Κίνα απέφυγε οποιαδήποτε ουσιαστική αλλαγή.
Το Πεκίνο έχει τελειοποιήσει τη μέθοδο προσέγγισης των ευρωπαϊκών κρατών με εθνικούς ηγέτες που στερούνται εξουσίας, μέσω διμερών καναλιών που παρακάμπτουν τους μηχανισμούς της ΕΕ. Προσφέρει συμβολικά κέρδη για το εγχώριο κοινό τους, ενώ διατηρεί τον έλεγχο σχεδόν σε κάθε κρίσιμο τομέα. Τα εσωτερικά ρήγματα της Ευρώπης έχουν γίνει το πεδίο εργασίας του Πεκίνου. Το ίδιο σενάριο πιθανότατα θα ξεδιπλωθεί με τη Γερμανία και τη Βρετανία το επόμενο έτος. Ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς στερείται της εξουσίας που κάποτε κατείχε η Άνγκελα Μέρκελ. Το Πεκίνο θα σταθμίσει την εξάρτηση του Βερολίνου από την κινεζική αγορά αναλόγως. Ο Μερτς μπορεί να ζητήσει διασφαλίσεις για βιομηχανικά μηχανήματα και πρόσβαση στην αυτοκινητοβιομηχανία· ο Σι θα απαντήσει με διάλογο και πλαίσια.
Εκτός ΕΕ, ο Βρετανός πρωθυπουργός Κιρ Στάρμερ θα επιδιώξει πρόοδο στις επενδύσεις και το εμπόριο, μετά από χρόνια ευθυγράμμισης με την επιθετική στάση της Ουάσινγκτον απέναντι στην Κίνα. Το Πεκίνο θα χαιρετίσει την στροφή του Λονδίνου προς τον πραγματισμό και θα προσφέρει ελεγχόμενα ανοίγματα στον χρηματοπιστωτικό τομέα ή την ενέργεια, χωρίς να αγγίξει τους τομείς που προστατεύουν την ανταγωνιστική του ισχύ. Το μοτίβο είναι αδιαμφισβήτητο. Το Βερολίνο, το Παρίσι, η Μαδρίτη και το Λονδίνο δεν υποστηρίζουν πλέον μια ενιαία ή συνεκτική πολιτική για την Κίνα. Βασίζονται σε διμερή αυτοσχεδιασμό, διαμορφωμένο από την εγχώρια αστάθεια. Η μειούμενη ικανότητα της Ευρώπης να δρα συλλογικά φαίνεται σε κάθε επίσκεψη.
Αυτή η κατακερματισμός αφήνει την Ευρώπη εκτεθειμένη: η ιδέα ενός αυτόνομου μπλοκ που αλληλεπιδρά με την Ουάσινγκτον και το Πεκίνο από θέση ανεξαρτησίας καταρρέει όταν οι άδοντες ηγέτες της προσεγγίζουν την Κίνα. Προωθούν τον παγκόσμιο ρόλο της Ευρώπης δημοσίως, αλλά διαπραγματεύονται παρακάμπτοντας τα κανάλια της ΕΕ, αντιμετωπίζοντας το μπλοκ ως εργαλείο εθνικής προβολής. Σήμερα, βασίζονται στην Κίνα για να αντισταθμίσουν την εγχώρια παράλυση, ενώ υποτάσσουν την ευρωπαϊκή στρατιωτική ασφάλεια και την τεχνολογική κυριαρχία στην Ουάσινγκτον. Αυτές οι εξαρτήσεις υπονομεύουν τον ισχυρισμό της Ευρώπης για στρατηγική αυτονομία, καθώς οι ηγέτες που προειδοποιούν κατά της υπερβολικής εξάρτησης στρέφονται επίσης στην ίδια δύναμη που απεικονίζουν ως απειλή για βιομηχανική υποστήριξη.
Η Ευρώπη φαίνεται άναρχη, όταν περισσότερο από ποτέ χρειάζεται συνοχή. Οι ευρωπαϊκές επισκέψεις αποκαλύπτουν πολιτικές προς την Κίνα που έχουν γίνει αυτοσχεδιαστικές, συναλλακτικές και καθοδηγούμενες από ηγέτες των οποίων η εγχώρια ευθραυστότητα τους εμποδίζει να δράσουν με την εξουσία που απαιτεί η γεωπολιτική στιγμή. Η Ευρώπη χρειάζεται προ-συντονισμένες θέσεις και κοινά πλαίσια, αλλιώς θα δει την Κίνα να απομονώνει τα κράτη-μέλη μία κρίση τη φορά. Ένας τέτοιος συντονισμός θα μπορούσε να μετατρέψει την κλίμακα της Ευρώπης σε μοχλευση και να δημιουργήσει κοινούς όρους για τη διαχείριση της οικονομικής αλληλεξάρτησης. Εν τω μεταξύ, η Κίνα βλέπει τον κατακερματισμό ως ευκαιρία. Γιατί να αλλάξει, όταν μπορεί να επηρεάσει την Ευρώπη μέσω διμερών καναλιών κάθε φορά που ένας ηγέτης φτάνει σε πολιτική παρακμή; Η Ευρώπη μπορεί είτε να επιλέξει την επίπονη εργασία του συγχρονισμού για να ανακτήσει την εξουσία πάνω στη μοίρα της, είτε να συνεχίσει να παρασύρεται. Ο Μακρόν παραθέτει τον Μολιέρο στην Τσενγκντού· η Ευρώπη θα έκανε καλό να ακούσει τον συγγραφέα του “Ο φιλάργυρος”: “Πρέπει να τρώμε για να ζούμε, και όχι να ζούμε για να τρώμε” – να δράσει με σκοπό, πριν ο κοντοπρόθεσμος γίνει συνήθεια.
