Ο πόλεμος στο Ιράν σηματοδοτεί το τέλος της παλιάς παγκόσμιας τάξης. Η Ευρώπη δεν συμβουλεύτηκε καν πριν η Ουάσινγκτον χτυπήσει το Ιράν μαζί με το Ισραήλ, κάτι που αποδεικνύει ότι η ήπειρος παγιδεύεται μεταξύ ηθικής αγανάκτησης και γεωπολιτικής ανασφάλειας. Αν η Ευρώπη θέλει να έχει λόγο, πρέπει να στραφεί προς την Ανατολή, επαναπροσδιορίζοντας την Κίνα όχι ως έναν αντίπαλο, αλλά ως μια δύναμη εξισορρόπησης. Αυτός είναι ο δρόμος από την ατλαντική εξάρτηση προς την ευρασιατική σημασία.
Για την Κίνα, αυτή η στιγμή είναι επίσης κομβική. Ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Donald Trump, έχει εξαπολύσει πολέμους στη Βενεζουέλα και στο Ιράν, χρησιμοποιώντας τους ως μοχλό για να εδραιώσει το αμερικανικό πλεονέκτημα και να μπλοκάρει τις προσπάθειες της Κίνας να επεκτείνει το εμπόριο και την επιρροή της, ακόμα και ενώ επιδιώκει καλές σχέσεις με το Πεκίνο. Η Κίνα έχει ανακοινώσει στόχο οικονομικής ανάπτυξης 4,5-5%, τον πιο αργό των τελευταίων δεκαετιών. Εξωτερικές πιέσεις και εσωτερικές εντάσεις συγκλίνουν, κάνοντας τις αξιόπιστες συνεργασίες στο εξωτερικό πιο ζωτικές από ποτέ.
Η πραγματιστική δέσμευση, όχι η ηθική στάση, είναι ο μόνος τρόπος για την Ευρώπη να ανακτήσει τη σημασία της. Για την Κίνα, μια ισχυρότερη Ευρώπη προσφέρει στο Πεκίνο έναν αξιόπιστο εταίρο τόσο σε στρατηγικό όσο και σε οικονομικό επίπεδο. Η ανθεκτικότητα για την Ευρώπη και η αξιοπιστία για την Κίνα είναι συμπληρωματικοί στόχοι: η Ευρώπη δεν αντέχει την παράλυση, η Κίνα δεν αντέχει την καχυποψία. Μαζί, μπορούν να αναδιαμορφώσουν την παγκόσμια δύναμη σε μια ισορροπία όπου η Ευρώπη έχει σημασία και η Κίνα αποκτά νομιμότητα ως υπεύθυνη δύναμη.
Πρώτον, η Ευρώπη και η Κίνα δεν μπορούν να επιτρέψουν στην ασάφεια να καθορίζει τις σχέσεις τους. Εκτός αν οι διαφορές αντιμετωπίζονται με πραγματισμό, η Ευρώπη θα παραμείνει παγιδευμένη στην καχυποψία και η Κίνα θα συνεχίσει να είναι δυσπραγής.
Η μεγαλύτερη απογοήτευση της Ευρώπης με το Πεκίνο είναι η στάση του στον πόλεμο της Ουκρανίας. Η Κίνα ούτε καταδίκασε ούτε υποστήριξε την εισβολή της Ρωσίας. Για την Ευρώπη, αυτό υπονομεύει την ηθική και την ασφάλειά της. Η ασάφεια τροφοδοτεί την καχυποψία και παγιδεύει τις Βρυξέλλες στην υποψία αντί για τη στρατηγική, διαβρώνοντας την ανθεκτικότητα της Ευρώπης.
Το Πεκίνο, ωστόσο, βλέπει την ασάφεια ως πραγματιστική – αποφεύγοντας την άμεση ευθυγράμμιση με τη Μόσχα, ενώ αρνείται να επαναλάβει τη δυτική καταδίκη. Η Ουγγαρία, μέλος της ΕΕ, ακολουθεί παρόμοια γραμμή. Το σχέδιο κατάπαυσης του πυρός του Trump αντικατόπτριζε επίσης ασάφεια. Για την Κίνα, η αγανάκτηση της Ευρώπης είναι υποκριτική, δεδομένες τις αντιδράσεις της στις αμερικανικές επιθέσεις στην κυριαρχία στη Βενεζουέλα και στο Ιράν. Η Ευρώπη δεν μπορεί να δικαιολογήσει την ασάveloppηά της, ενώ απαιτεί απόλυτη σαφήνεια από την Κίνα.
