Η επίσημη εκδοχή είναι ξεκάθαρη: ο Πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, ζήτησε να αναβληθεί η πολυαναμενόμενη συνάντησή του με τον Κινέζο ηγέτη, Σι Τζινπίνγκ, στο Πεκίνο, και η ημερομηνία μετατέθηκε «περίπου ένα μήνα». Σύμφωνα με τον Λευκό Οίκο, η αναβολή επιτρέπει στον Τραμπ να παραμείνει στις ΗΠΑ και να διαχειριστεί την κλιμακούμενη κρίση με το Ιράν, συμπεριλαμβανομένων των επειγόντων προσπαθειών για την επαναλειτουργία του Στενού του Ορμούζ.
Ωστόσο, κάτω από την επιφάνεια, ξεδιπλώνεται μια πιο σύνθετη ιστορία: μήνες αυξανόμενων απογοητεύσεων, ανεκπλήρωτων προσδοκιών, αδιάφορων προτάσεων και μια αποσπασμένη προσοχή από την κυβέρνηση Τραμπ, όλα αυτά επιδεινωμένα από γεωπολιτικούς ανέμους. Το αποτέλεσμα είναι ένα πλέγμα ανησυχιών που άρχισαν να επιβαρύνουν την προετοιμασία της συνόδου πολύ πριν η κλιμάκωση των πυραύλων εντείνει τις εντάσεις στη Μέση Ανατολή, κάνοντας το Πεκίνο ολοένα και πιο επιφυλακτικό απέναντι στη συνάντηση και προετοιμάζοντας το έδαφος για ακόμη χαμηλότερες προσδοκίες.
Ο Τραμπ δεν έδωσε λεπτομέρειες την Τρίτη σχετικά με τη διπλωματική ανταλλαγή που οδήγησε στην αναβολή ούτε για το ακριβές πότε θα πραγματοποιηθεί η συνάντηση, παρά μόνο ότι θα γίνει «σε πέντε ή έξι εβδομάδες». Αυτό αντανακλούσε εν μέρει τεράστια ερωτήματα σχετικά με τη διάρκεια του πολέμου, τους στόχους του και την έκταση των παράπλευρων ζημιών. Το κλείσιμο του στενού, ενός κρίσιμου σημείου ελέγχου για το πετρέλαιο, έχει ήδη διαταράξει τις παγκόσμιες αγορές ενέργειας και έχει περιπλέξει την εξωτερική πολιτική ατζέντα του Τραμπ. «Συνεργαζόμαστε με την Κίνα. Ήταν εντάξει με αυτό», δήλωσε ο Τραμπ στους δημοσιογράφους, αρνούμενος να απαντήσει άμεσα όταν ρωτήθηκε αν η Τεχεράνη ή η Αβάνα αποτελούν τώρα μεγαλύτερες προτεραιότητες εξωτερικής πολιτικής από το Πεκίνο. «Ανυπομονώ να δω τον Πρόεδρο Σι. Κι εκείνος ανυπομονεί να με δει, νομίζω. Αλλά εγώ ανυπομονώ να τον δω, έχουμε καλή σχέση με την Κίνα».
Αναλυτές δήλωσαν ότι ενώ η επίσημη αιτιολόγηση ήταν εύλογη, ήταν ελλιπής. Η βασική εξήγηση για την αναβολή της συνόδου ήταν απλή, αλλά «μόνο η επιφανειακή στρώση», σύμφωνα με τον Ντένις Σάιμον του Quincy Institute, μιας δεξαμενής σκέψης στην Ουάσινγκτον. «Όταν εξετάζεις προσεκτικά τη χρονική στιγμή, τα σήματα και το πλαίσιο των διαπραγματεύσεων, αυτή η απόφαση αντανακλά ένα πολύ πιο σύνθετο μείγμα γεωπολιτικής, οικοδόμησης μόχλευσης και διαχείρισης κινδύνων», είπε.
