Η πρόσφατη επίσκεψη του Γερμανού Καγκελάριου Όλαφ Σολτς στο Πεκίνο, την πρώτη του στην Κίνα, πραγματοποιήθηκε σε μια περίοδο αυξημένης γεωπολιτικής προσοχής. Με τις σχέσεις να βρίσκονται σε τεντωμένο σχοινί και τις προσδοκίες για πιθανές αλλαγές στις διατλαντικές σχέσεις και την εμπορική πολιτική να εντείνονται, οι συναντήσεις του Σολτς με τον Πρόεδρο Σι Τζινπίνγκ και τον Πρωθυπουργό Λι Τσιάνγκ προσέφεραν μια δόση πραγματιστικής σταθερότητας, κάτι που έχει λείψει από τη διεθνή σκηνή.
Παρόλο που οι συζητήσεις για τον “αποκλιμακισμό” (de-risking) από την Κίνα απασχολούν εδώ και χρόνια τις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες, η ατζέντα του Σολτς αποκάλυψε μια πιο σύνθετη πραγματικότητα. Η επίσκεψη δεν περιορίστηκε σε διπλωματικές συνομιλίες, αλλά περιλάμβανε και μετακίνηση στο τεχνολογικό κέντρο της Χανγκτσόου. Εκεί, ο Καγκελάριος ξεναγήθηκε στις εγκαταστάσεις της κινεζικής εταιρείας ανθρωπόμορφων ρομπότ Unitree και της Siemens Energy, συνοδευόμενος από στελέχη γερμανικών εταιρειών όπως οι Volkswagen και BMW.
Η λογική πίσω από την επιδίωξη επιχειρηματικών σχέσεων και τεχνολογικών συνεργασιών ήταν απλή: το Βερολίνο ήθελε να δείξει τη διάθεσή του να συνεργαστεί με το Πεκίνο σε τεχνολογικά αιχμής, αναγνωρίζοντας παράλληλα ότι η κινεζική βιομηχανία δεν είναι πλέον απλώς πηγή χαμηλού κόστους παραγωγής. Αντί να στραφούν στην τεχνολογική απομόνωση, οι γερμανικές εταιρείες αντιλαμβάνονται ότι η μακροπρόθεσμη ανταγωνιστικότητα απαιτεί άμεση εμπλοκή με τα κινεζικά οικοσυστήματα καινοτομίας. Αυτό μπορεί να επιτευχθεί μέσω συνεργασιών και κοινών προγραμμάτων έρευνας και ανάπτυξης, συμβάλλοντας στον καθορισμό προτύπων και ερευνητικών προτεραιοτήτων. Ενώ η συμφωνία για την αγορά έως και 120 αεροσκαφών Airbus από την Κίνα προσέφερε άμεσα, απτά οφέλη στην ευρωπαϊκή παραγωγή, η βαθύτερη στρατηγική κίνηση είναι να διασφαλιστεί ότι η Γερμανία παραμένει μια συνεργατική δύναμη στη διαμόρφωση των τεχνολογικών καινοτομιών της μελλοντικής παγκόσμιας οικονομίας.
Αυτό που ξεχώρισε ιδιαίτερα σε αυτήν την επίσκεψη δεν ήταν η συμφωνία σε όλα τα μέτωπα, αλλά ο τρόπος διαχείρισης των διαφωνιών. Οι κοινές ανακοινώσεις μετά τις συναντήσεις αποτέλεσαν μια σαφή επίδειξη ώριμης διμερούς διπλωματίας. Η Γερμανία και η Κίνα συμφώνησαν ουσιαστικά να διαφωνήσουν και το δήλωσαν ξεκάθαρα.
Ο Σολτς δεν δίστασε να επισημάνει το εμπορικό έλλειμμα της Γερμανίας με την Κίνα, που ανέρχεται σε 89 δισεκατομμύρια ευρώ (104,3 δισεκατομμύρια δολάρια ΗΠΑ), και τις ανησυχίες του, όπως η κινεζική βιομηχανική υπερπαραγωγή και οι εξαγωγικοί έλεγχοι. Από την πλευρά της, η κινεζική πλευρά αναγνώρισε αυτά τα σημεία, τονίζοντας παράλληλα τις δικές της ανησυχίες σχετικά με την ασφάλεια των εξαγωγικών ελέγχων τεχνολογίας και τα εμπορικά εμπόδια. Αυτή η διαφωνία δεν αποτέλεσε αποτυχία διαπραγμάτευσης, αλλά λειτούργησε ως μηχανισμός εκτόνωσης για τη συνεργασία, θέτοντας όρια στις διαφωνίες, ώστε να μην ζημιωθεί η ευρύτερη στρατηγική εταιρική σχέση.
