Η πρόσφατη δημοσίευση της Εθνικής Στρατηγικής Ασφαλείας των ΗΠΑ (NSS) σηματοδοτεί μια έντονη γεωγραφική και πολιτική στροφή. Η δυτική ημισφαίριος αναδύεται στην πρώτη γραμμή της ατζέντας, ενώ η Ασία – και μαζί της η προφανής ανταγωνιστική αναμέτρηση μεγάλων δυνάμεων με επίκεντρο την Κίνα – υποχωρεί ελαφρώς.
Αυτό δεν σημαίνει ότι η Κίνα παύει να έχει σημασία. Αντιθέτως, η Ουάσινγκτον πλέον βλέπει την Κίνα εν μέρει μέσα από το πρίσμα των δράσεών της στις Αμερικανικές ηπείρους, αντί μόνο αυτών στον Ινδο-Ειρηνικό. Αυτή η μετατόπιση δεν είναι τυχαία. Πρόκειται για μια συνειδητή πολιτική επιλογή να οριστεί η ασφάλεια με επίκεντρο το εσωτερικό, από τα σύνορα και μετά. Η κυβέρνηση Trump αναδιοργανώνει τη στρατηγική των ΗΠΑ γύρω από το δόγμα «Πρώτα η Αμερική», αντιμετωπίζοντας τη μετανάστευση, τα ναρκωτικά και την οικονομική ασφάλεια ως υπαρξιακές απειλές που ξεκινούν από τα νότια σύνορα, και όχι από τα στενά της Ταϊβάν. Η NSS δηλώνει ανοιχτά ότι οι προτεραιότητες στη δυτική ημισφαίριο μπορούν να συνοψιστούν σε «επιστράτευση και επέκταση», εστιάζοντας στον έλεγχο της μετανάστευσης, την ανάσχεση της ροής ναρκωτικών, τη σταθεροποίηση γειτονικών χωρών και την ασφάλιση των εγγύς εφοδιαστικών αλυσίδων.
Ιδεολογικά, η NSS αντλεί σκόπιμη έμπνευση από τη διδακτική της 19ου αιώνα για την ημισφαιρική κυριαρχία. Το κείμενο εισάγει αυτό που αποκαλεί «συνέπεια Trump στο Δόγμα Μονρόε». Ουσιαστικά, εκσυγχρονίζει για τον 21ο αιώνα τη διακήρυξη του πρώην προέδρου James Monroe το 1823, σύμφωνα με την οποία «οι αμερικανικές ηπείροι… δεν πρέπει εφεξής να θεωρούνται αντικείμενο μελλοντικής αποικιοποίησης από οποιαδήποτε ευρωπαϊκή δύναμη». Υπό αυτή την αναβίωση, οι ΗΠΑ υπόσχονται να αντισταθούν στην απόκτηση στρατιωτικών προγεφυρωμάτων, στρατηγικών υποδομών ή κυρίαρχης επιρροής από «μη-ημισφαιρικές» δυνάμεις στη Λατινική Αμερική και την Καραϊβική. Από την οπτική της Ουάσινγκτον, η Κίνα εμφανίζεται σε αυτή την ενότητα λιγότερο ως μακρινός ναυτικός αντίπαλος και περισσότερο ως ένας εξω-περιφερειακός δρών που επενδύει σε λιμάνια, βάσεις και κρίσιμα ορυκτά σε αυτό που οι ΗΠΑ θεωρούν εδώ και καιρό δική τους στρατηγική αυλή.
Πλαισιώνοντας τη δυτική ημισφαίριο ως την κύρια αρένα, η NSS υπονοεί ότι η αποδοχή δραστηριοτήτων άλλων παραγόντων στην περιοχή θα αποτελούσε πιο άμεση απειλή για την εθνική ασφάλεια των ΗΠΑ από ό,τι οι ελιγμοί τους στην Ασία.
Ωστόσο, αυτή η μετατόπιση αφορά λιγότερο την εγκατάλειψη της Ασίας και περισσότερο την υποβάθμιση του ανταγωνισμού μεγάλων δυνάμεων ως την οργανωτική αρχή της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής. Προηγούμενες στρατηγικές έθεταν την Ασία – ιδιαίτερα την Κίνα – στο επίκεντρο ως τη μακροπρόθεσμη «πρόκληση». Η νέα NSS τοποθετεί την Κίνα πίσω από την ασφάλεια των συνόρων και την κυριαρχία στη δυτική ημισφαίριο, και επαναπροσδιορίζει τον ανταγωνισμό περισσότερο σε οικονομικούς παρά σε στρατιωτικούς όρους. Κάποιοι μπορεί να ονομάσουν αυτή τη στροφή υποχώρηση από την παγκόσμια ηγεσία, ενώ για άλλους είναι ένας ρεαλισμός που είχε καθυστερήσει. Οι Ηνωμένες Πολιτείες είναι υπερεκτεταμένες εδώ και χρόνια, προσπαθώντας να περιπολούν τη Μέση Ανατολή, να αποτρέπουν τη Ρωσία στην Ευρώπη και να ανταγωνίζονται την Κίνα στην Ασία, ενώ αγνοούν τη διάβρωση της δικής τους βιομηχανικής βάσης και την αστάθεια στα σύνορά τους. Ουσιαστικά, η NSS αντικαθιστά την παγκόσμια πρωτοκαθεδρία με την περιφερειακή υπεροχή. Υποστηρίζει ότι οι ΗΠΑ δεν μπορούν να διασφαλίσουν τη θέση τους στο εξωτερικό εάν τα σύνορά τους είναι πορώδη και η βιομηχανική τους βάση αδύναμη.