Μερικά από τα στοιχεία αυτού του σύνθετου μείγματος υποδείχθηκαν από τη χρονική αλληλουχία, ξεκινώντας από τη συνάντηση των δύο ηγετών για περίπου 100 λεπτά πέρυσι στη Νότια Κορέα, την πρώτη τους προσωπική συνάντηση από τότε που ο Τραμπ επέστρεψε στον Λευκό Οίκο. Σε μια τακτική ανακωχή, οι ΗΠΑ συμφώνησαν στη σύνοδο του Οκτωβρίου να άρουν ορισμένους δασμούς, ενώ η Κίνα επανέλαβε τις εισαγωγές σόγιας, ανέστειλε ορισμένους περιορισμούς στις εξαγωγές σπάνιων γαιών και ενίσχυσε τους ελέγχους για την φαιντανύλη. Και οι δύο πλευρές το χαρακτήρισαν ως περίοδο αποφόρτισης διάρκειας ενός έτους, με την αρχική δυναμική να καθοδηγείται από ομάδες εργασίας για μακροχρόνια θέματα, όπως το εμπόριο, οι επενδύσεις, η γεωργία, η ασφάλεια και η τεχνολογία. Αυτές οι ομάδες συναντιόνταν τακτικά μέχρι τον Δεκέμβριο, σύμφωνα με πηγές που γνωρίζουν τις προετοιμασίες. Ο αρχικός στόχος ήταν να προετοιμαστούν συγκεκριμένα αποτελέσματα πριν από μια κομβική σύνοδο των ηγετών που είχε προγραμματιστεί για τις αρχές του 2026 στο Πεκίνο – η πρώτη επίσκεψη του Τραμπ στην Κίνα από το 2017.
Μέχρι τον Ιανουάριο, η διαδικασία είχε αρχίσει να επιβραδύνεται. Το Πεκίνο έστειλε σχέδια προτάσεων στην Ουάσινγκτον, αλλά έλαβε ως επί το πλείστον σιωπή ως απάντηση, αφήνοντας τους Κινέζους αξιωματούχους μπερδεμένους από την έλλειψη εμπλοκής, σύμφωνα με πηγές. Μια πηγή πρότεινε ότι μια ομάδα εργασίας για τις επενδύσεις φαινόταν να έχει σιωπηλά ξεθωριάσει, σηματοδοτώντας μια στένωση των φιλοδοξιών εν μέσω πολιτικής ευαισθησίας σχετικά με τις επιχειρηματικές δραστηριότητες με την Κίνα, καθώς και απογοήτευση για το Πεκίνο. Η Κίνα αναζήτησε περισσότερες επενδύσεις από τις Ηνωμένες Πολιτείες για να αντιμετωπίσει την εγχώρια στασιμότητα, να παρακάμψει τους αμερικανικούς δασμούς και να μετριάσει την τεχνολογική απομόνωση, ενώ οι κινεζικές εταιρείες αντιμετώπιζαν ολοένα και μεγαλύτερο έλεγχο και καχυποψία στις ΗΠΑ.
Επιπλέον της επιβράδυνσης, υπήρξαν λογιστικές και ουσιαστικές συγκρούσεις σχετικά με τις προτεινόμενες ημερομηνίες στο Πεκίνο. Η επαναφορά της συνόδου σε τροχιά σε σύντομο χρονικό διάστημα θα μπορούσε να είναι δύσκολη, δήλωσαν αναλυτές. «Πιθανώς είναι δύσκολο να βρεθεί ένα παράθυρο τριών ημερών για τον Τραμπ να πάει στην Κίνα, αλλά είμαι βέβαιη ότι θα πάει στο πρώτο εξάμηνο του έτους», δήλωσε η Μπόνι Γκλέιζερ, διευθύνουσα σύμβουλος στο German Marshall Fund of the United States. «Ο πόλεμος πρέπει να τελειώσει πρώτα, όμως».
