Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, ενέκρινε σιωπηλά ένα σχέδιο για τη διακοπή της χρηματοδότησης ευρωπαϊκών κονδυλίων σε έργα καθαρής τεχνολογίας που χρησιμοποιούν κινεζικά αντιστροφείς (inverters). Οι αντιστροφείς είναι κρίσιμα ηλεκτρονικά εξαρτήματα για ηλιακά και αιολικά συστήματα, με κινεζικές εταιρείες, όπως η Huawei Technologies, να ελέγχουν σημαντικό μέρος της ευρωπαϊκής εγκατεστημένης ηλιακής δυναμικότητας.
Η Κομισιόν επιθυμεί να αποτρέψει τη ροή ευρωπαϊκών χρημάτων σε τέτοια έργα, καθώς και να περιορίσει τη συνεργασία έρευνας μέσω του προγράμματος Horizon, εφόσον εμπλέκονται κινεζικοί αντιστροφείς. Αυτή η κίνηση ευθυγραμμίζεται με την επιθυμία της ΕΕ να υποστηρίξει τους τοπικούς κατασκευαστές, οι οποίοι αντιμετωπίζουν έντονο ανταγωνισμό από την Κίνα. Παράλληλα, ανταποκρίνεται σε αυξανόμενες ανησυχίες ασφαλείας, καθώς η Κίνα θεωρείται γεωπολιτικός αντίπαλος και υπάρχει ο φόβος διακοπής της παροχής ενέργειας στο δίκτυο σε περίπτωση κλιμάκωσης των σχέσεων.
Το σχέδιο, το οποίο δεν έχει γίνει δημόσια γνωστό, αντανακλά επίσης μια νέα προσέγγιση στις Βρυξέλλες όσον αφορά τις σχέσεις με το Πεκίνο, με την αρχή “κάνουμε περισσότερα, λέμε λιγότερα”. Αυτή η φιλοσοφία στοχεύει στην εξισορρόπηση των προσπαθειών για μείωση του ρίσκου (de-risking) από την πλευρά της ΕΕ με τις κινήσεις των κρατών μελών για επαναπροσέγγιση με την Κίνα. Έχει αφεθεί πίσω η εποχή των “μεγαλόστομων” ομιλιών, η οποία οδήγησε σε “κόπωση από τις ανακοινώσεις”, και έχει αντικατασταθεί από ουσιαστική πολιτική εργασία με ελάχιστη δημόσια προβολή.
Αυτό αποδίδεται και στην σχεδόν βέβαιη αντίδραση του Πεκίνου σε οποιαδήποτε αποφασιστική κίνηση από την Ευρώπη, μια αντίληψη που ενισχύθηκε μετά την υιοθέτηση αυστηρών κανόνων εφοδιαστικής αλυσίδας στην Κίνα. Οι αξιωματούχοι πιστεύουν ότι το κόστος μη αντίδρασης στην οικονομική πολιτική της Κίνας υπερβαίνει αυτό οποιασδήποτε αντεπίθεσης, με αυξανόμενες προσπάθειες για δράση “κάτω από το ραντάρ” και χωρίς τυμπανοκρουσίες.
Παρά την αναβολή μιας στρατηγικής συζήτησης για την Κίνα, η οποία αντικαταστάθηκε από συζήτηση για την αντίδραση της ΕΕ στον πόλεμο Ισραήλ-Ιράν, οι αξιωματούχοι είναι αισιόδοξοι ότι, όταν επαναπρογραμματιστεί, θα εγκριθεί μια σειρά νέων εργαλείων που θα συνιστούν μια πιο συντονισμένη στρατηγική για την αντιμετώπιση της “βιομηχανικής υπερβολής” της Κίνας, η οποία, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις τους, οδηγεί σε χιλιάδες απώλειες θέσεων εργασίας στην Ευρώπη μηνιαίως. Αυτά τα εργαλεία αποσκοπούν στη μείωση της έκθεσης της Ευρώπης στην κινεζική βιομηχανική υπερδυναμική και στην ταχεία τεχνολογική της πρόοδο.
