Πέρα από το πετρέλαιο, η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή πυροδοτεί φόβους για έλλειψη ηλίου, ένα παραπροϊόν της παραγωγής υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) που είναι ζωτικής σημασίας για τους ημιαγωγούς, τις αεροδιαστημικές εφαρμογές και τον προηγμένο ιατρικό εξοπλισμό.
Ο ιατρικός τομέας βρίσκεται σε επιφυλακή, καθώς οι συσκευές μαγνητικής τομογραφίας (MRI) βασίζονται σε υγρό ήλιο για την ψύξη των υπεραγώγιμων μαγνητών τους, και μια διαταραχή στην προμήθεια θα μπορούσε να θέσει σε κίνδυνο τις διαγνωστικές υπηρεσίες.
Μια προειδοποίηση από τον Marc Johnson, ιολόγο και καθηγητή στο Πανεπιστήμιο του Missouri, αυτή την εβδομάδα σχετικά με την πιθανή διακοπή της προμήθειας υγρού ηλίου, ανέδειξε μια αυξανόμενη ανησυχία για το πώς οι επιπτώσεις της σύγκρουσης, που ξεκίνησε με επιθέσεις από τις ΗΠΑ και το Ισραήλ κατά του Ιράν στις 28 Φεβρουαρίου, θα μπορούσαν να επηρεάσουν την καθημερινή ζωή. Το Ιράν έχει αντιδράσει με πλήγματα σε ενεργειακές υποδομές σε όλη τη Μέση Ανατολή.
«Ελπίζω κανείς να μην χρειαστεί MRI φέτος», έγραψε ο Johnson σε ανάρτηση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης την Τρίτη. «Ο μεγαλύτερος παραγωγός υγροποιημένου ηλίου στον κόσμο βρίσκεται στο Κατάρ και είναι κλειστός. Μόλις λάβαμε ειδοποίηση ότι η προμήθειά μας για όλο τον χρόνο θα μειωθεί τουλάχιστον στο μισό. Κανείς δεν θα μπορούσε να το προβλέψει αυτό (εκτός αν το σκεφτόταν)».
Οι τιμές του ηλίου περίπου διπλασιάστηκαν από την έναρξη της σύγκρουσης, δήλωσε την Πέμπτη η Shelley Jang, διευθύντρια εταιρικών αξιολογήσεων στο παράρτημα της Fitch Ratings στη Σεούλ.
Σε αντίθεση με το αργό πετρέλαιο ή τα σιτηρά, το ήλιο είναι δύσκολο να αποθηκευτεί. Το υγρό ήλιο υπόκειται σε συνεχή εξάτμιση εντός ενός χρονικού παραθύρου μεταφοράς που διαρκεί περίπου 45 ημέρες, πράγμα που σημαίνει ότι η αγορά βασίζεται σε ταχεία ροή και εφοδιαστική αλυσίδα, παρά σε μακροχρόνιες αποθήκες.
Το Γεωλογικό Ινστιτούτο των ΗΠΑ (US Geological Survey) αναφέρει ότι το Κατάρ αντιπροσώπευε το 33,2% της παγκόσμιας παραγωγής ηλίου πέρυσι. Οι πρόσφατες ιρανικές επιθέσεις σε εγκαταστάσεις LNG του Κατάρ – με χρόνους αποκατάστασης που εκτιμώνται σε χρόνια – σε συνδυασμό με τη διαταραχή της ναυτιλίας στον Περσικό Κόλπο λόγω του πολέμου, έχουν πλήξει καίρια μια παγκόσμια εφοδιαστική αλυσίδα που ήδη λειτουργεί με οριακά περιθώρια.
Η Jang και ένας άλλος αναλυτής της Fitch δήλωσαν σε άρθρο που δημοσιεύθηκε στις 17 Μαρτίου ότι «η περιφερειακή έκθεση διαφέρει σημαντικά και καθορίζει πού θα εμφανιστούν πρώτα οι πιέσεις στην προσφορά».
Ανέφεραν ότι η Νότια Κορέα και η Ταϊβάν, τα κορυφαία κέντρα κατασκευής τσιπ στον κόσμο, ήταν πιο ευάλωτες λόγω της μεγάλης εξάρτησής τους από εισαγωγές από τη Μέση Ανατολή, ενώ η Ιαπωνία βρισκόταν σε σχετικά πιο σταθερή θέση, καθώς προμηθευόταν το ήμισυ του ηλίου που χρησιμοποιούσε από τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Η Νότια Κορέα έχει ξεκινήσει έρευνα για τους κινδύνους εφοδιασμού 14 κρίσιμων υλικών ημιαγωγών. Ενώ οι αποστολές υγρού ηλίου έχουν περιορισμένο παράθυρο μεταφοράς, βιομηχανικοί ηγέτες όπως η Samsung Electronics διατηρούν ένα πολύ μεγαλύτερο απόθεμα μέσω ενός συνδυασμού επιτόπιων αποθηκεύσεων, μακροπρόθεσμων συμβολαίων προμήθειας και συστημάτων ανάκτησης. Παρόλα αυτά, τα νοτιοκορεατικά μέσα ενημέρωσης αναφέρουν ότι η Samsung προχωρά στην εξασφάλιση εναλλακτικών προμηθειών από τις ΗΠΑ.
