Η Αμερική ενισχύει την ενσωμάτωση της Τεχνητής Νοημοσύνης (ΤΝ) στα συστήματα στρατιωτικής και εθνικής ασφάλειας, γεγονός που φέρνει σε δύσκολη θέση τους κορυφαίους Κινέζους επαγγελματίες του χώρου. Είναι επιτακτική ανάγκη το Πεκίνο να αναθεωρήσει τη στρατηγική του και να βελτιώσει τους τρόπους προσέλκυσης και διατήρησης αυτών των ταλέντων.
Καθώς οι γεωπολιτικές εντάσεις κλιμακώνονται, πολλοί υψηλά ειδικευμένοι Κινέζοι ερευνητές που εργάζονται σε αμερικανικά τεχνολογικά και ερευνητικά ιδρύματα αντιμετωπίζουν ένα επώδυνο δίλημμα. Όπως επισημαίνει η Dai Mingjie, ερευνήτρια στο Ινστιτούτο Δημόσιας Πολιτικής του Πανεπιστημίου Επιστημών και Τεχνολογίας της Νότιας Κίνας, αυστηρότεροι έλεγχοι ασφαλείας, πιθανή απομόνωση από ευαίσθητα έργα και συγκρούσεις ταυτότητας τους αναγκάζουν να «διαλέξουν πλευρά».
«Αντιμέτωπη με αυτή την κατάσταση, η Κίνα θα πρέπει να δημιουργήσει περιφερειακά ενσωματωμένα οικοσυστήματα ταλέντων που θα επιτρέπουν στα κορυφαία ταλέντα να ενσωματώνονται πλήρως στο εγχώριο σύστημα καινοτομίας, να ριζώνουν και να αναπτύσσονται μέσω της συνεργασίας ακαδημαϊκού, βιομηχανικού και ερευνητικού τομέα», γράφει η Dai. Μια τέτοια στρατηγική θα «βοηθήσει τη χώρα να μετατραπεί από κύριο εκπαιδευτή ταλέντων ΤΝ σε πραγματικό πόλο ανάπτυξης ταλέντων», προσθέτει. Η δύναμη της Κίνας στην εκπαίδευση μεγάλου αριθμού ταλέντων ΤΝ δεν έχει αντιστοιχιστεί από μια εξίσου ισχυρή σκηνή ανάπτυξης.
Σύμφωνα με στοιχεία του think tank MacroPolo, το 2019, πάνω από το ένα τέταρτο (27%) των κορυφαίων ερευνητών ΤΝ σε αμερικανικά ιδρύματα προέρχονταν από την Κίνα. Μέχρι το 2022, το ποσοστό αυτό είχε ανέλθει στο 38%. Η έκθεση MacroPolo Global AI Talent Tracking Report 2024 αναφέρει ότι η Κίνα εκπαίδευσε περίπου το ήμισυ του παγκόσμιου ταλέντου ΤΝ, έναντι 17,5% των ΗΠΑ. Ωστόσο, η διατήρηση των ταλέντων στην Αμερική παρέμεινε ισχυρή. Μια έρευνα του Carnegie Endowment for International Peace το 2025 σε 100 κορυφαίους Κινέζους ερευνητές ΤΝ έδειξε ότι 87 εξακολουθούσαν να εργάζονται στις ΗΠΑ, μόλις 10 είχαν επιστρέψει στην Κίνα και οι υπόλοιποι τρεις ανήκαν σε ιδρύματα άλλων χωρών.
Παρά τον αυξανόμενο αριθμό Κινέζων που επιστρέφουν τα τελευταία χρόνια λόγω καλύτερων εγχώριων προοπτικών, οικογενειακών λόγων και γεωπολιτικών εντάσεων, πολλοί κορυφαίοι ερευνητές εξακολουθούν να επιλέγουν τις ΗΠΑ. Τα Superintelligence Labs της Meta, ένα ειδικό τμήμα για την έρευνα και ανάπτυξη της γενικής ΤΝ και της υπερ-νοημοσύνης, αποτελούν ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα. Ο μισός αρχικός κύκλος “AI super talent” τους είχε κινεζική εκπαιδευτική προέλευση, πολλοί από ελίτ ιδρύματα όπως το Tsinghua University, το Peking University και το University of Science and Technology of China.