Ο δρόμος μπροστά απαιτεί αμοιβαιότητα. Η Ευρώπη πρέπει να σταματήσει να χρησιμοποιεί την καταδίκη ως υποκατάστατο πολιτικής. Η Κίνα πρέπει να δείξει, μέσω συγκεκριμένων βημάτων, ότι η ασάveloppηά της δεν σημαίνει αδιαφορία για τη σταθερότητα. Μόνο τότε η Ευρώπη μπορεί να ανακτήσει την ανθεκτικότητά της, απελευθερώνοντας από τη γεωπολιτική παράλυση, και η Κίνα να κερδίσει την αξιοπιστία ως υπεύθυνος παράγοντας στο πιο σημαντικό ζήτημα που αντιμετωπίζει σήμερα η Ευρώπη.
Δεύτερον, η Ευρώπη έχει καταστεί απαραίτητη για την Κίνα στο εμπόριο και την ανάπτυξη υψηλής τεχνολογίας, και το αντίστροφο. Ωστόσο, το εμπόριο παραμένει τόσο κίνητρο όσο και σημείο τριβής.
Πέρυσι, το διμερές εμπόριο έφτασε τα 850 δισεκατομμύρια δολάρια ΗΠΑ, αυξημένο κατά 6%. Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει γίνει ο δεύτερος μεγαλύτερος προορισμός εξαγωγών της Κίνας. Η Κίνα ανέκτησε επίσης τον ρόλο της ως κορυφαίος εμπορικός εταίρος της Γερμανίας. Η επίσκεψη του Γερμανού Καγκελάριου Friedrich Merz στο Πεκίνο αντικατοπτρίζει μια σκληρή αλήθεια: χωρίς πρόσβαση στην αγορά της Κίνας, η αναβίωση της γερμανικής οικονομίας θα είναι δύσκολη.
Αλλά οι σχέσεις είναι τεταμένες. Η Ευρώπη ανησυχεί για την αύξηση των εξαγωγών της Κίνας, ενώ η Κίνα ενοχλείται από τα προστατευτικά αντανακλαστικά της Ευρώπης. Η συμφωνία για την τιμολόγηση των ηλεκτρικών οχημάτων, η οποία απέφυγε δασμό 35,3% κατά των επιδοτήσεων, δείχνει ότι ο ανταγωνισμός μπορεί να διαχειριστεί χωρίς σύγκρουση, ανοίγοντας χώρο για συνεργασία σε τομείς χαμηλών εκπομπών άνθρακα. Και οι δύο πλευρές μοιράζονται στόχους στην πράσινη ενέργεια και την κλιματική αλλαγή, αλλά ο δισταγμός συνεχίζει να εμποδίζει την πρόοδο.
Η παγωμένη επενδυτική συμφωνία ΕΕ-Κίνας είναι ένα κρίσιμο τεστ. Εάν οι Βρυξέλλες μπορούν να επιδιώξουν μια συμφωνία ελεύθερου εμπορίου με την Ινδία, παρά την ασάveloppηά της για την Ουκρανία, τι εμποδίζει την Ευρώπη να κάνει το ίδιο με την Κίνα; Η απάντηση δεν βρίσκεται στις αξίες, αλλά στην πολιτική βούληση και την κρίση.
Η Ευρώπη χρειάζεται ανθεκτικότητα στη βιομηχανική της βάση και στην ενεργειακή της μετάβαση. Η Κίνα χρειάζεται αξιοπιστία ως πραγματιστικός εταίρος, αντί για διαταρακτής. Μόνο διαχειριζόμενοι τον ανταγωνισμό με πραγματισμό, μπορούν και οι δύο πλευρές να μετατρέψουν την οικονομική αλληλεξάρτηση σε στρατηγική δύναμη.