Οι σύμμαχοι καλούνται ρητά να αναλάβουν ευθύνη και να αναλάβουν την κύρια ευθύνη για τις δικές τους περιοχές. Τα μέλη του ΝΑΤΟ, για παράδειγμα, ενθαρρύνονται να επιτύχουν τον στόχο δαπανών για την άμυνα στο 5% του ΑΕΠ, και οι εταίροι στον Ινδο-Ειρηνικό αναμένεται να αυξήσουν τις δαπάνες και τις δυνατότητες αποτροπής. Αυτό δεν είναι απλώς ρητορική περί καταμερισμού του βάρους – είναι μια προειδοποίηση. Η Ασία παραμένει σημαντική, αλλά όχι πλέον ως η μοναδική οργανωτική αρχή της αμερικανικής στρατηγικής. Το κεφάλαιο για τον Ινδο-Ειρηνικό είναι πιο περιορισμένο: να κρατούν ανοιχτές οι θαλάσσιες διαδρομές, να προστατεύουν οι εφοδιαστικές αλυσίδες, να αποτρέπουν έναν πόλεμο για την Ταϊβάν και να ωθούν τους εταίρους να δαπανούν περισσότερα για τη δική τους άμυνα. Το όραμα της μόνιμης, συντριπτικής στρατιωτικής υπεροχής των ΗΠΑ στον δυτικό Ειρηνικό αποσύρεται.
Για το Πεκίνο, η νέα NSS έχει διπλή όψη. Από τη μία πλευρά, η μειωμένη ρητορική εστίαση στον «ανταγωνισμό μεγάλων δυνάμεων» και το χαμηλότερο προφίλ της Ασίας υποδηλώνουν ότι η Ουάσινγκτον έχει μικρότερη διάθεση για άμεση αντιπαράθεση στον δυτικό Ειρηνικό. Από την άλλη, η εστίαση στη δυτική ημισφαίριο πλαισιώνεται ως μπλοκάρισμα «μη-ημισφαιρικών» παραγόντων από την εμβάθυνση της παρουσίας τους στη Λατινική Αμερική. Αυτό σημαίνει ότι η Ουάσινγκτον υπό τον Donald Trump θα μπορούσε να δει τις αλληλεπιδράσεις της Κίνας στη δυτική ημισφαίριο ως πιθανή γέφυρα. Ο αγώνας της κατά του Πεκίνου θα μπορούσε να γίνει πιο ήσυχος στον Ειρηνικό, αλλά πιο θορυβώδης στις Αμερικανικές ηπείρους.
Η Κίνα έχει προχωρήσει στη διευκρίνιση της στάσης της. Στο έγγραφο πολιτικής της για τη Λατινική Αμερική και την Καραϊβική, που δημοσιεύθηκε την Τετάρτη, το Πεκίνο δήλωσε ότι η Κίνα και οι χώρες της περιοχής προωθούνται ως κοινότητα με κοινό μέλλον, «θεμελιωμένη στην ισότητα, τροφοδοτούμενη από αμοιβαίο όφελος και win-win, αναζωογονημένη από την ανοιχτοσύνη και την περιεκτικότητα, και αφιερωμένη στην ευημερία του λαού». Το έγγραφο προσθέτει: «Η Κίνα είναι έτοιμη να ενώσει τα χέρια με τη Λατινική Αμερική και την Καραϊβική [LAC] για να προωθήσει τα πέντε προγράμματα αλληλεγγύης, ανάπτυξης, πολιτισμού, ειρήνης και διασύνδεσης των ανθρώπων για να προωθήσει την κοινή ανάπτυξη και αναζωογόνηση, και να γράψει ένα νέο κεφάλαιο στην οικοδόμηση μιας κοινότητας με κοινό μέλλον Κίνας-LAC».
Δυστυχώς, η νέα NSS δεν τερματίζει την αντιπαλότητα ΗΠΑ-Κίνας, αλλά αλλάζει τη γεωγραφία και τον τόνο της. Η δυνατή πλαισίωση του «ανταγωνισμού μεγάλων δυνάμεων» των προηγούμενων ετών έχει αντικατασταθεί από μια ατζέντα «πρώτα η δυτική ημισφαίριο», στην οποία η Ουάσινγκτον βλέπει την Κίνα τόσο ως οικονομικό ανταγωνιστή όσο και ως εξω-περιφερειακό δρών στην γειτονιά της Αμερικής. Για την Κίνα, αυτό σημαίνει λιγότερη θεατρική αντιπαράθεση στην Ασία, αλλά περισσότερο πιθανή διεκδίκηση στη Λατινική Αμερική, στις παγκόσμιες εφοδιαστικές αλυσίδες και στην τεχνολογία. Το κέντρο βάρους της σχέσης μετατοπίζεται από τον Ειρηνικό στις Αμερικανικές ηπείρους. Ο κόσμος παρακολουθεί στενά, όχι μόνο τα πολεμικά πλοία στον Ειρηνικό, αλλά και τα λιμάνια, τους αγωγούς και τα καλώδια οπτικών ινών της δυτικής ημισφαίρου. Παρά τη δήλωση της Κίνας περί επιδίωξης πολυ-νικηφόρου συνεργασίας, η Ουάσινγκτον βλέπει αυτό ως την αρένα όπου γράφεται το επόμενο κεφάλαιο της αντιπαλότητας ΗΠΑ-Κίνας.
