Κίνα και Χιλή ετοιμάζονται για μια τριμηνιαία αποστολή στα ανεξερεύνητα βάθη του ανατολικού Ειρηνικού Ωκεανού. Αυτή η «ιστορική ευκαιρία» στοχεύει στην αναζήτηση νέων μορφών ζωής, αλλά και στην κατανόηση των αιτιών για σεισμούς και τσουνάμι.
Το ερευνητικό πλοίο Tan Suo Yi Hao ξεκίνησε το ταξίδι του τη Δευτέρα, με ερευνητές να καλύπτουν 700 χιλιόμετρα γύρω από την Τάφρο της Ατακάμα, μία από τις βαθύτερες και λιγότερο εξερευνημένες περιοχές του ανατολικού Ειρηνικού. Η αποστολή, η οποία προετοιμάζεται εδώ και τρία χρόνια, συντονίζεται από το Ινστιτούτο Επιστημών και Μηχανικής Βαθέων Θαλασσών της Κινεζικής Ακαδημίας Επιστημών (CAS) και το Ινστιτούτο Ωκεανογραφίας Millennium (IDO) του Πανεπιστημίου της Κονσεπσιόν, στη Χιλή.
Το Tan Suo Yi Hao απέπλευσε από το λιμάνι της Βαλπαραΐσο, στη Χιλή, για αυτό που η επιτροπή της αποστολής χαρακτήρισε ως «τη μεγαλύτερη επιχείρηση του είδους της στην περιοχή που έχει πραγματοποιηθεί μέχρι σήμερα». Η συνεργασία ξεκίνησε με «μια συμμαχία που σχηματίστηκε χρόνια πριν, επιτρέποντας στους Χιλιανούς επιστήμονες να χρησιμοποιήσουν εργαλεία που καμία άλλη χώρα δεν διαθέτει αυτήν τη στιγμή, επιταχύνοντας χρόνια έρευνας σε μία μόνο αποστολή», αναφέρεται σε δήλωση του πανεπιστημίου στις 9 Ιανουαρίου.
Η αποστολή περιλαμβάνει 33 ερευνητικούς σταθμούς και σχεδόν 20 καταδύσεις με υποβρύχια για να εξερευνηθούν τα βάθη της τάφρου. Θεωρείται κλειδί για την κατανόηση των διαδικασιών καταβύθισης κατά μήκος της σεισμικής ζώνης του Ειρηνικού, με άμεσες επιπτώσεις για την Κίνα, την Ιαπωνία, την Κορέα και τη Νοτιοανατολική Ασία.
Οι ερευνητές θα χρησιμοποιήσουν επίσης το Fendouzhe, γνωστό και ως Striver, ένα από τα πιο προηγμένα επανδρωμένα υποβρύχια παγκοσμίως, ικανό να φτάσει σε βάθη άνω των 10.000 μέτρων, σύμφωνα με τεχνική έκθεση του πανεπιστημίου. «Προχωράμε από τη μελέτη του ωκεανού με αισθητήρες και τηλεχειριζόμενα συστήματα, στην φυσική παρουσία εκεί, στα 8.081 μέτρα βάθος, μετρώντας, συλλέγοντας δείγματα και παρατηρώντας τα πάντα με τα μάτια μας», δήλωσε ο Osvaldo Ulloa, συν-επικεφαλής της αποστολής και διευθυντής του IDO. «Είναι μια ιστορική ευκαιρία να ανακαλύψουμε και να μελετήσουμε τα οικοσυστήματα των θαλάσσιων βυθών. Ενώ η ανθρωπότητα αναζητά ζωή σε άλλους πλανήτες, είναι εξίσου θεμελιώδες να εξερευνήσουμε τα μυστικά του δικού μας θαλάσσιου κόσμου, πλούσιου σε βιοποικιλότητα και γεμάτου αινίγματα προς ανακάλυψη».