Ο Σι Τζινπίνγκ βρήκε τον σωστό τόνο, δηλώνοντας ότι ένας ταραγμένος κόσμος απαιτεί από την Κίνα και τη Γερμανία να βλέπουν η μία την άλλη αντικειμενικά ως αξιόπιστους εταίρους. Η ανθεκτικότητα αυτής της εταιρικής σχέσης εξαρτάται από τις ανταλλαγές μεταξύ των λαών, όπως η συνεργασία στην κινητικότητα φοιτητών και η συνεργασία σε επιστημονικά εργαστήρια μεταξύ των δύο χωρών.
Οι εκπαιδευτικές ανταλλαγές παραμένουν ένας σταθεροποιητικός παράγοντας. Μεταξύ 2013 και 2022, η Γερμανία αναδείχθηκε στον μεγαλύτερο ευρωπαϊκό ερευνητικό εταίρο της Κίνας, παράγοντας περισσότερες από 86.000 κοινές επιστημονικές δημοσιεύσεις. Σε επίπεδο φοιτητών, ενώ σχεδόν 38.600 Κινέζοι φοιτητές φοιτούν αυτήν τη στιγμή στο γερμανικό σύστημα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, και οι δύο χώρες πρέπει να διασφαλίσουν μια συνεχή αμοιβαία ανταλλαγή γνώσεων.
Πέρα από τους αριθμούς, η δέσμευση του Σολτς για επανέναρξη του Φόρουμ Διαλόγου Κίνας-Γερμανίας αποτελεί μια σημαντική πρόοδο. Αυτοί οι διάλογοι (Track II) αποτελούν σημαντικά κανάλια για την επανασύνδεση ακαδημαϊκών, υπευθύνων χάραξης πολιτικής και ειδικών του κλάδου. Διαδραματίζουν ζωτικό ρόλο στην απορρόφηση των διπλωματικών εντάσεων και στη διευκόλυνση της κοινής κατανόησης, ακόμη και όταν τα επίσημα πολιτικά κανάλια μπλοκάρονται από συστημικό ανταγωνισμό.
Το πιο σημαντικό, η επαναξιολόγηση του Βερολίνου θα σηματοδοτήσει ένα μήνυμα που θα αντηχήσει σε ολόκληρη την Ευρώπη και θα καθορίσει τον τόνο για τις σινο-ευρωπαϊκές σχέσεις. Επιδεικνύοντας ότι είναι δυνατόν να διατηρηθούν οι διαρθρωτικές ανησυχίες, ενώ ταυτόχρονα εμβαθύνονται οι σχέσεις σε ευρύτερες συνεργασίες, όπως η πράσινη τεχνολογία και οι ανταλλαγές μεταξύ των λαών, η Γερμανία προσφέρει στις Βρυξέλλες ένα χρήσιμο πρότυπο. Εάν η μεγαλύτερη οικονομία της Ευρώπης θέσει ένα σαφές προηγούμενο στην εξεύρεση μιας παραγωγικής και πραγματιστικής ισορροπίας με το Πεκίνο, παρέχει ένα ρεαλιστικό σχέδιο για την υπόλοιπη Ευρώπη.
Ο χρόνος είναι τα πάντα σε έναν κόσμο ολοένα και πιο συναλλακτικών διεθνών σχέσεων. Με την εξασφάλιση συμφωνιών αεροδιαστημικής, την οριστικοποίηση συμφωνιών για την πράσινη μετάβαση και τη συμφωνία για την επανεκκίνηση διυπουργικών διαβουλεύσεων, το Βερολίνο και το Πεκίνο μπορούν να δημιουργήσουν βασικά πλεονεκτήματα ενόψει της αναμενόμενης επίσκεψης του Τραμπ στην Κίνα.
Το ταξίδι του Σολτς αποδεικνύει ότι είναι δυνατόν να αναγνωρίσουμε την ανάγκη για “αποκλιμακισμό” (de-risking), ενώ παράλληλα διεξάγουμε σοβαρές και εποικοδομητικές επιχειρήσεις. Εστιάζοντας στην συνεργασία σε τεχνολογίες αιχμής, διατηρώντας ανοιχτά κανάλια επικοινωνίας και αντιμετωπίζοντας τις διαφωνίες με διπλωματική ειλικρίνεια αντί για εχθρότητα, η Γερμανία και η Κίνα σκιαγραφούν ένα σχέδιο δράσης για έναν ολοένα και πιο διαιρεμένο κόσμο. Δεν πρόκειται πλέον για τέλεια ευθυγράμμιση, αλλά για διαχειριζόμενη εμπλοκή στις εμπορικές σχέσεις και συμφωνημένες “κόκκινες γραμμές”. Αυτού του είδους η διαχειριζόμενη συνεργασία προσθέτει χρήσιμη σταθερότητα στην παγκόσμια οικονομία.
