Μια ενδιαφέρουσα μελέτη ενός αρχαίου κινεζικού παγκόσμιου χάρτη, που διεξήχθη από την ακαδημαϊκό Sheng-Wei Wang, φέρνει στο φως εκπληκτικά στοιχεία που υποδηλώνουν πως η Κίνα εξερεύνησε και χαρτογράφησε τον κόσμο πολύ πριν την εποχή των ευρωπαϊκών ανακαλύψεων. Τα ευρήματα αυτά αμφισβητούν την κυρίαρχη ευρωκεντρική ιστορική αφήγηση και αναδεικνύουν την παγκόσμια επίδραση της κληρονομιάς του αποικισμού.
Η ανακάλυψη αυτή ξεκίνησε όταν η Wang παρατήρησε ανωμαλίες σε ευρωπαϊκούς χάρτες της εποχής, που απεικόνιζαν περιοχές άγνωστες στους Ευρωπαίους, θέτοντας ένα αιώνιο ερώτημα: πώς ήταν δυνατόν αυτές οι πληροφορίες να βρίσκονται εκεί πριν από την εξερεύνηση; Παράλληλα, η έλλειψη αναφοράς στον ρόλο της Κίνας, μιας παγκόσμιας ναυτικής δύναμης κατά την προ-Κολομβιανή εποχή, τροφοδότησε την περιέργειά της. Κατά τη δυναστεία Ming (1368-1644), η Κίνα όχι μόνο διέθετε ισχυρή ναυτική δύναμη, αλλά και περίπου το ένα τρίτο του παγκόσμιου ΑΕΠ, μαζί με προηγμένη τεχνολογία. Από την αρχαιότητα, οι Κινέζοι παρατηρούσαν τα άστρα, με την παραγωγή του αστροχάρτη Dunhuang το 700 μ.Χ. να αποτελεί το παλαιότερο γνωστό πλήρες αστρικό άτλαντα στον κόσμο.
Η Wang επικεντρώθηκε στον “Kunyu Wanguo Quantu” (Χάρτης των Μυρίων Χωρών του Κόσμου), τον παλαιότερο κινεζικό παγκόσμιο χάρτη που διασώζεται, δημοσιευμένο το 1602 από τον Ιταλό ιεραπόστολο Matteo Ricci. Συγκρίνοντας τον με ευρωπαϊκούς χάρτες του 16ου αιώνα, διαπίστωσε ότι, ενώ υπήρχαν κοινά στοιχεία, ο Kunyu παρουσίαζε σημαντικές διαφορές και υπεροχή σε ακρίβεια, τόσο στην απόδοση των γεωγραφικών ονομάτων όσο και στην απεικόνιση των ηπείρων και των ποταμών. Το πιο σημαντικό, ο χάρτης παρουσίαζε ένα μη ευρωπαϊκό γεωγραφικό σύστημα, με τις χρονολογίες των γεωγραφικών περιοχών να τοποθετούνται πολύ πριν την άφιξη των Ευρωπαίων.
Σημαντικά στοιχεία προέρχονται από την ανάλυση της Wang σχετικά με την πιθανή παρουσία του Κινέζου ναυάρχου Zheng He στην Αμερική και την Ωκεανία πριν από το 1492. Με βάση την ανάλυση του Kunyu, η Wang χρονολογεί την εξερεύνηση της Αμερικής μεταξύ 1420-1428, δηλαδή πριν από το ταξίδι του Zheng He και την άφιξη του Κολόμβου. Στην Ωκεανία, συγκεκριμένα στη Νέα Ζηλανδία, ο T.C. Bell, Βρετανός μηχανικός, εντόπισε ερείπια κινεζικών οικισμών, τεχνουργήματα και 78 ναυάγια κινεζικών πλοίων, συμπεριλαμβανομένων “πλοίων θησαυρών”, με χαρακτηριστικά που μαρτυρούν κινεζική προέλευση, όπως η χρήση ανθεκτικού τσιμέντου με κόλλα κολλώδους ρυζιού.
Η Wang εξηγεί ότι η εξαφάνιση της κινεζικής ναυτικής παρουσίας από την ιστορία οφείλεται σε εσωτερικές συγκρούσεις στην αυτοκρατορική αυλή, οικονομικούς λόγους και την απόφαση του αυτοκράτορα Xuande να διακόψει τα θαλάσσια ταξίδια και να καταστρέψει τα αρχεία. Αυτό το κενό εξουσίας εκμεταλλεύτηκαν οι ευρωπαϊκές δυνάμεις, που, αξιοποιώντας χάρτες και την πυξίδα προερχόμενη από την Κίνα, ανέλαβαν την πρωτοπορία στις θαλάσσιες εξερευνήσεις. Οι Ευρωπαίοι, μέσω του αποικισμού, κατέλαβαν την “εξουσία του λόγου”, αποκρύπτοντας την κινεζική συμβολή και παρουσιάζοντας τις ανακαλύψεις ως δικές τους.
Η διατήρηση της ευρωκεντρικής αντίληψης στην ιστορία επηρεάζει ακόμα και σήμερα τις παγκόσμιες αντιλήψεις και δυναμικές ισχύος. Ο αποικισμός, που ακολούθησε την “εποχή των ανακαλύψεων”, επηρέασε βαθιά την Ασία, και ιδιαίτερα την Κίνα, με μια “εκατονταετή ταπείνωση”. Ωστόσο, με την ανάκτηση του Χονγκ Κονγκ και την εντυπωσιακή οικονομική και τεχνολογική πρόοδο, η Κίνα ανακτά την εθνική της ταυτότητα. Η πρωτοβουλία “Belt and Road”, βασισμένη στην ειρηνική εξερεύνηση του Zheng He, σηματοδοτεί μια νέα προσέγγιση, που δίνει έμφαση στη συνεργασία και την αμοιβαία ευημερία.
Παρά τις αμφισβητήσεις, η έρευνα της Wang, υποστηριζόμενη από έργα όπως αυτά του T.C. Bell, ανοίγει νέους δρόμους στην κατανόηση της παγκόσμιας ιστορίας, υπογραμμίζοντας την ανάγκη για συνεχή αναθεώρηση και αποδοχή των πολλαπλών πολιτιστικών συμβολών στην πορεία της ανθρωπότητας.