Η ανάγκη της Μπρυξελλών να ισορροπήσει τις σχέσεις της προς πολλές κατευθύνσεις έχει οδηγήσει σε μια ήσυχη επανέναρξη της διπλωματίας ΕΕ-Κίνας, μετά από μια περίοδο όπου πολλά κανάλια επικοινωνίας είχαν σιγήσει. Μέσω αυτών των επαφών, το Πεκίνο έχει καταστήσει σαφές ότι αντιλαμβάνεται την ευθραυστότητα της θέσης της ΕΕ σε μια γεωπολιτικά περίπλοκη στιγμή και είναι πρόθυμο να εκμεταλλευτεί αυτή την αδυναμία.
Παρότι υπήρξαν δυσκολίες στην επικοινωνία, όπως η άρνηση του Πεκίνου να συναντηθεί με την κορυφαία διπλωμάτη της ΕΕ, Κάγια Κάλλας, κατά την πρόσφατη τηλεφωνική επικοινωνία με τον Κινέζο υπουργό Εξωτερικών, Ουάνγκ Γι, συζητήθηκαν τόσο η κρίση στο Ιράν όσο και οι διμερείς σχέσεις, συμπεριλαμβανομένου του εμπορίου. Ο Ουάνγκ Γι φέρεται να προειδοποίησε για σφοδρές αντιδράσεις από την Κίνα, οι οποίες θα έπλητταν περισσότερο την Ευρώπη, και δήλωσε ότι ορισμένα κράτη μέλη της ΕΕ επιθυμούν περισσότερες εμπορικές συναλλαγές με την Κίνα. Αυτό ερμηνεύθηκε ως αναγνώριση της προσπάθειας της Κίνας να “διασπάσει και να κυβερνήσει” την Ένωση.
Η πραγματική αξία της επικοινωνίας αυτής εκτιμάται ότι βρίσκεται στο γεγονός και μόνο ότι έλαβε χώρα, μετά από μια περίοδο διπλωματικής απομόνωσης. Ορισμένοι πιστεύουν ότι το Πεκίνο χρησιμοποιεί την πρόσβαση στους αξιωματούχους του ως μοχλό πίεσης, προσπαθώντας να φέρει τις Βρυξέλλες σε αντιπαράθεση με τις 27 πρωτεύουσες. Πρόσφατα, αναφέρθηκε ότι ο πρεσβευτής της ΕΕ στην Κίνα, Χόρχε Τολέδο, είχε απομονωθεί για μήνες, με την ΕΕ να αντιδρά με παρόμοια στάση απέναντι σε Κινέζους διπλωμάτες στις Βρυξέλλες. Αυτή η κατάσταση ξεπεράστηκε, με τις επαφές να έχουν αποκατασταθεί.
Εν τω μεταξύ, κορυφαίοι Ευρωπαίοι διπλωμάτες αναμένεται να μεταβούν στο Πεκίνο, ενώ έχουν προγραμματιστεί και συναντήσεις για θέματα εμπορίου. Ο νέος επικεφαλής της ΕΕ για την Ασία, Έρικ Κουρτσβάιλ, θα πραγματοποιήσει το πρώτο του ταξίδι, ακολουθούμενος από τον Όλοφ Σκουγκ, αναπληρωτή γενικό γραμματέα της Εξωτερικής Υπηρεσίας. Ελπίζεται ότι θα προετοιμάσουν το έδαφος για πιθανή επίσκεψη της Κάγια Κάλλας στο Πεκίνο για Στρατηγικό Διάλογο. Ωστόσο, η Σύνοδος Κορυφής ΕΕ-Κίνας δεν αναμένεται φέτος, καθώς ούτε η ΕΕ επιθυμεί να μεταβεί για τρίτη συνεχή φορά στο Πεκίνο, ούτε πιστεύεται ότι ο πρόεδρος Σι Τζινπίνγκ επιθυμεί να ταξιδέψει στις Βρυξέλλες.
