Ο δανεισμός της Κίνας προς την Αφρική παρουσίασε εντυπωσιακή πτώση, μειωμένος κατά σχεδόν το ήμισυ το 2024, φτάνοντας τα 2,1 δισεκατομμύρια δολάρια σε σύγκριση με το προηγούμενο έτος. Σύμφωνα με μια νέα έκθεση, αυτή η μείωση, από τα 3,9 δισεκατομμύρια δολάρια το 2023, αποτελεί μέρος μιας τάσης που διαρκεί μια δεκαετία. Ο δανεισμός βρισκόταν σε ανοδική τροχιά από το 2006 και κορυφώθηκε μεταξύ 2012 και 2018. Αυτή η περίοδος σηματοδοτήθηκε από την έναρξη της πρωτοβουλίας “Belt and Road”, κατά την οποία ο δανεισμός ξεπερνούσε τα 10 δισεκατομμύρια δολάρια ετησίως.
Στην κορύφωσή του, το 2016, το Πεκίνο δάνεισε 28,8 δισεκατομμύρια δολάρια, αλλά το σύνολο δεν έχει ξεπεράσει το όριο των 5 δισεκατομμυρίων δολαρίων από το 2020. Ερευνητές στο Boston University Global Development Policy Centre, το οποίο δημοσίευσε την έκθεση την Τετάρτη, ανέφεραν ότι η αλλαγή ευθυγραμμίζεται με τη στρατηγική του Πεκίνου να υπερβεί τα δάνεια πολλών δισεκατομμυρίων προς κυβερνήσεις. Αντ’ αυτού, πλέον προτιμά να στοχεύει μικρότερα, πιο στρατηγικά έργα και να επενδύει σε εμπορικά βιώσιμους τομείς, όπως η τεχνολογία.
Επιπλέον, το Πεκίνο έχει μετατοπιστεί από το δολάριο προς το δικό του νόμισμα, το γουάν (yuan), προκειμένου να προστατεύσει και τις δύο πλευρές από τους κινδύνους των διακυμάνσεων του αμερικανικού νομίσματος. Στην Κένυα, για παράδειγμα, όλα τα κινεζικά δάνεια υποδομών για το 2024 ήταν σε ρένμινμπι (renminbi). Η χώρα μετέτρεψε επίσης τα εκκρεμή χρέη της για τον σιδηρόδρομο Kenya Standard Gauge σε γουάν, μια κίνηση που αναμένεται να μειώσει το ετήσιο κόστος εξυπηρέτησης του χρέους κατά 215 εκατομμύρια δολάρια.
“Αυτή η μετατόπιση μειώνει την έκθεση των δανειοληπτών στην αστάθεια του δολαρίου και πιθανώς μειώνει τα επιτόκια, αλλά μπορεί να εισάγει νέους κινδύνους νομισματικής ισοτιμίας, ιδίως για χώρες με περιορισμένα αποθέματα ρένμινμπι από το εμπόριο με την Κίνα”, αναφέρει η μελέτη. Η Mengdi Yue, ερευνήτρια στο Global China Initiative του κέντρου, δήλωσε: “Αυτό που βλέπουμε δεν είναι απόσυρση, αλλά αναπροσαρμογή”. Η Yue πρόσθεσε ότι η αλλαγή αντικατοπτρίζει τα μαθήματα που αντλήθηκαν από τη δεκαετία του 2010 σχετικά με τη βιωσιμότητα του χρέους και τη διαχείριση κινδύνων.
Ωστόσο, τόνισε ότι οι δεσμεύσεις δανείων για έργα πράσινης ενέργειας παραμένουν περιορισμένες, λέγοντας: “Είμαστε περίεργοι να δούμε αν τα κρατικά δάνεια, μαζί με το εμπόριο και τις άμεσες ξένες επενδύσεις, θα εξακολουθούν να υποστηρίζουν την ενεργειακή μετάβαση στην Αφρική”. Επίσης, ανέφερε ότι η φύση αυτής της υποστήριξης μπορεί να αλλάξει από άμεσο δανεισμό για τη χρηματοδότηση έργων, προς χρηματοδότηση τομέων όπως οι προκαταρκτικές μελέτες σκοπιμότητας και η αναγνώριση έργων, ώστε να ενισχυθεί το ευρύτερο οικοσύστημα καθαρής ενέργειας και να προσελκύσει ιδιωτικές επενδύσεις.
Ο κινεζικός δανεισμός προς την ήπειρο έχει κατανεμηθεί άνισα, με το μεγαλύτερο μέρος να επικεντρώνεται σε έξι έθνη: την Ανγκόλα, την Αιθιοπία, την Κένυα, τη Ζάμπια, τη Νιγηρία και την Αίγυπτο. Από το 2000, μόνο η Ανγκόλα έχει λάβει πάνω από το ένα τέταρτο του συνολικού δανεισμού, περίπου 49 δισεκατομμύρια δολάρια, ξεπερνώντας κατά πολύ τη δεύτερη μεγαλύτερη δικαιούχο, την Αιθιοπία, η οποία έλαβε περίπου 14 δισεκατομμύρια δολάρια.
Αυτό το μοτίβο συνεχίστηκε και το 2024, όταν η Ανγκόλα έλαβε το μεγαλύτερο μερίδιο, συνολικού ύψους 1,45 δισεκατομμυρίων δολαρίων. Αυτό περιλάμβανε 760 εκατομμύρια δολάρια για γραμμή μεταφοράς και 690 εκατομμύρια δολάρια για έργο υποδομής κοντά στη Luanda, που καλύπτει ακίνητα, αυτοκινητοδρόμους και ένα λιμάνι. Άλλες δεσμεύσεις για το 2024 περιλάμβαναν ένα έργο δρόμου περιμετρικής κυκλοφορίας στην Κινσάσα, την πρωτεύουσα της Λαϊκής Δημοκρατίας του Κονγκό, υδραυλικές υποδομές στην Κένυα και τη Σενεγάλη, και μια γραμμή πίστωσης 76,5 εκατομμυρίων δολαρίων από την China Development Bank προς την Εθνική Τράπεζα της Αιγύπτου για την υποστήριξη μικρομεσαίων επιχειρήσεων.
Με μόλις έξι έργα χρηματοδοτούμενα σε όλη την ήπειρο το 2024, κανένα μεμονωμένο δάνειο δεν ξεπέρασε το όριο του 1 δισεκατομμυρίου δολαρίων. “Καθώς η εποχή των έργων αξίας δισεκατομμυρίων φθίνει, τα εξελισσόμενα χρηματοοικονομικά μέσα της Κίνας ενδέχεται να καθορίσουν μια νέα, πιο επιλεκτική φάση δέσμευσης”, καταλήγει η μελέτη.
