Δύο μήνες μετά την αιχμαλωσία και την αναγκαστική έκδοση του πρώην προέδρου της Βενεζουέλας, Νικολάς Μαδούρο, από τις Ηνωμένες Πολιτείες – και καθώς η χώρα της Νότιας Αμερικής προσπαθεί να ομαλοποιηθεί μετά τη στρατιωτική επέμβαση – μια ομάδα Κινέζων μεταναστών εγκαθίσταται εκεί αναζητώντας επιχειρηματικές ευκαιρίες.
Δεν πρόκειται για όλους νέους αφιχθέντες. Η Μέι Χου, κάτοικος Βενεζουέλας εδώ και πολλά χρόνια, η οποία έφυγε από τη χώρα κατά τη θητεία του Μαδούρο, δήλωσε ότι πολλοί άνθρωποι από την πατρίδα της, την επαρχία Γκουανγκντόνγκ της νότιας Κίνας, βρίσκονταν ήδη καθ’ οδόν για τη χώρα ή ετοιμάζονταν να φύγουν. «Είτε πρόκειται για Κινέζους του εξωτερικού που επιστρέφουν, είτε για νέους που δεν έχουν πάει ποτέ εκεί, είναι πρόθυμοι να εξερευνήσουν τις νέες ευκαιρίες (που αναδύονται μετά τις πολιτικές αλλαγές)», ανέφερε.
Η χαλάρωση των κυρώσεων των ΗΠΑ στην οικονομία της Βενεζουέλας, ιδιαίτερα στον πετρελαϊκό κλάδο, έχει κάνει την Καράκας πιο ελκυστική για επιχειρηματίες μετανάστες, καθώς τα δολάρια ΗΠΑ αρχίζουν να κυκλοφορούν ξανά και οι εξαγωγές ενέργειας αυξάνονται.
Ενώ η επίθεση των ειδικών δυνάμεων των ΗΠΑ τον Ιανουάριο για τη σύλληψη του Μαδούρο με κατηγορίες για εμπόριο ναρκωτικών αντιμετωπίστηκε με καταδίκη από πολλές χώρες και διεθνείς οργανισμούς – και μια δημοσκόπηση του Δεκεμβρίου από την Datanalisis έδειξε ότι το 55% των ερωτηθέντων Βενεζουελάνοι ήταν αντίθετο σε ξένη στρατιωτική επέμβαση – η γεωπολιτική αλλαγή αναφέρθηκε από τη Χου και άλλους στην κοινότητα των Κινέζων μεταναστών ως ο κύριος λόγος για την επιστροφή τους.
Η πατρίδα της, η Ενπίνγκ, μια απομακρυσμένη πόλη στη δυτική Γκουανγκντόνγκ, έχει μακροχρόνιους και βαθιούς δεσμούς με τη χώρα της Νότιας Αμερικής. Από τα τέλη του 19ου έως τις αρχές του 20ου αιώνα, έγινε μια βασική πηγή κινεζικής μετανάστευσης προς τη Βενεζουέλα. Ο κινεζικός πληθυσμός στη Βενεζουέλα κορυφώθηκε περίπου στις 400.000 το 2013 – όταν πέθανε ο πρώην πρόεδρος Ούγκο Τσάβες και ανέλαβε την εξουσία ο Μαδούρο – με περίπου το 70% να ανιχνεύει την καταγωγή του από την Ενπίνγκ, σύμφωνα με όσους επέστρεψαν στην Κίνα.
Για δεκαετίες, αυτοί οι μετανάστες και οι απόγονοί τους κυριαρχούσαν σε τομείς όπως τα παντοπωλεία, τα σούπερ μάρκετ, τα εστιατόρια και οι επιχειρήσεις πώλησης ειδών οικιακής χρήσης, δημιουργώντας στενά δίκτυα και επιχειρηματική τεχνογνωσία. Αυτή η βάση κλονίστηκε κατά τη διάρκεια της οικονομικής και κοινωνικής κρίσης μεταξύ 2015 και 2018, όταν ο υπερπληθωρισμός, το έγκλημα και η αστάθεια ανάγκασαν δεκάδες χιλιάδες να επιστρέψουν στην πατρίδα τους, αφήνοντας πίσω επιχειρήσεις και περιουσιακά στοιχεία με βαριές απώλειες.
Η Μέι Χου θυμήθηκε ότι η οικογένειά της πούλησε τα δύο παντοπωλεία της στην Καράκας το 2015 για μόλις 10.000 δολάρια ΗΠΑ το καθένα πριν διαφύγει, αν και αρχικά είχαν αξία 150.000 δολαρίων ΗΠΑ. Όμως, τώρα, ένα νέο κύμα ντόπιων από την Ενπίνγκ, μαζί με άλλους από επαρχίες όπως η Ζετζιάνγκ, η Τζιανγκσού και η Φουτζιάν, επιστρέφει για να ξεκινήσει από την αρχή.