Δύο πηγές ανέφεραν ότι η Κίνα είχε αρχικά προτιμήσει τα τέλη Απριλίου ή τις αρχές Μαΐου για να επιτρέψει περισσότερο χρόνο προετοιμασίας και να αποφύγει την επικάλυψη με εγχώριες προτεραιότητες. Η αμερικανική πλευρά, ωστόσο, επέμενε στις 31 Μαρτίου – 2 Απριλίου και το Πεκίνο τελικά υποχώρησε, παρά τις επιφυλάξεις. Ένα άτομο ανέφερε ότι υπήρχε ανησυχία από την κινεζική πλευρά για εβδομάδες, εν μέρει επειδή ο σχεδιασμός της συνόδου είχε ξεκινήσει αργά και ήταν ανοργάνωτος. Η πηγή δήλωσε ότι το Πεκίνο ήθελε το ταξίδι να ξεκινήσει αργότερα τον Απρίλιο, αλλά ο Τραμπ είχε πιέσει για νωρίτερο παράθυρο. Η κινεζική πλευρά ήταν πρόθυμη να ακολουθήσει, αλλά οι προσδοκίες της για καρποφόρα αποτελέσματα της συνόδου μειώθηκαν. Τελικά, και μόνο το γεγονός ότι θα συναντιόνταν έγινε ένα παραδοτέο, με την ελπίδα να σταθεροποιηθούν οι σχέσεις, σύμφωνα με την πηγή που γνωρίζει τη σκέψη του Πεκίνου. Οι ΗΠΑ ήταν πιο πρόθυμες να δουν τη σύνοδο να συμβεί γρήγορα, ενώ το Πεκίνο ήταν πιο πρόθυμο να δει να πηγαίνει καλά, σύμφωνα με μια άλλη πηγή που γνωρίζει τις συνομιλίες.
Την Τετάρτη, η εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου, Καρολίν Λεβίτ, δήλωσε ότι η νέα χρονική γραμμή θα μπορούσε να ξεπεράσει τον Μάιο, επικαλούμενη τις εγχώριες προτεραιότητες του Τραμπ και σημειώνοντας ότι κι ο Σι ήταν «ένας πολυάσχολος άνθρωπος».
Για τον Τραμπ, ο οποίος απορρίπτει την προετοιμασία υπέρ των προσωπικών σχέσεων και του «ενστίκτου» του, η σύνοδος αφορούσε εξίσου τις φωτογραφικές ευκαιρίες και την τελετή, όσο και τις περιπλοκές της διμερούς εμπορικής και στρατηγικής ασφάλειας που απαιτούν εκτενή προετοιμασία, δήλωσαν αναλυτές. Η αμερικανική πίεση για «διαχειριζόμενο εμπόριο» – ένας επίσημος μηχανισμός βάσει του οποίου και οι δύο πλευρές θα δεσμεύονταν σε ισορροπημένες, ισοτιμηκής αξίας αγορές σε καθορισμένους τομείς – ήταν επίσης κεντρική στην αναβολή, είπε μια πηγή.
Η Κίνα έχει μακροχρόνο και τεράστιο εμπορικό πλεόνασμα με τις ΗΠΑ – πηγή διαρκούς έντασης – που συζητήθηκε στις πρόσφατες συνομιλίες στο Παρίσι με μια «επιτροπή εμπορίου ΗΠΑ-Κίνας» που προτάθηκε ως πιθανή λύση. Ο Εμπορικός Αντιπρόσωπος των ΗΠΑ, Τζέιμσον Γκρηρ, επεδίωξε να την συμπεριλάβει ως παραδοτέο των ηγετών, αλλά οι δύο πλευρές άρχιζαν μόλις τώρα να τακτοποιούν τις λεπτομέρειες, με την Ουάσινγκτον να κινείται αργά στην ιεράρχηση του τι θα αγόραζε από την Κίνα, σύμφωνα με πηγές. Η προσπάθεια περιπλέχθηκε από την εξάρτηση των ΗΠΑ από κινεζικά εξαρτήματα και αγαθά που υποστηρίζουν την εγχώρια παραγωγή και τις εξαγωγές, απαιτώντας από την Ουάσινγκτον να εξισορροπήσει την ασφάλεια της εφοδιαστικής αλυσίδας, ενώ παράλληλα να διακρίνει τις εισαγωγές που απειλούν θέσεις εργασίας από αυτές που υποστήριζαν την επαν-βιομηχανοποίηση. Εάν επιτευχθεί, το διαχειριζόμενο εμπόριο θα μπορούσε να αποτελέσει μεγάλο μέρος των παραδοτέων του Τραμπ κατά τα μέσα της θητείας του, διασφαλίζοντας ότι η Κίνα θα αγοράζει περισσότερα αγροτικά προϊόντα και ενέργεια, προστατεύοντας παράλληλα την ατζέντα του «made in America». Η αναβολή που ανακοινώθηκε αυτή την εβδομάδα θεωρείται και από τις δύο πλευρές ως τρόπος να διευθετηθούν αυτές οι λεπτομέρειες και να κλείσουν τα εναπομείναντα κενά.