Το Υπουργείο Οικονομικών Υποθέσεων της Ταϊβάν δήλωσε τη Δευτέρα ότι η συνολική προσφορά παρέμεινε σταθερή και ότι το ήλιο θα μπορούσε να εισαχθεί από τις ΗΠΑ.
Την Τετάρτη, η γαλλική βιομηχανική εταιρεία αερίων Air Liquide – βασικός προμηθευτής της Taiwan Semiconductor Manufacturing Co (TSMC) – αναγνώρισε «έλλειψη ηλίου» λόγω της σύγκρουσης και ανακοίνωσε σχέδια ανακατανομής προμηθειών από άλλες περιοχές, ανέφερε το Reuters.
Η Jang δήλωσε ότι, ενώ η έλλειψη ηλίου αποτελεί μια διαχειρίσιμη βραχυπρόθεσμη πρόκληση, ενέχει σημαντικό κίνδυνο εάν οι διαταραχές επεκταθούν πέραν των τρεχουσών προσδοκιών.
Μεγαλύτεροι κατασκευαστές όπως η Samsung, η SK Hynix και η TSMC ήταν σε καλύτερη θέση με μακροπρόθεσμα συμβόλαια προμήθειας και προηγμένα συστήματα ανακύκλωσης που ανακτούσαν το 80% έως 90% του ηλίου που χρησιμοποιούσαν, δήλωσε, αλλά οι μικρότεροι πάροχοι που βασίζονται στις αγορές spot ήταν πιο ευάλωτοι.
Ακόμη και στις ΗΠΑ, η οποία παράγει το 42,6% του παγκόσμιου ηλίου, ειδικοί κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου.
Σε έκθεση που δημοσιεύθηκε τη Δευτέρα στο The National Interest, ο Morgan Bazilian, διευθυντής του Payne Institute for Public Policy στο Colorado School of Mines, και συνεργάτες με υπόβαθρο σε έρευνα για την άμυνα και την εφοδιαστική αλυσίδα, προέτρεψαν την Ουάσινγκτον να αντιμετωπίσει το ήλιο ως «στρατηγικό βιομηχανικό αέριο».
«Αυτή η πραγματικότητα έχει άμεσες αμερικανικές οικονομικές επιπτώσεις για τα υλικά θεμέλια της έκρηξης της τεχνητής νοημοσύνης», δήλωσαν, προσθέτοντας ότι η κρίση «πληγώνει ακόμη βαθύτερα τις αμερικανικές και συμμαχικές αμυντικές βιομηχανικές βάσεις από ό,τι αντιλαμβάνονται οι περισσότεροι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής».
Εν μέσω της παγκόσμιας ανησυχίας, η Κίνα εμφανίζεται λιγότερο εκτεθειμένη βραχυπρόθεσμα λόγω της διαθεσιμότητας προμηθειών από τη Ρωσία.
Ενώ η Κίνα εισάγει περίπου το 85% του ηλίου που χρησιμοποιεί, η εταιρεία παροχής στοιχείων για εμπορεύματα Sublime China Information ανέφερε ότι η προμήθεια δεν εξαρτάται αποκλειστικά από τη Μέση Ανατολή.
Τα στοιχεία των τελωνείων δείχνουν ότι το Κατάρ αντιπροσώπευε σχεδόν το 54% των εισαγωγών ηλίου της Κίνας πέρυσι, ενώ η Ρωσία παρείχε το 44,7%.
Σε σημείωμα που εκδόθηκε στις αρχές αυτού του μήνα, αναλυτές της Sublime China Information επεσήμαναν ότι, ενώ το Κατάρ παραμένει η «κορυφαία πηγή», η ρωσική παραγωγή είναι σημαντική και οι εξαγωγές της έχουν αυξηθεί απότομα τα δύο τελευταία χρόνια.
Παρά την ανάκαμψη που παρέχεται από τις εισαγωγές από τη Ρωσία, η κινεζική αγορά δεν είναι απρόσβλητη από τη μετάδοση των τιμών.
Η τιμή του εισαγόμενου ηλίου έχει αυξηθεί από 78 σε 90 γιουάν ανά κυβικό μέτρο (31 έως 36 αμερικανικά σεντς ανά κυβικό πόδι) όταν ξεκίνησε η σύγκρουση, σε 93 έως 103 γιουάν αυτή την εβδομάδα.