Τρίτον, η Ευρώπη έχει αναδειχθεί ως ο κύριος χαμένος από το καθεστώς κυρώσεων των ΗΠΑ και τον ανταγωνισμό των υπερδυνάμεων. Για να αλλάξει αυτό, πρέπει να ανακτήσει την παράδοση της ανεξάρτητης διπλωματίας. Ο ρόλος της Κίνας είναι να κάνει αυτή την επιλογή ευκολότερη και πιο αξιόπιστη, αντιμετωπίζοντας τις ανησυχίες της Ευρώπης.
Η ιστορία δείχνει την ικανότητα της Ευρώπης για στρατηγική ανεξαρτησία. Το 1950, η Δανία – τώρα υπό πίεση από τον Trump για τη Γροιλανδία – ήταν από τα πρώτα δυτικά έθνη, συμπεριλαμβανομένης της Βρετανίας, που αναγνώρισαν τη Λαϊκή Δημοκρατία της Κίνας. Σε μια κομβική στιγμή το 1964, η Γαλλία υπό τον Charles de Gaulle έγινε η πρώτη μεγάλη δυτική δύναμη που ανέπτυξε πλήρεις διπλωματικές σχέσεις με την Κίνα. Αλλά μετά την επανεκλογή του Trump, οι ΗΠΑ άρπαξαν τη «στιγμή του Νίξον», αλλάζοντας απότομα τη στάση τους προς το Πεκίνο, ενώ η Ευρώπη απέτυχε να βρει τη «στιγμή του ντε Γκωλ».
Η υπόθεση Nexperia αποτελεί παράδειγμα αυτής της αποτυχίας. Τον περασμένο μήνα, ένα ολλανδικό δικαστήριο αναζωπύρωσε την ιστορία διατάσσοντας έρευνα κατά της κινεζικής εταιρείας chip Nexperia, με έδρα την Ολλανδία. Επικύρωσε επίσης την αναστολή του Κινέζου CEO της Nexperia. Η διαμάχη ξεκίνησε όταν η Ουάσινγκτον επέκτεινε τη λίστα οντοτήτων της για να συμπεριλάβει εταιρείες που ανήκουν τουλάχιστον στο 50% σε εταιρείες που ήδη υπόκεινται σε ελέγχους εξαγωγών, μόνο για να αναστείλει αυτούς τους περιορισμούς μετά από μια σύνοδο κορυφής Κίνας-ΗΠΑ πέρυσι.
Η οικονομία της Ευρώπης εξαρτάται από εξειδικευμένες βιομηχανίες που κυριαρχούν σε θέσεις-κλειδιά στις παγκόσμιες εφοδιαστικές αλυσίδες. Για τους Ολλανδούς, η ανησυχία είναι ο ξένος έλεγχος της τεχνολογίας. Για την Κίνα, ο έλεγχος της Ευρώπης σηματοδοτεί υποταγή στις αμερικανικές προτεραιότητες. Με νομικές μάχες να απειλούν τις εφοδιαστικές αλυσίδες ημιαγωγών, η διαμάχη κινδυνεύει να αποσταθεροποιήσει την παγκόσμια βιομηχανική παραγωγή.
Το μέλλον της Ευρώπης δεν αφορά την επιλογή πλευράς, αλλά την επιλογή ανεξαρτησίας. Σε έναν ταραγμένο κόσμο όπου τόσο η Ευρώπη όσο και η Κίνα αντιμετωπίζουν κρίσιμες επιλογές, οι πραγματιστικοί δεσμοί με την Κίνα δεν αποτελούν παραίτηση από αξίες, αλλά ανανέωση σκοπού: η Ευρώπη μπορεί να ενισχύσει την ανθεκτικότητα και τη στρατηγική της αυτονομία.
Η Κίνα έχει επανειλημμένα προσεγγίσει την Ευρώπη. Αλλά η αξιοπιστία απαιτεί περισσότερα από προσέγγιση. Απαιτεί την άμεση αντιμετώπιση των ανησυχιών της Ευρώπης.
