Πριν από σχεδόν 165 χρόνια, τον Νοέμβριο του 1861, ο Victor Hugo καταδίκαζε με σκληρά λόγια τη λεηλασία του Παλαιού Θερινού Ανακτόρου στο Πεκίνο από γαλλικά και βρετανικά στρατεύματα. Σήμερα, τα λόγια του συγγραφέα των «Αθλίων» φαίνεται να βρίσκουν επιτέλους ανταπόκριση στη σύγχρονη πολιτική πραγματικότητα. Στις 9 Μαΐου, ο Γάλλος Πρόεδρος Emmanuel Macron υπέγραψε έναν νόμο-σταθμό που απλοποιεί τη διαδικασία επιστροφής λεηλατημένων πολιτιστικών αντικειμένων, επιχειρώντας να επουλώσει τις πληγές της αποικιοκρατίας.

Για δεκαετίες, η αρχή του «αμεταβίβαστου» των αντικειμένων στις δημόσιες συλλογές αποτελούσε ένα απροσπέλαστο νομικό οχυρό, καθιστώντας την επιστροφή τους σχεδόν αδύνατη χωρίς ειδική ψήφιση από το γαλλικό κοινοβούλιο. Με το νέο πλαίσιο, η διαδικασία γίνεται διοικητική, αφορά αντικείμενα που αποκτήθηκαν μεταξύ 1815 και 1972, ενώ ήδη έχουν ξεκινήσει συζητήσεις για την εφαρμογή του. Παρά τις ελπίδες που καλλιεργήθηκαν στην Κίνα για μαζική επιστροφή θησαυρών από το Λούβρο και το Μουσείο Fontainebleau, η πραγματικότητα παραμένει σύνθετη. Ο νόμος θέτει αυστηρά κριτήρια: αντικείμενα που θεωρούνται «στρατιωτικό υλικό» ή στερούνται αποδεδειγμένης αρχαιολογικής προέλευσης ενδέχεται να μην επιστραφούν.

Επιπλέον, το βάρος της απόδειξης πέφτει στις χώρες που ζητούν την επιστροφή, οι οποίες πρέπει να παρουσιάσουν ακλόνητα στοιχεία. Παρά τα εμπόδια, οι αναλυτές θεωρούν την κίνηση αυτή ως μια σημαντική άσκηση «πολιτιστικής διπλωματίας» από πλευράς Γαλλίας, η οποία επιδιώκει να ανακτήσει τον ρόλο της ως ηθικού ηγέτη στην παγκόσμια σκηνή. Ενώ η Γερμανία και η Ολλανδία έχουν ήδη προχωρήσει σε σημαντικές επιστροφές αντικειμένων σε κράτη όπως η Νιγηρία, η Τανζανία, η Ινδονησία και η Σρι Λάνκα, η Βρετανία παραμένει πιο διστακτική. Για την Κίνα, η νέα γαλλική νομοθεσία αποτελεί μια χαραμάδα ελπίδας, παρότι ο δρόμος για την ανάκτηση εκατομμυρίων χαμένων κειμηλίων παραμένει μακρύς και απαιτητικός.