Ο John Zhu, ο οποίος πέρυσι αποφοίτησε από πανεπιστήμιο της επαρχίας Γκουανγκντόνγκ με πτυχίο στην επιστήμη δεδομένων και τώρα συνεχίζει μεταπτυχιακές σπουδές στην ΤΝ στις ΗΠΑ, περιγράφει τη γοητεία των σπουδών στο εξωτερικό. «Ήξερα ότι μπορεί να υπήρχαν προβλήματα με τη βίζα και πολιτικές πιέσεις αργότερα, αλλά οι αμοιβές και οι προοπτικές ανάπτυξης στις ΗΠΑ είναι πολύ καλύτερες», δηλώνει ο Zhu. Κατά τις συνεντεύξεις για τη βίζα, του γίνονταν συχνά ερωτήσεις αν θα επέστρεφε στην Κίνα μετά τις σπουδές ΤΝ και αν ήταν μέλος του Κομμουνιστικού Κόμματος της Κίνας. Ανέφερε ότι ο χρόνος επεξεργασίας της βίζας ήταν μεγαλύτερος για φοιτητές που σπούδαζαν μη-STEM προγράμματα.
Παρόλα αυτά, ο Zhu δεν πτοήθηκε. «Ακόμα και με καλά έργα, το περιβάλλον είναι πιο περιορισμένο με έντονο ανταγωνισμό και γραφειοκρατία», σχολιάζει για την Κίνα. «Στις ΗΠΑ, μπορείς να εργαστείς σε πρωτοποριακά προβλήματα με πραγματικό αντίκτυπο και πόρους». Ο Zhu σημείωσε ότι πολλοί από τους Κινέζους συμφοιτητές του που ειδικεύονται στην ΤΝ, την επιστήμη δεδομένων και την επιστήμη των υπολογιστών μοιράζονται την άποψή του.
Οι υψηλότεροι μισθοί αποτελούν έναν παράγοντα. Σύμφωνα με στοιχεία του 2024 από το Levels.fyi, μια βάση δεδομένων καριέρας και μισθών, η μέση ετήσια αμοιβή για μηχανικούς ΤΝ στις ΗΠΑ ήταν περίπου 260.000 δολάρια, σε σύγκριση με περίπου 93.000 δολάρια στην Κίνα. Πέρα από τα χρήματα, πάνω από το 60% των κορυφαίων ταλέντων δίνει προτεραιότητα σε μη χρηματικά κίνητρα, όπως η αίσθηση συμμετοχής στην τεχνολογική αλλαγή, η αυτονομία στην έρευνα και η κοινωνική επιρροή, σύμφωνα με πρόσφατο άρθρο στο MIT Technology Review.
Η Dai εντοπίζει τα πλεονεκτήματα της Αμερικής στην ευέλικτη συνεργασία «περιστρεφόμενης πόρτας» μεταξύ ακαδημαϊκού και βιομηχανικού τομέα, στα συστήματα αξιολόγησης που εστιάζουν στην επίλυση προβλημάτων αντί για τυπικά προσόντα και σε μια λιγότερο γραφειοκρατική κουλτούρα καινοτομίας. Στην Κίνα, οι επικριτές έχουν επισημάνει την κατακερματισμένη σύνδεση μεταξύ ακαδημαϊκού, βιομηχανικού και ερευνητικού τομέα, το έντονο «996 πρόγραμμα» – εργασία από τις 9 π.μ. έως τις 9 μ.μ., έξι ημέρες την εβδομάδα – και την «εσωστρέφεια» ή υπερβολικό εσωτερικό ανταγωνισμό που μπορεί να εξαντλήσει το ταλέντο και να καταπνίξει την πρωτοτυπία.
Σε συνέντευξή του το 2024 σε κρατικά μέσα ενημέρωσης, ο διακεκριμένος Κινέζος φυσικός Wang Yifang της Κινεζικής Ακαδημίας Επιστημών, του πιο αναγνωρισμένου ερευνητικού ιδρύματος της χώρας, δήλωσε: «Για να είμαι ειλικρινής, δεν έχω την ικανότητα να φέρω πίσω έναν βραβευμένο με Νόμπελ… Δεν μπορώ να ανταγωνιστώ το Harvard ή το MIT για ανθρώπους». Ο Wang σημείωσε ότι, αν και η συνολική εκροή ταλέντων βελτιώνεται και περισσότεροι Κινέζοι ερευνητές επιστρέφουν, τα κορυφαία ταλέντα παραμένουν κατά κύριο λόγο στο εξωτερικό. «Έχουμε άφθονους συνηθισμένους ερευνητές και συνηθισμένα ερευνητικά αποτελέσματα», είπε. «Όσον αφορά τις δημοσιεύσεις και τις πατέντες, είμαστε ήδη νούμερο ένα στον κόσμο, οπότε αυτές οι πτυχές δεν είναι το πρόβλημα. Το πρόβλημα αφορά τα κορυφαία άτομα».
