Οι συνομιλίες μεταξύ των προέδρων των ΗΠΑ και της Κίνας για την Ταιβάν και τις πωλήσεις όπλων έχουν πυροδοτήσει φόβους στο νησί ότι υποβαθμίζεται στις στρατηγικές προτεραιότητες της Ουάσιγκτον, σε μια εποχή μεγάλων γεωπολιτικών διαπραγματεύσεων. Αυτή η ανησυχία εντάθηκε από την πρόσφατη δημοσίευση της Εθνικής Στρατηγικής Άμυνας των ΗΠΑ, η οποία δεν ανέφερε καθόλου την Ταιβάν.
Την Τετάρτη, ο Κινέζος πρόεδρος Σι Τζινπίνγκ είπε στον Αμερικανό ομόλογό του, Ντόναλντ Τραμπ, ότι η Ταιβάν είναι το «σημαντικότερο» ζήτημα στις σχέσεις ΗΠΑ-Κίνας. Τόνισε ότι η Ταιβάν είναι κινεζικό έδαφος και ότι το Πεκίνο δεν θα επέτρεπε ποτέ τον διαχωρισμό της. Ζητώντας από την Ουάσιγκτον να χειριστεί τις πωλήσεις όπλων στην Ταιβάν με «εξαιρετική προσοχή», ο Σι δήλωσε ότι το Πεκίνο πρέπει να διαφυλάξει την εθνική του κυριαρχία και εδαφική ακεραιότητα. Ο Τραμπ, από την πλευρά του, ανέφερε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ότι εκτιμά τις ανησυχίες του Πεκίνου για την Ταιβάν και ήταν πρόθυμος να διατηρήσει την επικοινωνία με το Πεκίνο για τη σταθερότητα των διμερών σχέσεων.
Ο ηγέτης της Ταιβάν, Γουίλιαμ Λάι Τσινγκ-τε, προσπάθησε να διαλύσει τις ανησυχίες στο νησί την Πέμπτη, δηλώνοντας ότι η συνομιλία δεν είχε αλλάξει τα θεμελιώδη των σχέσεων μεταξύ Ταιβάν, Ουάσιγκτον και Πεκίνου. «[Η Ουάσιγκτον] παραμένει δεσμευμένη στη διατήρηση της ειρήνης και της σταθερότητας στον Ινδο-Ειρηνικό μέσω συλλογικής άμυνας με συμμάχους», δήλωσε ο Λάι, επιμένοντας ότι οι σχέσεις του νησιού με την Ουάσιγκτον παρέμεναν «ακλόνητες», με τη συνεργασία να συνεχίζεται όπως πριν. Ένας αξιωματούχος του Λευκού Οίκου δήλωσε ότι η «πολιτική μίας Κίνας» των ΗΠΑ δεν είχε αλλάξει, σύμφωνα με το ημικρατικό ειδησεογραφικό πρακτορείο της Ταιβάν, Central News Agency.
Ωστόσο, ο Τσεν Μπινχουά, εκπρόσωπος του Γραφείου Υποθέσεων της Ταιβάν της ηπειρωτικής χώρας, δήλωσε ότι ο Σι είχε καταστήσει σαφές ότι η Ταιβάν ήταν το «σημαντικότερο ζήτημα» στις σχέσεις ΗΠΑ-Κίνας και ότι οι πωλήσεις όπλων από τις ΗΠΑ διέσχιζαν μια «κόκκινη γραμμή» στα βασικά συμφέροντα του Πεκίνου. Ο Τσεν είπε ότι η Ουάσιγκτον πρέπει να τηρεί αυστηρά την αρχή της «μίας Κίνας» και τα τρία κοινά ανακοινωθέντα. Κατηγόρησε επίσης το κυβερνών Δημοκρατικό Προοδευτικό Κόμμα (DPP) της Ταιβάν ότι τροφοδοτεί την αστάθεια «επιδιώκοντας την ανεξαρτησία μέσω ξένης υποστήριξης».
Στα αντιπολιτευτικά έδρανα της Ταιβάν, ο σκεπτικισμός για τις προθέσεις της Ουάσιγκτον ήταν βαθύς. Το κύριο κόμμα της αντιπολίτευσης, Kuomintang (KMT), κατηγόρησε τον Λάι ότι αγνοεί αυτό που περιέγραψε ως «σαφή στρατηγική μετατόπιση» υπό την κυβέρνηση Τραμπ, μακριά από αντιπαράθεση με την ηπειρωτική Κίνα. Το KMT υποστήριξε ότι η συνομιλία του Σι με τον Τραμπ υπογράμμιζε την προθυμία της Ουάσιγκτον να εμβαθύνει τη συνεργασία και να προωθήσει τις σχέσεις με το Πεκίνο. Το KMT προειδοποίησε ότι η συνεχής έμφαση του Λάι στις «ακλόνητες» σχέσεις Ταιβάν-ΗΠΑ ισοδυναμούσε με «αυταπάτη» που κινδύνευε «να μετατρέψει την Ταιβάν σε διαπραγματευτικό χαρτί σε συμφωνίες ΗΠΑ-Κίνας».
Ο Χουάνγκ Κουο-τσανγκ, πρόεδρος του μικρότερου κόμματος της αντιπολίτευσης Taiwan People’s Party, δήλωσε ότι οι συναλλαγές του Τραμπ με την Ταιβάν δεν επικεντρώνονταν ποτέ σε δημοκρατικές αξίες, αλλά στην «τιμή». Είπε ότι ο Τραμπ επικεντρωνόταν στο πόσα πλήρωνε η Ταιβάν για όπλα και πόση χωρητικότητα ημιαγωγών μετακινήθηκε στις Ηνωμένες Πολιτείες. «Δεν νομίζω ότι ο Τραμπ νοιάζεται τόσο πολύ για την Ταιβάν», είπε ο Χουάνγκ.