Στο εμπορικό μέτωπο, η επικεφαλής της ΕΕ για το εμπόριο, Σαμπίνε Βέγιαντ, συνομίλησε με τον αντιπρόεδρο εμπορίου αρμόδιο για την Ευρώπη, Λινγκ Τζι, ενώ ο υπουργός Ουάνγκ Ουεντάο αναμένεται στις Βρυξέλλες πριν το καλοκαίρι. Αυτές οι συναντήσεις στοχεύουν στην απλοποίηση του μεγάλου αριθμού ομάδων εργασίας και στην πίεση προς το Πεκίνο για σοβαρότερη αντιμετώπιση των ανησυχιών της ΕΕ σχετικά με τους ελέγχους εξαγωγών και τα εμπορικά ελλείμματα.
Παράλληλα, παρατηρείται μια αυξανόμενη απόκλιση απόψεων μεταξύ των κρατών μελών της ΕΕ σχετικά με την Κίνα, κάτι που οι θεσμοί της ΕΕ θεωρούν ότι αποδυναμώνει τη διαπραγματευτική τους θέση. Ο Γερμανός Καγκελάριος, Φρίντριχ Μερτς, ο οποίος αναμενόταν να ακολουθήσει σκληρή γραμμή, εξέπληξε με τις δηλώσεις του για πιθανή συμφωνία ελεύθερου εμπορίου με το Πεκίνο, μια ιδέα που το Πεκίνο προωθεί εδώ και μήνες. Κάποιοι εικάζουν ότι η στάση του Μερτς μπορεί να επηρεάστηκε από τις εντυπωσιακές επιδείξεις τεχνολογικής υπεροχής της Κίνας που παρακολούθησε σε πρόσφατη επίσκεψη.
Ο Μερτς, όπως και άλλοι ηγέτες, φαίνεται να επιθυμεί να μειώσει τις εμπορικές εντάσεις με το Πεκίνο, προκειμένου να αποφύγει πολλαπλούς εμπορικούς πολέμους, δεδομένης της επισφαλούς κατάστασης στις σχέσεις ΕΕ-ΗΠΑ. Μια άλλη εξήγηση είναι η εκτεταμένη περίοδος που πέρασε ταξιδεύοντας με επιχειρηματίες, πολλοί από τους οποίους πίεζαν για μια πιο ήπια προσέγγιση.
Παραδοσιακά “σκληρές” φωνές σε Λιθουανία και Τσεχία έχουν μετριάσει τη στάση τους μετά τις αλλαγές στις κυβερνήσεις, ενώ και η Ισπανία πλησιάζει το Πεκίνο. Από την άλλη, το Βέλγιο, μέσω του πρωθυπουργού Μπαρτ ντε Βέβερ, ζητά επείγουσα δράση κατά των οικονομικών πολιτικών της Κίνας. Σε επιστολή του προς την Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, ο ντε Βέβερ ζήτησε μια νέα πολιτική για την Κίνα, που θα απομακρυνθεί από την τριπλή ταξινόμηση “εταίρος/ανταγωνιστής/συστημικός αντίπαλος” και θα είναι πιο εναρμονισμένη με τις τρέχουσες γεωοικονομικές πραγματικότητες. Ο ίδιος δήλωσε ότι “έως και το 55% της βιομηχανικής παραγωγής της ΕΕ αντιμετωπίζει κινεζική πίεση”, ποσοστό που φτάνει το 70% στη Γερμανία και περίπου το ένα τρίτο στο Βέλγιο. Η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν αναμένεται να εκτιμήσει την ευθύτητα του ντε Βέβερ, αν και οι μεγάλες αλλαγές στην πολιτική της ΕΕ για την Κίνα θα απαιτήσουν την υποστήριξη του Βερολίνου.