«Το πιο ελκυστικό σημείο για τα ταλέντα στο εξωτερικό είναι το ερευνητικό τους περιβάλλον. Έχουν έναν κύκλο ομοϊδεατών με τους οποίους μπορούν να συζητήσουν ιδέες. Μέσω αυτών των συζητήσεων, μπορούν να αντλήσουν έμπνευση. Φυσικά, εξωτερικοί παράγοντες όπως η χρηματοδότηση είναι επίσης σημαντικοί, αλλά το ερευνητικό περιβάλλον και αυτός ο κύκλος ομοτίμων είναι οι πιο σημαντικές και απαραίτητες συνθήκες για την ανάπτυξη και το πιο κρίσιμο σημείο», πρόσθεσε ο Wang.
Καθώς ο τεχνολογικός ανταγωνισμός ΗΠΑ-Κίνας εντείνεται, με τις δύο πλευρές να θεωρούν την ΤΝ κεντρικής σημασίας για τη μελλοντική ισχύ, μια αποτελεσματική στρατηγική ταλέντων θα μπορούσε να αποδειχθεί καθοριστική. Ένας τοπικός αξιωματούχος στην επαρχία Jiangsu της ανατολικής Κίνας, που ασχολείται με πρωτοβουλίες ανάπτυξης ΤΝ, δήλωσε ότι η προσπάθεια πρόσληψης μπορεί να είναι ασαφής. «Συνεχώς πιέζουμε για να προσελκύσουμε επενδύσεις και ταλέντα ΤΝ, με στόχους και αξιολογήσεις συνδεδεμένες με αυτό. Αλλά ειλικρινά, δεν είναι σαφές ακριβώς τι είδους άτομα ή επιχειρήσεις θα πρέπει να στοχεύουμε», είπε ο αξιωματούχος, ο οποίος ζήτησε ανωνυμία λόγω της ευαισθησίας του θέματος. «Καταλήγουμε να κυνηγάμε αριθμούς – ονόματα υψηλού προφίλ ή μεγάλες ανακοινώσεις χρηματοδότησης – χωρίς να ξέρουμε πώς να χτίσουμε το βαθύτερο υποστηρικτικό οικοσύστημα που πραγματικά τους κρατά παραγωγικούς και καινοτόμους μακροπρόθεσμα».
Η Dai υποστηρίζει ότι τα οικονομικά κίνητρα από μόνα τους δεν αρκούν. Ζητά τη μετάβαση από βραχυπρόθεσμες τακτικές «πρόσληψης με υψηλό μισθό» που κινδυνεύουν να αποσταθεροποιήσουν το εγχώριο ταλέντο, στην οικοδόμηση «περιφερειακά ενσωματωμένων οικοσυστημάτων ταλέντων». Η βιώσιμη επιτυχία απαιτεί ολιστικά οικοσυστήματα που αντιστοιχούν στην ολοκληρωμένη έλξη των κορυφαίων παγκόσμιων κόμβων καινοτομίας, πρόσθεσε. Πιλοτικά έργα θα μπορούσαν να επικεντρωθούν σε περιοχές όπως η Περιοχή Greater Bay της Guangdong-Hong Kong-Macao, σπάζοντας τα διοικητικά εμπόδια για την προώθηση ανοιχτών κοινοτήτων καινοτομίας, όπου το ταλέντο ενσωματώνεται πλήρως στην αλυσίδα έρευνας-παραγωγής. Αυτή η διαρθρωτική μεταρρύθμιση, πρότεινε η Dai, θα αντιμετωπίσει το ερώτημα γιατί η Κίνα δυσκολεύεται να καλλιεργήσει πρωτότυπους καινοτόμους εντός του εκπαιδευτικού της συστήματος και να διατηρήσει κορυφαία ταλέντα, μετακινώντας τη χώρα από έναν «εκπαιδευτικό ισχυρό» ΤΝ προς ένα αληθινό «υψίπεδο ανάπτυξης ΤΝ».