Χαμηλότερο κόστος βίζας και ταξιδιού έχει επίσης βοηθήσει στην αύξηση του μεταναστευτικού κύματος. «Οι νέοι σήμερα χρειάζονται μόνο κεφάλαιο και βίζα για επιχειρήσεις ή τουριστική βίζα για να εξερευνήσουν ευκαιρίες στη Βενεζουέλα. Στις αρχές της δεκαετίας του 2000, έπρεπε να βασιστούμε σε λαθραίες διαδρομές μέσω της Κούβας και να πληρώσουμε λαθρεμπόρους δεκάδες χιλιάδες γουάν», δήλωσε η Χου.
Επίσημη υποστήριξη αυξάνεται επίσης. Νωρίτερα αυτό το μήνα, το προξενείο της Βενεζουέλας στη Γκουανγκτζού διοργάνωσε μια εκδήλωση στην Ενπίνγκ, διεκπεραιώνοντας υπηρεσίες διαβατηρίων και δεχόμενο αιτήσεις για βίζα επί τόπου, σύμφωνα με τον επίσημο λογαριασμό του στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Πολλοί στην κοινότητα το θεώρησαν ως σημάδι ότι οι αρχές διευκόλυναν ενεργά τα ταξίδια και ενθάρρυναν τους Κινέζους του εξωτερικού να επιστρέψουν.
Η κίνηση αυτή έρχεται καθώς η Βενεζουέλα επιδιώκει να προσελκύσει νέα κεφάλαια και επιχειρηματική δραστηριότητα. Επεκτείνοντας τις προξενικές υπηρεσίες σε μεγάλες περιοχές μεταναστών, οι αξιωματούχοι φαίνεται να μειώνουν τα εμπόδια για τους μικρούς εμπόρους και επιχειρηματίες, των οποίων οι συναλλαγές σε δολάρια ΗΠΑ έχουν γίνει ολοένα και πιο σημαντικές για την τοπική οικονομία.
Ανάμεσα σε αυτούς που επιστρέφουν είναι ο αδελφός της Χου, Ντέιβιντ, ο οποίος έφυγε από τη Βενεζουέλα για τον Καναδά το 2016 και επέστρεψε στην Καράκας στα τέλη του περασμένου έτους. Η σύζυγός του βρίσκεται αυτή τη στιγμή στη Γκουανγκτζού, περιμένοντας τη βίζα της για να τον ακολουθήσει. «Η κυκλοφορία του δολαρίου έχει αυξηθεί και η αγορά σταδιακά γίνεται ενεργή», είπε. «Αυτό ενθαρρύνει πολλούς Κινέζους να επανεπενδύσουν και να αναπτύξουν τις επιχειρήσεις τους».
Ο Ντέιβιντ Χου και οι συνεργάτες του διαχειρίζονται ένα σούπερ μάρκετ περίπου 700 τετραγωνικών μέτρων που πωλεί εισαγόμενα είδη οικιακής χρήσης και παντοπωλεία από την Κίνα. Τα κινέζικα μαγαζιά με τσάι γάλακτος είναι μια τεράστια επιτυχία στους νέους και επεκτείνονται τώρα στην Ευρώπη και τις ΗΠΑ. Η σύζυγος του Χου θέλει να ανοίξει ένα παρόμοιο κατάστημα στην Καράκας, ίσως επεκτεινόμενη σε μια μικρή αλυσίδα. «Οι νέοι Βενεζουελάνοι θα τα λατρέψουν», είπε.
Παρατήρησε ότι η Καράκας ήταν πλέον πιο τακτοποιημένη από πριν. «Δεν υπάρχει λεηλασία ή αναταραχές, αλλά οι απλοί κάτοικοι εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν δυσκολίες. Οι τιμές είναι κατά κύριο λόγο σε δολάρια, και πολλά νοικοκυριά μετά βίας καλύπτουν τα βασικά έξοδα». Η επίσημη συναλλαγματική ισοτιμία έχει αυξηθεί από 390 σε περίπου 430 μπολιβάρ ανά δολάριο, ενώ η τιμή της μαύρης αγοράς έχει πέσει από 800 σε 630. Σε σύγκριση με τον Ιανουάριο, η κατανάλωση έχει βελτιωθεί ελαφρώς, αλλά παραμένει πολύ κάτω από τα επίπεδα προ του 2015. «Οι άνθρωποι παραμένουν επιφυλακτικοί στις δαπάνες, αγοράζοντας μόνο ό,τι χρειάζονται αντί να παρασύρονται», δήλωσε ο Ντέιβιντ Χου, προσθέτοντας ότι τα κυβερνητικά τμήματα παραμένουν ασταθή και οι μισθοί για δημόσιους υπαλλήλους και αστυνομικούς ήταν ακανόνιστοι.