Η αποστολή, που λαμβάνει χώρα κατά τη διάρκεια του νότιου καλοκαιριού, θα επικεντρωθεί σε περιοχές ανοιχτά της βόρειας ακτογραμμής της Χιλής – από την Καλντέρα και τον Τσαναράλ στην Περιοχή Ατακάμα, μέχρι το Ταλτάλ και την Ικίκε, κοντά στα σύνορα με το Περού. Η Τάφρος της Ατακάμα, γνωστή και ως Τάφρος Περού-Χιλής, βρίσκεται περίπου 160 χιλιόμετρα ανοιχτά των ακτών του Περού και της Χιλής. Εκτείνεται για περίπου 6.000 χιλιόμετρα, καλύπτοντας μια περιοχή περίπου 590.000 τετραγωνικών χιλιομέτρων. Κατά μήκος της τάφρου, η οποία έχει μέσο πλάτος 64 χιλιόμετρα, οι πλάκες Nazca και Νότιας Αμερικής συγκλίνουν, σχηματίζοντας μία από τις πιο σεισμικά ενεργές ζώνες καταβύθισης στη Γη. Αυτή η ισχυρή αλληλεπίδραση προκαλεί συχνά σεισμούς και έντονη σεισμική δραστηριότητα.
Η αποστολή συντονίζεται από την Du Mengran, ερευνήτρια και καθηγήτρια στο Ινστιτούτο Επιστημών και Μηχανικής Βαθέων Θαλασσών στο Σάνια. Η ίδια τόνισε ότι η πρόκληση της μελέτης της ωκεανογραφίας και των χαδαλών τάφρων – των βαθύτερων περιοχών του ωκεανού – απαιτεί κοινές προσπάθειες από ανθρώπους διαφορετικών υποβάθρων. «Σχεδιάζουμε έναν νέο χάρτη του ωκεάνιου κόσμου», δήλωσε η Du, η οποία περιλήφθηκε στη λίστα «Nature’s 10» του 2025 για την πρωτοποριακή εξερεύνηση των βαθιών θαλασσών, τον περασμένο Οκτώβριο κατά τη διάρκεια μιας προπαρασκευαστικής συνάντησης, σύμφωνα με την ιστοσελίδα του Πανεπιστημίου της Χιλής.
Το 2018, μια ερευνητική ομάδα του IDO έφτασε σε βάθος περίπου 8.000 μέτρων με ένα αυτόνομο μη επανδρωμένο όχημα. Στη συνέχεια, το 2022, πραγματοποιήθηκαν δύο επανδρωμένες καταδύσεις. «Έχει τεράστια σημασία σε σύγκριση με τις άλλες δύο βυθίσεις», δήλωσε πέρυσι ο Mauricio Urbina, συν-επικεφαλής επιστήμονας της τελευταίας αποστολής και καθηγητής συγκριτικής φυσιολογίας ζώων στο Πανεπιστήμιο της Κονσεπσιόν, αναφερόμενος στην επικείμενη αποστολή.
Η ομάδα αναμένει να βρει νέα μόρια που θα μπορούσαν να εφαρμοστούν στη βιοϊατρική, πέρα από την κατανόηση των μηχανισμών των σεισμών και των τσουνάμι που επηρεάζουν τον Ειρηνικό. Η αποστολή θα αναζητήσει χαδαλικά χημειοσυνθετικά μόρια – τα οποία επιτρέπουν τη ζωή σε βάθη χωρίς φως, παρέχοντας πηγή ενέργειας και άνθρακα – «η τελική επιβεβαίωση των οποίων θα μας επιτρέψει να αποδείξουμε ότι είναι μοναδικά, ανεξάρτητα από το ηλιακό φως και ευρέως διαδεδομένα στις τάφρους του πλανήτη, αντιπροσωπεύοντας μια δυνητική ανακάλυψη παγκόσμιου ενδιαφέροντος», σύμφωνα με το πανεπιστήμιο. «Έχουμε ισχυρές υποθέσεις ότι υπάρχουν άγνωστοι οργανισμοί στα τοιχώματα της τάφρου. Επιπλέον, θέλουμε να επιβεβαιώσουμε ότι η Τάφρος της Ατακάμα λειτουργεί ως «χωματερή» ή «ανακυκλωτής» άνθρακα από τον ωκεανό», ανέφερε το πανεπιστήμιο.