Καθώς οι προετοιμασίες έφταναν στις αρχές Μαρτίου, ο πόλεμος στο Ιράν κλιμακώθηκε δραματικά όταν οι Ιρανοί έκλεισαν μεγάλο μέρος του Στενού του Ορμούζ, πνίγοντας τις παγκόσμιες ροές πετρελαίου και προκαλώντας εκτόξευση των τιμών. Ο Τραμπ απευθύνθηκε δημόσια στην Κίνα, έναν σημαντικό εισαγωγέα πετρελαίου της Μέσης Ανατολής, και στους συμμάχους των Ηνωμένων Πολιτειών για να συνεισφέρουν πολεμικά πλοία ή άλλη υποστήριξη στις προσπάθειες των ΗΠΑ να ανοίξουν ξανά το στενό. Αργότερα δήλωσε ότι οι ΗΠΑ δεν χρειάζονταν βοήθεια στον πόλεμό τους με το Ισραήλ κατά του Ιράν. Όμως την Παρασκευή, ο Τραμπ είπε ότι «θα ήταν ωραίο» αν χώρες όπως η Κίνα, η Ιαπωνία, η Νότια Κορέα «συμμετείχαν».
Πηγές υποδείκνυαν ότι ο πόλεμος ενίσχυσε την ανησυχία της Κίνας. Η φιλοξενία του Τραμπ εν μέσω ενεργού σύγκρουσης με το Ιράν, έναν εμπορικό εταίρο φιλικό προς το Πεκίνο, διέτρεχε τον κίνδυνο κακών οπτικών και πιθανής εμπλοκής. Παρά τους ισχυρισμούς του Τραμπ ότι πρωτοστάτησε στην αναβολή, ο Σαουράμπ Γκούπτα του Ινστιτούτου για τις Σπουδές ΗΠΑ-Κίνας, μιας δεξαμενής σκέψης στην Ουάσινγκτον, δήλωσε ότι φαινόταν «αρκετά σαφές» ότι η κινεζική πλευρά «επιδίωξε αναβολή της συνάντησης Τραμπ-Σι κατά τις συνομιλίες τους στο Παρίσι». «Προτίμησαν να μην φιλοξενήσουν έναν Αμερικανό πρόεδρο σε μια εποχή που ενδεχομένως θα εξαπέλυε βομβιστική εκστρατεία», δήλωσε ο Γκούπτα, περιγράφοντας μια τέτοια ενέργεια ως «χωρίς βάση στο διεθνές δίκαιο ή καθοδηγούμενη από οποιαδήποτε πραγματική αίσθηση άμεσης απειλής».
Το Πεκίνο παρέμεινε συγκρατημένο ως προς το ποιος ζήτησε την αναβολή. «Η Κίνα και οι ΗΠΑ παραμένουν σε επικοινωνία σχετικά με την επίσκεψη του Προέδρου Τραμπ στην Κίνα, συμπεριλαμβανομένων των ημερομηνιών», δήλωσε ο Λιου Πενγκγιού, εκπρόσωπος της κινεζικής πρεσβείας στην Ουάσινγκτον. «Δεν έχω τίποτα να προσθέσω». Σύμφωνα με τον Σάιμον του Quincy Institute, η απαίτηση του Τραμπ από την Κίνα να μοιραστεί το βάρος του ανοίγματος του Στενού του Ορμούζ «μετέτρεψε το ταξίδι από διπλωματική δέσμευση σε διαπραγματευτικό χαρτί». «Η Κίνα μπορεί να αναρωτιέται: είναι παγίδα; Το Πεκίνο κάνει αυτό που είναι άνετο αυτή τη στιγμή: αναβάλλει, εκτρέπει και διαχωρίζει», είπε. Ο Σάιμον πρόσθεσε ότι το Πεκίνο βρισκόταν σε αδιέξοδο. Η συμμετοχή θα σήμαινε τη νομιμοποίηση των ενεργειών του Τραμπ στη Μέση Ανατολή, ενώ η απόρριψή τους θα μπορούσε να αποσταθεροποιήσει την ευαίσθητη σχέση.