Τα επιχειρηματικά μοντέλα μεταβάλλονται επίσης για τους νέους Κινέζους εξερευνητές. «Στο παρελθόν, οι περισσότεροι Κινέζοι διατηρούσαν σούπερ μάρκετ ή εστιατόρια», είπε. «Τώρα, οι νέοι εστιάζουν σε μικρής κλίμακας αλυσίδες, επιχειρήσεις παροχής υπηρεσιών, ηλεκτρονικό εμπόριο και ορισμένα νέα εργοστάσια». «Άλλοι από τη Ζετζιάνγκ, την Τζιανγκσού και αλλού έρχονται, με κάποιους να εισάγουν πάνω από 30 εμπορευματοκιβώτια σε ένα μόνο μήνα». «Επενδύουν σε σούπερ μάρκετ που είναι μεγαλύτερα και πιο πολυτελή από αυτά που συνηθίζαμε να διατηρούμε τότε», πρόσθεσε.
Το σούπερ μάρκετ του πληρώνει μηνιαίο ενοίκιο 7.000 δολαρίων ΗΠΑ, με ημερήσια έσοδα περίπου 3.000-4.000 δολαρίων ΗΠΑ, συμπεριλαμβανομένων περίπου 100 δολαρίων ΗΠΑ σε μετρητά, εκτός από πληρωμές με πιστωτική κάρτα και τοπικό νόμισμα. «Είμαστε κερδοφόροι, αλλά μακριά από τα ημερήσια έσοδα 10.000 έως 15.000 δολαρίων ΗΠΑ που βλέπαμε παλιά», είπε. Εξέφρασε την ελπίδα ότι η χαλάρωση των κυρώσεων, η αύξηση των εξαγωγών πετρελαίου και η μεγαλύτερη κυκλοφορία δολαρίων ΗΠΑ θα βελτιώσουν την αγοραστική δύναμη των Βενεζουελάων, βοηθώντας τις επιχειρήσεις να ανακάμψουν περαιτέρω.
«Συνήθιζα να κάνω χονδρικό εμπόριο γυναικείων τσαντών και καλλυντικών στη Βενεζουέλα και πρόσφατα πολλοί τοπικοί πελάτες με θυμούνται ακόμα και ρώτησαν πότε θα ξαναρχίσουμε να κάνουμε συναλλαγές μαζί», δήλωσε ο Ζονγκ Μινγκλί, ένας άλλος ντόπιος από την Ενπίνγκ. «Δεν μπορώ παρά να σκέφτομαι να το ξαναδοκιμάσω».
Το ανανεωμένο ενδιαφέρον δεν είναι απλώς νοσταλγία για το παρελθόν ή δεσμοί συγγένειας. Πολλοί Κινέζοι έμποροι βλέπουν τη Βενεζουέλα ως μια μικρή αλλά πραγματική ευκαιρία για ιδιωτική επιχείρηση. Οι μεγαλύτεροι μετανάστες έχουν καλύτερα πλεονεκτήματα στη Βενεζουέλα παρά στην Κίνα, με γλωσσικές δεξιότητες, οικογενειακή υποστήριξη και δικτύωση, ενώ για τους νέους αφιχθέντες, μοιάζει περισσότερο με ένα πείραμα για πρώτη φορά σε μια υπερπόντια αγορά που σταθεροποιείται αργά από χαμηλή βάση. Αυτό σημαίνει ότι το τρέχον κύμα δεν είναι επιστροφή μεγάλων εταιρειών, αλλά καταστημάτων, χονδρεμπόρων, επιχειρηματιών παροχής υπηρεσιών και επενδυτών που συνδέονται με την κοινότητα, πρόθυμων να αποδεχτούν την αβεβαιότητα για ευκολότερη πρόσβαση και πιθανά κέρδη.
