Η Κίνα, αν και έχασε τον έλεγχο του λιμανιού του Παναμά, διατηρεί μια ισχυρή παρουσία σε δεκάδες λιμάνια παγκοσμίως. Σύμφωνα με μια νέα έρευνα, κινεζικοί κρατικοί φορείς έχουν επενδύσει 23,9 δισεκατομμύρια δολάρια την τελευταία εικοσαετία σε 363 λιμάνια και συναφείς δραστηριότητες στο εξωτερικό. Η μελέτη, που διενεργήθηκε από το AidData, ένα ερευνητικό εργαστήριο του William & Mary University στις Ηνωμένες Πολιτείες, χαρακτηρίζει αυτές τις επενδύσεις ως «ασπίδα» έναντι του αποσυντονισμού των εφοδιαστικών αλυσίδων μεταξύ Ανατολής και Δύσης.
Το 45,1% του χαρτοφυλακίου χρηματοδότησης κινεζικών λιμανιών κατευθύνεται σε 20 χώρες υψηλού εισοδήματος, όπως η Αυστραλία, το Μπρουνέι, η Νέα Ζηλανδία, η Ισπανία και η Σιγκαπούρη, επενδύοντας σε 30 μεμονωμένα λιμάνια. Η “σχεδόν πανταχού παρούσα παρουσία της Κίνας στα κορυφαία λιμάνια του κόσμου σημαίνει ότι οι ΗΠΑ δεν μπορούν πλέον να απομονωθούν από τις κινεζικές εφοδιαστικές αλυσίδες, ούτε σε καιρό ειρήνης, ούτε σε περίοδο σύγκρουσης”, αναφέρεται στη μελέτη με τίτλο “Anchoring Global Ambitions, Beijing’s Ports Financing and the Race for Maritime Dominance”.
Οι εμπορικές διαμάχες Κίνας-ΗΠΑ, οι αυξανόμενοι δασμοί και οι περιορισμοί στις εξαγωγές έχουν πυροδοτήσει ανησυχίες για αποσύνδεση των εφοδιαστικών αλυσίδων. Τον περασμένο μήνα, ο Παναμάς ανέλαβε τον έλεγχο δύο λιμανιών στις εισόδους του στρατηγικού Διώρυγας του Παναμά, αφού ένα δικαστικό διάταγμα ακύρωσε την παραχώρηση σε θυγατρική ενός κινεζικού ομίλου. Η Ουάσινγκτον χαιρέτισε την κίνηση αυτή ως “σύμφωνη με την προσπάθεια του Προέδρου Donald Trump να περιορίσει την κινεζική επιρροή”.
Μεταξύ των πιο χρηματοδοτούμενων λιμανιών βρίσκονται το Διεθνές Λιμάνι Hambantota στη Σρι Λάνκα, τα λιμάνια της Μελβούρνης και του Newcastle στην Αυστραλία, το Αυτόνομο Λιμάνι Kribi στο Καμερούν και το λιμάνι της Χάιφα στο Ισραήλ. Οι συνολικές χρηματοδοτήσεις κυμαίνονται από 1,13 δισεκατομμύρια δολάρια για τη Χάιφα έως 1,97 δισεκατομμύρια δολάρια για το Hambantota, σύμφωνα με το AidData.
Στις αναπτυσσόμενες χώρες, η χρηματοδότηση λιμανιών από την Κίνα συνήθως αφορά δάνεια, ρευστότητα ή εξαγορές και συγχωνεύσεις, καθώς οι φιλοξενούντες λαούς είναι λιγότερο πρόθυμοι να επιτρέψουν σε κινεζικές εταιρείες να χτίσουν ολόκληρα έργα.
Σε περίπτωση κρίσης στην εφοδιαστική αλυσίδα Ανατολής-Δύσης, οι εκτεταμένες επενδύσεις της Κίνας σε λιμάνια παγκοσμίως θα επιτρέψουν στα κινεζικά εμπορικά πλοία να συνεχίσουν να κινούνται και να εμπορεύονται μέσω των λιμανιών “τρίτων χωρών”. Ορισμένες από αυτές τις χρηματοδοτήσεις συνδέουν λιμάνια με ορυχεία, στα οποία έχουν επίσης επενδύσει κινεζικοί φορείς. Συγκεκριμένα, 22 κινεζικά χρηματοδοτούμενα ορυχεία εντοπίστηκαν σε ακτίνα 500 χιλιομέτρων από κινεζικά χρηματοδοτούμενα λιμάνια, συμπεριλαμβανομένου του πρόσφατα εγκαινιασμένου Λιμανιού Chancay στο Περού. Το λιμάνι, αξίας 3,5 δισεκατομμυρίων δολαρίων, που άνοιξε το 2024, διευκολύνει τις ναυτιλιακές γραμμές στην εξαγωγή χαλκού από το Περού.
Η κινεζική χρηματοδότηση λιμένων στοχεύει συνήθως στην ενίσχυση των εξαγωγών της χώρας, στην ομαλή εισαγωγή πρώτων υλών, στην απόδοση κερδών για τις τράπεζες και στην αύξηση των εσόδων των κινεζικών εταιρειών. Στη συγκέντρωση των δεδομένων για τη μελέτη συνέβαλε μια ομάδα 16 καθηγητών και προσωπικού του William & Mary, μαζί με πάνω από 120 ερευνητές βοηθούς. Το εργαστήριο έχει στο παρελθόν συλλέξει δεδομένα για την κινεζική βοήθεια και πίστωση για διάφορα έργα στο εξωτερικό.
