Η Κίνα δε θα επιδιώξει αμοιβαιότητα στην τελευταία εμπορική συμφωνία της με τη Νότια Αφρική, όπως δήλωσε ο πρεσβευτής της χώρας, καθώς το Πεκίνο ετοιμάζεται να εφαρμόσει μια διευρυμένη πολιτική μηδενικών δασμών για τις αφρικανικές χώρες από την 1η Μαΐου. Αυτό σημαίνει ότι τα νοτιοαφρικανικά προϊόντα θα μπορούν να εισέρχονται στην κινεζική αγορά αφορολόγητα, χωρίς καμία υποχρέωση για την Πρετόρια να μειώσει τους δικούς της δασμούς εισαγωγής σε προϊόντα από την Κίνα.
«Σε αυτή τη διαδικασία, η Κίνα θα λάβει πλήρως υπόψη τα συμφέροντα της Νότιας Αφρικής και δεν θα επιδιώξει αμοιβαιότητα», δήλωσε ο Κινέζος πρεσβευτής στη Νότια Αφρική, Wu Peng, το Σάββατο. Η εξέλιξη αυτή έρχεται μετά την υπόσχεση του Προέδρου Xi Jinping στη Σύνοδο Κορυφής της Αφρικανικής Ένωσης, που πραγματοποιήθηκε στην αιθιοπική πρωτεύουσα Αντίς Αμπέμπα την προηγούμενη εβδομάδα, ότι η Κίνα θα εφαρμόσει πλήρως τα μέτρα μηδενικών δασμών για 53 αφρικανικές χώρες από την 1η Μαΐου. Οι δηλώσεις του Κινέζου απεσταλμένου έχουν ανακουφίσει τις ανησυχίες στη Νότια Αφρική σχετικά με την πιθανή απαίτηση για αμοιβαία συμφωνία, η οποία θα μπορούσε να πλήξει την αυτοκινητοβιομηχανία της.
Η οικονομική αυτή “δωροδοκία” από το Πεκίνο έρχεται σε μια εποχή που ορισμένες αφρικανικές χώρες, αντιμέτωπες με υψηλότερους δασμούς στις Ηνωμένες Πολιτείες, επιδιώκουν τη διαφοροποίηση των αγορών τους. Οι ΗΠΑ επέβαλαν πέρυσι έναν καθολικό δασμό 30% στις εισαγωγές από τη Νότια Αφρική. Σε μήνυμα που απέστειλε στη Σύνοδο Κορυφής της Αφρικανικής Ένωσης το Σάββατο, ο Xi Jinping υποσχέθηκε να διευρύνει την πρόσβαση των αφρικανικών προϊόντων στην κινεζική αγορά μέσω ενός αναβαθμισμένου “πράσινου διαδρόμου” και άλλων μέτρων. «Αυτά είναι νέα μέτρα της Κίνας για την επέκταση του ανοίγματος υψηλού επιπέδου και θα προσφέρουν αναμφίβολα νέες ευκαιρίες για την αφρικανική ανάπτυξη και για την Κίνα και την Αφρική να επιδιώξουν από κοινού το όνειρο του εκσυγχρονισμού», δήλωσε ο Xi.
Νωρίτερα αυτό το μήνα, ο υπουργός Εμπορίου της Νότιας Αφρικής, Parks Tau, υπέγραψε ένα συμφωνητικό οικονομικής εταιρικής σχέσης-πλαίσιο με την Κίνα κατά τη διάρκεια επίσκεψής του στο Πεκίνο. Αυτό αναμένεται να θέσει τις βάσεις για μια συμφωνία “πρώιμου καρπού” – ένα βήμα προς μια πλήρη συμφωνία ελεύθερου εμπορίου – έως τα τέλη Μαρτίου. Ο Tau δήλωσε ότι η συμφωνία πρώιμου καρπού θα περιλαμβάνει “ασφαλιστικές δικλείδες” για την προστασία των νοτιοαφρικανικών βιομηχανιών, ιδιαίτερα του αυτοκινητοβιομηχανικού τομέα. Η Πρετόρια είχε απειλήσει τον Ιανουάριο να αυξήσει τους δασμούς στα κινεζικά και ινδικά οχήματα για να περιορίσει την αύξηση των εισαγωγών από τις δύο χώρες.