Ο Χουάνγκ επισήμανε επίσης την απουσία της Ταιβάν από την Εθνική Στρατηγική Άμυνας των ΗΠΑ που δημοσιεύθηκε στις 23 Ιανουαρίου. Είπε ότι αυτό ερχόταν σε αντίθεση με την προηγούμενη έκδοση, η οποία ανέφερε την Ταιβάν πολλαπλές φορές. Υποστήριξε ότι η παράλειψη φάνηκε «σκόπιμη» και είχε σκοπό «να θέσει τις βάσεις για μια μελλοντική συνάντηση Τραμπ-Σι», αναμενόμενη τον Απρίλιο. Η Ταιβάν, προειδοποίησε, πρέπει να διασφαλίσει ότι τα συμφέροντά της δεν θα θυσιαστούν σε διαπραγματεύσεις μεταξύ μεγάλων δυνάμεων.
Το DPP απέρριψε τέτοιους ισχυρισμούς. Ο Τσουνγκ Τσια-πιν, κοινοβουλευτικός αρχηγός του κόμματος, προέτρεψε για προσοχή στην ερμηνεία των δηλώσεων του Πεκίνου σχετικά με τη συνομιλία, λέγοντας ότι αυτές που αφορούν ξένους ηγέτες απαιτούν «προσεκτική εξέταση στο πλαίσιο». «Ο Τραμπ έχει εκφράσει συχνά μεταβαλλόμενες απόψεις στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, καθιστώντας δύσκολη την εξαγωγή σταθερών συμπερασμάτων από οποιαδήποτε μεμονωμένη δήλωση», δήλωσε ο Τσουνγκ.
Αναλυτές δήλωσαν ότι η εικόνα και η χρονική στιγμή της κλήσης απαιτούσαν στενή παρακολούθηση. Ο πολιτικός σχολιαστής και πρώην βουλευτής του DPP, Σεν Φου-σιουνγκ, δήλωσε ότι η απόφαση του Σι να θέσει το θέμα των πωλήσεων όπλων απευθείας στον Τραμπ, αντί να περιμένει μια συνάντηση τον Απρίλιο, υποδηλώνει επείγουσα ανάγκη. Περιέγραψε την κλήση ως «προ-συνάντηση» με σκοπό «να τραβήξει προσωπικά μια κόκκινη γραμμή και να συγκρατήσει τις γερακιές φωνές στο Κογκρέσο των ΗΠΑ που πιέζουν για αυξημένες πωλήσεις όπλων στην Ταιβάν».
Ο πρώην εθνικός σύμβουλος ασφαλείας, Λι Σινγκ-τζόου, είχε μια πιο ζοφερή αξιολόγηση. Είπε ότι η κλήση έδειξε ότι η Ουάσιγκτον και το Πεκίνο «συζητούσαν τώρα πώς να συνυπάρξουν, αντί για το πώς να προστατεύσουν την Ταιβάν». «[Η Ταιβάν] μετατοπίζεται από ένα στρατηγικό διαπραγματευτικό χαρτί σε ένα αντικείμενο συναλλαγής στις σχέσεις ΗΠΑ-Κίνας», δήλωσε ο Λι. Επέκρινε τον Λάι που συνέχιζε να τονίζει τις «ακλόνητες» σχέσεις με την Ουάσιγκτον, υποστηρίζοντας ότι η κυβέρνηση θα έπρεπε να λέει την αλήθεια στο κοινό σχετικά με την «πρωτόγνωρη αβεβαιότητα και να προετοιμαστεί για τα χειρότερα σενάρια».
Ο Χουάνγκ Κουέι-μπο, καθηγητής διπλωματίας στο National Chengchi University της Ταϊπέι, δήλωσε ότι η ρητή εστίαση του Σι στις πωλήσεις όπλων απέκλινε από την παλιά τυπική γλώσσα για την Ταιβάν. «Αντανακλά την ανησυχία του Πεκίνου ότι ένας νέος γύρος αμερικανικών μεταφορών όπλων θα μπορούσε να ενισχύσει σημαντικά την παράκτια αποτροπή της Ταιβάν», δήλωσε ο Χουάνγκ. Προειδοποίησε ότι η Ταιβάν δεν είχε τον έλεγχο των αποφάσεων προμηθειών όπλων και έπρεπε να συνυπολογίσει τον κίνδυνο οι πωλήσεις να προσαρμοστούν ή να καθυστερήσουν καθώς εξελίσσονταν οι διαπραγματεύσεις ΗΠΑ-Κίνας.
Το Πεκίνο, που βλέπει την Ταιβάν ως μέρος της Κίνας που θα επανενωθεί με τη βία αν χρειαστεί, έχει εντείνει την στρατιωτική πίεση στο νησί από τότε που ο Λάι ανέλαβε καθήκοντα το 2024. Οι περισσότερες χώρες, συμπεριλαμβανομένων των ΗΠΑ, δεν αναγνωρίζουν την Ταιβάν ως ανεξάρτητο κράτος, αλλά η Ουάσιγκτον αντιτίθεται σε οποιαδήποτε προσπάθεια κατάληψης του αυτοδιοικούμενου νησιού με τη βία και δεσμεύεται να του προμηθεύει όπλα.