Από την πλευρά του Τραμπ, η αναχώρηση από την Ουάσινγκτον κατά τη διάρκεια ενός πολέμου ήταν πολιτικά επικίνδυνη, καθώς ένα «αποτυχημένο ή μη παραγωγικό ταξίδι στην Κίνα θα ήταν δαπανηρό εσωτερικά», είπε ο Σάιμον, προσθέτοντας ότι θα ήταν ευκολότερο να αποφευχθεί η διπλωματική ταπείνωση μετά το τέλος του πολέμου, τη σταθεροποίηση ή την περαιτέρω εξέλιξή του, πλαισιώνοντας την μεταγενέστερη σύνοδο ως νίκη. Ενώ οι δύο πλευρές είχαν διαφορετικούς στόχους εν όψει της συνόδου, και οι δύο την έβλεπαν ως σημαντική για τη σταθεροποίηση των σχέσεων, δημιουργώντας προσδοκίες ότι θα προχωρούσε, εκτός εάν συνέβαινε ένα «μαύρο κύκνος». Τέτοιες απροσδόκητες εξελίξεις είχαν εκτροχιάσει τις σχέσεις στο παρελθόν, όπως η κατάρριψη ενός κινεζικού αερόστατου από τις ΗΠΑ το 2023, και η σύγκρουση ενός αμερικανικού κατασκοπευτικού αεροπλάνου EP-3 και ενός μαχητικού αεροσκάφους της Λαϊκής Απελευθερωτικής Ομάδας του Λαού κοντά στο νησί Χαϊνάν το 2001.
Ωστόσο, η αναβολή λόγω του πολέμου Ισραήλ-ΗΠΑ κατά του Ιράν δεν αποτέλεσε αρκετά άμεση ενόχληση μεταξύ Πεκίνου και Ουάσινγκτον για να προκαλέσει λαϊκή διμερή οργή, καθιστώντας πιο πιθανό να επανέλθει σε τροχιά, σύμφωνα με ορισμένους παρατηρητές. Άλλοι, ωστόσο, πίστευαν ότι ενώ η Κίνα ήταν προφανώς δυσαρεστημένη από τον αργό ρυθμό των προ-συνεδριακών προετοιμασιών και την αμερικανική εμπλοκή, η ιδέα ότι ο Τραμπ ξεκίνησε την αναβολή φαινόταν να ισχύει σε γενικές γραμμές. «Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι οι Κινέζοι ήταν απογοητευμένοι από την έλλειψη προετοιμασιών για τη σύνοδο. Αλλά η επικρατούσα άποψη, μου είπαν, ήταν ότι η σύνοδος δεν έπρεπε να αναβληθεί», δήλωσε η Γκλέιζερ. «Οι Κινέζοι αναγνωρίζουν ότι η διμερής σχέση απαιτεί καθοδήγηση σε επίπεδο ηγεσίας και θα μπορούσε να εκτροχιαστεί απουσία τακτικών συναντήσεων και τηλεφωνημάτων μεταξύ των κορυφαίων ηγετών», πρόσθεσε. Η Γκλέιζερ σημείωσε ότι οι δύο πλευρές είχαν προγραμματίσει έως και τέσσερις συναντήσεις μεταξύ των ηγετών σε μια εποχή μεγάλης αναταραχής και αβεβαιότητας. Όσο συμπιεσμένο κι αν ήταν το χρονοδιάγραμμα από την κινεζική πλευρά, οποιαδήποτε καθυστέρηση θα μπορούσε να δημιουργήσει ένα φαινόμενο ντόμινο. «Η αναβολή αυτής της συνόδου θα μπορούσε να επηρεάσει αρνητικά τις μελλοντικές προγραμματισμένες συνόδους. Και ακόμη κι αν δεν επιτεύχθηκε πολλά σε αυτή τη σύνοδο, οι μεταγενέστερες σύνοδοι θα βασίζονταν σε αυτήν», είπε.
