Η πράσινη ενεργειακή μετάβαση της Κίνας ξεφεύγει από τα όρια της εσωτερικής ασφάλειας και μετατρέπεται σε ένα ισχυρό γεωπολιτικό πλεονέκτημα, σε μια περίοδο αυξημένης παγκόσμιας αβεβαιότητας. Αυτή η μετατόπιση, όπως προκύπτει από την πιο πρόσφατη επίσημη ανάγνωση του 15ου πενταετούς πλάνου της χώρας, έχει δοκιμαστεί έντονα τις τελευταίες εβδομάδες.
Η σύγκρουση ΗΠΑ-Ισραήλ στο Ιράν και το de facto κλείσιμο του Στενού του Ορμούζ, ενός ζωτικής σημασίας περάσματος για το 20% των παγκόσμιων προμηθειών πετρελαίου και φυσικού αερίου, δημιούργησαν αναστάτωση. Παρόλο που η Τεχεράνη σήμανε ότι θα άνοιγε ξανά το στενό την Τρίτη, μετά από μια εύθραυστη συμφωνία κατάπαυσης του πυρός δύο εβδομάδων με τις Ηνωμένες Πολιτείες, η ναυτιλιακή δραστηριότητα παραμένει σε χαμηλά επίπεδα.
Αντιμέτωπες με αυτήν τη διαταραχή, πολλές κυβερνήσεις παγκοσμίως έχουν καταφύγει σε μέτρα έκτακτης ανάγκης για εξοικονόμηση ενέργειας. Αντίθετα, η μακροχρόνια στρατηγική της Κίνας για διαφοροποίηση και αυτονομία έχει αποδειχθεί μια δομική ασπίδα έναντι τέτοιων σοκ.
Το ποσοστό ενεργειακής αυτάρκειας της χώρας έχει παραμείνει σταθερά πάνω από 80%, σύμφωνα με ένα πρόσφατο βιβλίο που δημοσιεύθηκε από την Εθνική Επιτροπή Ανάπτυξης και Μεταρρύθμισης (NDRC) σχετικά με το 15ο πενταετές πλάνο, τον κορυφαίο κοινωνικοοικονομικό σχεδιασμό του Πεκίνου που κυκλοφόρησε τον περασμένο μήνα. Η έκδοση τονίζει ότι η οικοδόμηση ενός «νέου ενεργειακού συστήματος» είναι απαραίτητη για τη μετατροπή της Κίνας σε «ενεργειακή υπερδύναμη» και αποτελεί «θεμελιώδη ανάγκη για την κατάληψη της στρατηγικής πρωτοβουλίας στον παγκόσμιο ανταγωνισμό».
Υπογραμμίζει επίσης ότι οι κλιμακούμενες γεωπολιτικές συγκρούσεις αναδιαμορφώνουν το παγκόσμιο ενεργειακό τοπίο και την εμπορική τάξη, όπως φαίνεται από τον πόλεμο Ρωσίας-Ουκρανίας, τη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή και την πρόσφατη στρατιωτική επέμβαση της Ουάσινγκτον στη Βενεζουέλα. «Ο ανταγωνισμός για τον έλεγχο των πόρων, των διαδρομών διέλευσης και της πρόσβασης στις αγορές εντείνεται», προειδοποιεί η έκδοση, προσθέτοντας ότι η «αυξημένη αβεβαιότητα» που αντιμετωπίζουν οι εισαγωγές ενέργειας της Κίνας απαιτεί αυστηρότερα μέτρα πρόληψης και ελέγχου κινδύνων.
Στο πλαίσιο του νέου πενταετούς πλάνου, το Πεκίνο στοχεύει σε αύξηση του μεριδίου των μη ορυκτών καυσίμων στη συνολική κατανάλωση ενέργειας στο 25% έως το 2030, από 21,7% το 2025. Ένας ακρογωνιαίος λίθος αυτής της στρατηγικής είναι ο διπλασιασμός της κατανάλωσης μη ορυκτών καυσίμων μέσα σε μια δεκαετία, σε περίπου 2,69 δισεκατομμύρια τόνους ισοδύναμου τυπικού άνθρακα έως το 2035, από 1,34 δισεκατομμύρια τόνους το 2025.
Λαμβάνοντας υπόψη την παγκόσμια ενεργειακή αστάθεια, αναλυτές επισημαίνουν ότι η Κίνα έχει μέχρι στιγμής διαχειριστεί το σοκ πιο αποτελεσματικά από άλλες χώρες. Μια σημείωση από τη Morgan Stanley, που δημοσιεύθηκε τη Δευτέρα, υποστήριξε ότι η «ενεργειακή ευελιξία και η πολιτική ευελιξία» του Πεκίνου της επέτρεψαν να τα πάει καλύτερα κατά τη διάρκεια της κρίσης. Οι συντάκτες της σημείωσης δήλωσαν ότι το ενεργειακό σύστημα της Κίνας – που υποστηρίζεται από στρατηγικά αποθέματα πετρελαίου, ένα μείγμα άνθρακα και ένα σύστημα ηλεκτροπαραγωγής που βασίζεται στις ανανεώσιμες πηγές – έχει προστατεύσει τον βιομηχανικό της τομέα. Αυτή η ανθεκτικότητα επέτρεψε στα εργοστάσια να διατηρήσουν την παραγωγή τους, ακόμη και όταν οι αυξανόμενες τιμές της ενέργειας ανάγκασαν σε περικοπές παραγωγής σε άλλες οικονομίες.
Σε απάντηση στους αυξανόμενους κινδύνους, η NDRC υποστήριξε τη «σκέψη των κάτω γραμμών» – δηλαδή τον σχεδιασμό για σενάρια χειρότερης περίπτωσης. Αυτό περιλαμβάνει τη διασφάλιση σταθερής ετήσιας παραγωγής αργού πετρελαίου στα 200 εκατομμύρια τόνους, ενώ παράλληλα αυξάνεται σταθερά η εγχώρια παραγωγή φυσικού αερίου. Όσον αφορά τις ανανεώσιμες πηγές, η Κίνα ακολουθεί μια πολυεπίπεδη προσέγγιση που περιλαμβάνει αιολική, ηλιακή, υδροηλεκτρική και πυρηνική ενέργεια, και στοχεύει στην επέκταση της πυρηνικής χωρητικότητας σε περίπου 110 εκατομμύρια κιλοβάτ έως το 2030.
Ωστόσο, η ώθηση της Κίνας για αυτονομία δεν σηματοδοτεί αποχώρηση από το παγκόσμιο εμπόριο, σύμφωνα με το νέο πενταετές πλάνο. Το σχέδιο προέβλεπε διευρυμένο «άνοιγμα», με έμφαση στη διαφοροποίηση των εισαγωγών ενέργειας και στην εμβάθυνση της διεθνούς συνεργασίας στην πράσινη ενέργεια.