Η Ανατολικοαφρικανική χώρα, Κένυα, έχει ήδη υπογράψει μια συμφωνία πρώιμου καρπού με την Κίνα, η οποία επιτρέπει στα προϊόντα της να εισέρχονται στην κινεζική αγορά χωρίς δασμούς. Αυτή η προκαταρκτική συμφωνία εξασφάλισε μηδενικούς δασμούς για το 98,2% των κενυατικών εξαγωγών προς την Κίνα, ενώ οι διαπραγματεύσεις συνεχίζονταν για την πλήρη πρόσβαση στην αγορά για όλα τα υπόλοιπα προϊόντα. Ο Kai Xue, δικηγόρος εταιρικού δικαίου με έδρα το Πεκίνο, ο οποίος συμβουλεύει σε θέματα άμεσων ξένων επενδύσεων και διασυνοριακής χρηματοδότησης, δήλωσε ότι μια συμφωνία πρώιμου καρπού θα ωφελήσει επίσης τις κινεζικές εταιρείες στη Νότια Αφρική. Σύμφωνα με τον Xue, η μη αμοιβαία πρόσβαση χωρίς δασμούς σε όλη την Αφρική αποσκοπεί στην ενίσχυση της βιωσιμότητας των ειδικών οικονομικών ζωνών και των βιομηχανικών πάρκων όπου δραστηριοποιούνται πολλές κινεζικές εταιρείες. Δήλωσε ότι αυτό το είδος πρόσβασης στην αγορά ήταν απαραίτητο για να αναπτυχθούν οι εξαγωγικά προσανατολισμένες βιομηχανίες. Ο Xue έδωσε ως παράδειγμα την Αιθιοπία, όπου οι υποστηριζόμενες από την Κίνα εξαγωγές κλωστοϋφαντουργίας και ελαφριάς βιομηχανίας υπήρξαν επιτυχημένες.
Οι αξιωματούχοι στην Πρετόρια είχαν φοβηθεί ότι η συμμετοχή της χώρας στην Τελωνειακή Ένωση της Νότιας Αφρικής (SACU) θα μπορούσε να αποβεί καθοριστική για το Πεκίνο, επειδή ένα άλλο μέλος, η Eswatini, διατηρούσε διπλωματικές σχέσεις με την Ταϊβάν. Ωστόσο, το υπουργείο Εμπορίου του Πεκίνου τον Νοέμβριο δήλωσε ότι θα συνεργαζόταν με μεμονωμένες χώρες σε εμπορικές συμφωνίες αντί για το μπλοκ.
Σύμφωνα με τον Wandile Sihlobo, επικεφαλής οικονομολόγο του Αγροτικού Επιμελητηρίου της Νότιας Αφρικής, ο πρωτογενής τομέας της οικονομίας – ιδίως οι αγρότες και οι εξορύκτες – θα ήταν οι μεγαλύτεροι δικαιούχοι της εμπορικής συμφωνίας. Δήλωσε ότι ο γεωργικός τομέας αντιμετώπιζε δυσκολίες για κάποιο χρονικό διάστημα λόγω των υψηλότερων δασμών στην Κίνα σε σύγκριση με ανταγωνιστές όπως το Περού, η Χιλή και η Αυστραλία, οι οποίες είχαν ήδη συμφωνίες ελεύθερου εμπορίου. Η Νότια Αφρική είναι ο μεγαλύτερος αφρικανικός εμπορικός εταίρος της Κίνας και εξάγει προϊόντα όπως κρασί, φρούτα, σιτηρά, τσάι rooibos και μια σειρά ορυκτών στον ασιατικό οικονομικό γίγαντα. Το διμερές εμπόριο το 2025 ανερχόταν στα 53,58 δισεκατομμύρια δολάρια ΗΠΑ, με τις νοτιοαφρικανικές εξαγωγές προς την Κίνα να αντιπροσωπεύουν 30,58 δισεκατομμύρια δολάρια από αυτό το σύνολο. «Το δίλημμα, ωστόσο, αφορά άλλους τομείς της οικονομίας μας, όπως η αυτοκινητοβιομηχανία και η μεταποίηση, μεταξύ άλλων, όπου βαθύτερες, αμοιβαίες μειώσεις δασμών με την Κίνα θα εγκυμονούσαν σημαντικό ανταγωνισμό», δήλωσε ο Sihlobo.