Η επίτευξη αυτών των στόχων απαιτεί συσκευές υψηλής τεχνολογίας, όπως landers, ή αυτόνομα ρομπότ, για τη μέτρηση φυσικών μεταβλητών, και αισθητήρες CTD (αγωγιμότητα, θερμοκρασία, βάθος) βαθέων υδάτων, ικανούς να μετρούν τα φυσικά και χημικά χαρακτηριστικά του νερού. Οι μετρήσεις θα περιλαμβάνουν θερμοκρασία, αλατότητα και pH, τα οποία θα μεταδίδονται σε πραγματικό χρόνο στο μητρικό πλοίο μέσω καλωδίου.
Το υποβρύχιο Striver έχει χώρο για τρία μέλη πληρώματος: έναν πιλότο και δύο επιστήμονες. Είναι εξοπλισμένο με ρομποτικούς βραχίονες, καλάθια δειγμάτων και κάμερες υψηλής ευκρίνειας. Ήταν μέρος της αποστολής στην Τάφρο των Κουρίλων, κοντά στην Χερσόνησο Καμτσάτκα, το 2024, από Κινέζους ερευνητές, όταν κατέβηκε σε βάθος πάνω από 9.500 μέτρα. Η αποστολή αποκάλυψε την παρουσία εύρωστων οικοσυστημάτων από αρχαία δίθυρα μαλάκια και θαλάσσια σκουλήκια, μεταξύ άλλων οργανισμών, σε βάθη όπου δεν φτάνει το φως του ήλιου. «Ελπίζουμε να βρούμε παρόμοιες χημειοσυνθετικές κοινότητες στην αποστολή της Τάφρου της Ατακάμα», είπε η Du πέρυσι.
Το Tan Suo Yi Hao είναι ένα από τα τρία πλοία της CAS που είναι εξοπλισμένα για θαλάσσιες επιστημονικές αποστολές, ικανό να φιλοξενήσει 25 μέλη πληρώματος και 35 ερευνητές. Είναι εξοπλισμένο με βαρούλκο βαθιάς θάλασσας, εξοπλισμό ηχοβολίας, συσκευή συλλογής ιζημάτων, σεισμικό αεροσυμπιεστή, και βοηθητικά μηχανήματα όπως γερανογέφυρα και γερανό, επιτρέποντάς του να διεξάγει επιστημονικές έρευνες και δοκιμές σε βάθη θάλασσας. Το 2016, το σκάφος συμμετείχε στην αποστολή στην Τάφρο των Μαριανών – την πρώτη κινεζική αποστολή που έφτασε στο βαθύτερο σημείο της αβύσσου στα 10.000 μέτρα. Η ομάδα έθεσε ένα ακόμη εθνικό ρεκόρ το 2020 με μια επανδρωμένη κατάδυση χρησιμοποιώντας το υποβρύχιο Striver.
Η αποστολή, που διαρκεί από τον Ιανουάριο έως τον Μάρτιο, θα περιλαμβάνει επίσης το Καθολικό Πανεπιστήμιο της Χιλής, το Αυστραλιανό Πανεπιστήμιο της Χιλής, το Πανεπιστήμιο της Βαλπαραΐσο και το Sernageomin, την εθνική γεωλογική και μεταλλευτική υπηρεσία της Χιλής. Η αποστολή υποστηρίζεται από το Global Hadal Exploration Programme – μια 10ετή προσπάθεια υπό την ηγεσία του ινστιτούτου βαθέων θαλασσών και με την έγκριση του ΟΗΕ. Αφορά 16 χώρες και ξεκίνησε τον περασμένο Ιούλιο.
