Τον περασμένο μήνα, παρακολούθησα μια επιμνημόσυνη τελετή για τα θύματα της Σφαγής της Ναντζίνγκ, που πραγματοποιήθηκε στα γραφεία της κυβέρνησης του Χονγκ Κονγκ στο Admiralty. Τέτοιες περιστάσεις λειτουργούν ως σοβαρές υπενθυμίσεις των πιο σκοτεινών στιγμών της ιστορίας, αναγκάζοντάς μας να σταματήσουμε και να σκεφτούμε την έκταση της τραγωδίας που εκτυλίχθηκε μετά την κατάληψη της πόλης στις 13 Δεκεμβρίου 1937, καθώς και τα ευρύτερα δεινά που προκλήθηκαν στην Κίνα κατά τη διάρκεια του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου. Σύμφωνα με εκτιμήσεις κυβερνητικών στελεχών, οι στρατιωτικές και οι άμαχες απώλειες ξεπέρασαν τα 35 εκατομμύρια, με 21 εκατομμύρια ζωές να χάνονται, αφήνοντας μια ανεξίτηλη πληγή στο έθνος.
Για πολλούς ανθρώπους στο Χονγκ Κονγκ, και πράγματι σε ολόκληρη τη χώρα, η ανάκληση αυτών των θηριωδίων δεν είναι απλώς μια πράξη ιστορικής μνήμης. Είναι μια έκφραση ενσυναίσθησης για μια γενιά που υπέστη ανείπωτο πόνο και δεινά, μια συλλογική μνήμη που δεν πρέπει να ξεχαστεί. Μετά την τελετή, αναλογίστηκα το μέγεθος της απώλειας και την πολύπλοκη πραγματικότητα που διαχειριζόμαστε σήμερα. Πώς μπορούμε να αναγνωρίσουμε αυτή την επώδυνη ιστορία, ενώ παράλληλα ζούμε ολοκληρωτικά στο παρόν; Πώς μπορούμε να τιμήσουμε το παρελθόν χωρίς να αφήσουμε αυτό να γίνει εμπόδιο στο μέλλον μας;
Αυτά δεν είναι αφηρημένα ερωτήματα. Απασχολούν πολλούς από εμάς, όχι μόνο ως παρατηρητές της ιστορίας, αλλά και στην καθημερινότητά μας. Ενώ θρηνώ για την τραγωδία, έχω επίσης πολλούς στενούς Ιάπωνες φίλους και μακροχρόνιους επιχειρηματικούς συνεργάτες. Αυτή η δυαδικότητα δεν αποτελεί αντίφαση, αλλά μια βιωμένη πραγματικότητα για πολλούς που μεγάλωσαν με ιαπωνικές επιρροές στην καθημερινότητά τους. Οι προηγούμενες γενιές, συμπεριλαμβανομένων των παππούδων μου και του πατέρα μου, κατανοούσαν ότι η συμφιλίωση απαιτεί θάρρος. Αναγνώρισαν τη σημασία της ανάμνησης του παρελθόντος, αλλά γνώριζαν επίσης ότι ο δρόμος προς τα εμπρός βρισκόταν στη συνεργασία, όχι στην απομόνωση. Προσπαθώ να συνεχίσω αυτή την κληρονομιά.
Ωστόσο, η διατήρηση της υπάρχουσας κατάστασης είναι δύσκολη, όπως αποδεικνύεται από την ταχεία κλιμάκωση των εντάσεων μετά τις δηλώσεις της Ιαπωνίδας πρωθυπουργού Sanae Takaichi σχετικά με την Ταϊβάν. Τα σχόλιά της προκάλεσαν την Πεκίνο να περιορίσει τις εισαγωγές θαλασσινών και να εκδώσει ταξιδιωτικές οδηγίες, ωθώντας πολλούς να ακυρώσουν επισκέψεις στην Ιαπωνία. Ενάντια σε αυτό το σκηνικό, ένα υψηλόβαθμο στέλεχος κοντά στον Ιάπωνα πρωθυπουργό φέρεται να πρότεινε στην Ιαπωνία να εξετάσει την απόκτηση πυρηνικής αποτροπής. Παρόλο που απορρίφθηκε από την κυβέρνηση, η πρόταση προκάλεσε κριτική και οργή στο εσωτερικό και ανησυχία σε μια περιοχή όπου οι μνήμες του πολέμου και της ατομικής καταστροφής παραμένουν.