Ακόμα και πριν από τις γεωπολιτικές αλλαγές του τρέχοντος έτους, η υποκείμενη δύναμη του διμερούς εμπορίου είχε ήδη θέσει τις βάσεις για το κύμα μετανάστευσης και επαναμετανάστευσης. Τα κινεζικά τελωνειακά δεδομένα έδειξαν ότι οι εισαγωγές και εξαγωγές μεταξύ Κίνας και Βενεζουέλας ανήλθαν περίπου σε 6,53 δισεκατομμύρια δολάρια ΗΠΑ το 2025 – αύξηση περίπου 2% σε σχέση με το προηγούμενο έτος – με την Κίνα να εξάγει περίπου 5,33 δισεκατομμύρια δολάρια ΗΠΑ και να εισάγει περίπου 1,20 δισεκατομμύρια δολάρια ΗΠΑ. Η Κίνα παρέμεινε ο μεγαλύτερος πελάτης πετρελαίου της Βενεζουέλας παρά τις διαταραχές από τις κυρώσεις των ΗΠΑ και τις πρόσφατες πολιτικές αλλαγές. Στοιχεία από το 2025 έδειξαν ισχυρές κινεζικές εξαγωγές σε ηλεκτρονικά είδη, οχήματα και συσκευές, παράλληλα με τις εξαγωγές της Βενεζουέλας που κυριαρχούνταν από αργό πετρέλαιο, μεταλλεύματα σιδήρου και οργανικές χημικές ουσίες.
Το Πεκίνο έχει επίσης σηματοδοτήσει την υποστήριξή του για στενότερους οικονομικούς δεσμούς με την Καράκας. Καθώς η Κίνα εισέρχεται σε έναν νέο πενταετή οικονομικό κύκλο το 2026, «η συνεργασία Κίνας-Βενεζουέλας θα εγκαινιάσει ακόμη ευρύτερες προοπτικές», δήλωσε ο Λαν Χου, Κινέζος πρεσβευτής στη Βενεζουέλα, σε ένα άρθρο που δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα Venezuelan Ultimas Noticias αυτό το μήνα. Έδειξε ότι η Κίνα θα συντονίσει την πρόοδο μεγάλων εμβληματικών έργων και «μικρών και όμορφων» έργων ζωής σε χώρες που συμμετέχουν στην πρωτοβουλία Belt and Road, συμπεριλαμβανομένης της Βενεζουέλας.
Ωστόσο, αναλυτές προειδοποίησαν ότι η Βενεζουέλα αποτελεί ένα μικρό μέρος του παγκόσμιου εμπορίου της Κίνας. Ο Μέι Σινγιού, ερευνητής σε think tank υπό το Υπουργείο Εμπορίου, έγραψε σε ένα άρθρο τον Ιανουάριο ότι η Βενεζουέλα αντιστοιχούσε σε λιγότερο από το 1% του συνολικού εμπορίου, άμεσων επενδύσεων και υπερπόντιων κατασκευών της Κίνας, μερικές φορές πολύ λιγότερο. «Ο ευρέως διαδεδομένος ισχυρισμός ότι η Κίνα έχει επενδύσει 60 δισεκατομμύρια δολάρια ΗΠΑ στη Βενεζουέλα είναι εξαιρετικά υπερβολικός», δήλωσε ο Μέι. «Όσον αφορά τις πιθανές οικονομικές και εμπορικές απώλειες, το περιστατικό του Ιανουαρίου δεν αποτελεί σημαντικό σοκ για τα συμφέροντα της Κίνας».
Ορισμένοι δομικοί περιορισμοί παραμένουν. Μεγάλα κρατικά έργα αντιμετωπίζουν υψηλότερο κίνδυνο από αλλαγές πολιτικής, συμβάσεις και γεωπολιτικές, ενώ οι μικρότεροι έμποροι μπορούν να κινηθούν ταχύτερα και να βασίζονται σε τοπικές σχέσεις. Αυτό έχει οδηγήσει πολλούς που επιστρέφουν να προτιμούν ευέλικτες, μικρής κλίμακας επιχειρηματικές δραστηριότητες έναντι βαριών κεφαλαιουχικών έργων. Σύμφωνα με τον Ντέιβιντ Χου, οι πιο κερδοφόροι τομείς είναι η μεταποίηση και οι βιομηχανίες πόρων, που ελέγχονται σε μεγάλο βαθμό από ομάδες συνδεδεμένες με την κυβέρνηση. Το λιανικό εμπόριο και οι υπηρεσίες ανακάμπτουν αργά, αλλά οι καινοτόμες μικρές επιχειρήσεις θα αρπάξουν γρήγορα τα κέρδη. Εν τω μεταξύ, μεγάλα έργα πετρελαίου και υποδομών που χρηματοδοτούνται από την Κίνα μπορεί να είναι μεταξύ των πιο εκτεθειμένων σε γεωπολιτική αβεβαιότητα, είπε. «Συνήθιζα να είμαι προμηθευτής για ορισμένα από αυτά τα κινεζικά έργα, αλλά πολλά από αυτά μπορεί να ανασταλούν για μεγάλο χρονικό διάστημα».