Αυτός είναι ο λόγος που η ανάμνηση είναι σημαντική: χωρίς σαφή επίγνωση της ιστορίας, οι συζητήσεις για την ασφάλεια μπορούν εύκολα να απομακρυνθούν από την αυτοσυγκράτηση και την εμπιστοσύνη που θεμελιώνουν την περιφερειακή σταθερότητα. Για κάποιους, η τιμή του παρελθόντος σημαίνει τον περιορισμό των αλληλεπιδράσεών μας με την Ιαπωνία. Παρόλο που οι συναισθηματικές ρίζες αυτής της άποψης είναι εμφανείς, παραλείπει μια κρίσιμη ευκαιρία για επούλωση και υποτιμά το πόσο στενά συνδεδεμένες έχουν γίνει οι κοινωνίες μας. Πολλοί από τη νεότερη γενιά, τόσο στην Κίνα όσο και στην Ιαπωνία, βλέπουν αυτά τα γεγονότα ως αρχαία, αφηρημένη ιστορία, επομένως δεν πρέπει να αφήσουμε τη μνήμη να ξεθωριάσει.
Πρέπει να θυμόμαστε τη Σφαγή της Ναντζίνγκ και τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο, και να υπενθυμίζουμε στα παιδιά μας ότι η ειρήνη είναι εύθραυστη και πρέπει να προστατεύεται. Λέμε την ιστορία για να αποτρέψουμε την επανάληψη της φρίκης, αναγνωρίζοντας παράλληλα ότι η καταδίκη των πράξεων του παρελθόντος δεν συνεπάγεται την καταδίκη των ανθρώπων σήμερα. Κατά την εμπειρία μου, η αποδέσμευση είναι το αντίθετο της κατανόησης. Όταν σταματάμε τις συναλλαγές, την ανταλλαγή πολιτισμών και την επικοινωνία μεταξύ μας, δημιουργούμε χώρο για υποψία και στερεότυπα. Ωστόσο, η καθημερινή εμπειρία λέει μια διαφορετική ιστορία. Πολλοί από εμάς μεγαλώσαμε με ιαπωνικά προϊόντα, από ρυζομάγειρες μέχρι Sony Walkmans και αυτοκίνητα Toyota, και η Ιαπωνία παραμένει αγαπημένος προορισμός για ταξίδια, ψώνια και φαγητό.
Αυτές οι συνδέσεις είναι επίσης πρακτικές. Η Ιαπωνία αντιμετωπίζει προκλήσεις που το Χονγκ Κονγκ γνωρίζει καλά, συμπεριλαμβανομένου του ταχέως γηράσκοντος πληθυσμού. Με τα χρόνια, έχω δει πώς οι ιαπωνικές επιχειρήσεις και κοινότητες προσαρμόζονται σε αυτές τις πιέσεις, και υπάρχει αξία στη συνεχή μάθηση από άλλους. Τέτοιες λειτουργικές ανταλλαγές παραβλέπονται εύκολα, ωστόσο αποτελούν μέρος αυτού που κρατά τις σχέσεις γειωμένες και εποικοδομητικές.
Εδώ είναι που το Χονγκ Κονγκ έχει να διαδραματίσει έναν μοναδικό ρόλο. Κάτω από το «μία χώρα, δύο συστήματα», βρισκόμαστε στη διεπαφή μεταξύ της εθνικής ταυτότητας και της διεθνούς δέσμευσης. Επομένως, πρέπει να θυμόμαστε και να παραμένουμε ευαίσθητοι στον ιστορικό πόνο και το τραύμα, ενώ παράλληλα διατηρούμε τον ρόλο μας ως παγκόσμιος συνδετικός κρίκος. Προσπαθώ να ασκήσω αυτή την ισορροπία στις σχέσεις μου. Ήμουν πάντα ανοιχτός στη συζήτηση αυτής της ιστορίας με τους Ιάπωνες φίλους και επιχειρηματικούς συνεργάτες μου. Η ειλικρινής συζήτηση μας επιτρέπει να πούμε: «Αυτό συνέβη, ήταν βάρβαρο, και πρέπει να διασφαλίσουμε ότι δεν θα ξανασυμβεί ποτέ, αλλά θα χτίσουμε ένα καλύτερο μέλλον μαζί». Η πιο ειλικρινής απάντηση σε μια επώδυνη ιστορία είναι η δέσμευση, ώστε τα μαθήματα του παρελθόντος να καθοδηγούν τις επιλογές μας για το μέλλον. Εναπόκειται σε εμάς να θυμόμαστε το παρελθόν, να συμπάσχουμε με εκείνους που υπέφεραν και να παραμένουμε αφοσιωμένοι στη διαμόρφωση μιας περιεκτικής και δίκαιης κοινωνίας όπου τέτοιες τραγωδίες δεν έχουν θέση. Τελικά, η ανάμνηση αφορά την καθοδήγησή μας για να ζούμε εν ειρήνη.
