Η πρόσφατη αμερικανική δράση στη Βενεζουέλα, το ανανεωμένο ενδιαφέρον για τη Γροιλανδία και οι απειλές για επιβολή δασμών σε κυβερνήσεις που αντιδρούν, μαζί με δηλώσεις για την Κούβα, την Κολομβία και το Μεξικό, φαντάζουν αποσυνδεδεμένες. Μοιάζουν με ένα μείγμα διπλωματίας, επιβολής του νόμου και πολιτικού θεάτρου. Όπως πολλοί παρατηρητές, έτσι κι εγώ βασίζομαι στις ειδήσεις για να προσπαθήσω να κατανοήσω τη λογική πίσω από τις πολιτικές αυτές και τι μπορεί να σημαίνουν για όσους θα ζήσουν με τις συνέπειές τους.
Η Ουάσινγκτον αρχικά πλαισίωσε τις ενέργειές της στη Βενεζουέλα ως επιβολή του νόμου κατά της μάχης κατά του ναρκo-τρομοκρατίας. Λίγες μέρες μετά τη σύλληψη του προέδρου και της συζύγου του, η ενέργεια αυτή επαναπλαισιώθηκε ως θέμα διασφάλισης των εσόδων από το πετρέλαιο της χώρας, και τελικά, αύξησης της παραγωγικής ικανότητας, προς όφελος τόσο της Αμερικής όσο και της Βενεζουέλας. Η διοίκηση επικαλέστηκε το Δόγμα Μονρόε, διακηρύσσοντας ότι το δυτικό ημισφαίριο πρέπει να παραμείνει αποκλειστική σφαίρα επιρροής των ΗΠΑ. Κατέστησε σαφή την επιθυμία της να αποτρέψει την Κίνα και τη Ρωσία από την ενίσχυση της παρουσίας τους στην περιοχή.
Αυτά τα μέτρα σηματοδοτούν την πεποίθηση της Ουάσινγκτον στην αστυνόμευση του δυτικού ημισφαιρίου μέσω δασμών, πολεμικών πλοίων και ειδικών δυνάμεων, για να αποτρέψει εξωτερικούς αντιπάλους, είτε στην Αρκτική είτε στην Καραϊβική. Παρόλο που μεγάλο μέρος της ρητορικής εστίασε στην κυριαρχία και το κράτος δικαίου, η υποκείμενη πρόθεση ήταν αναμφισβήτητα στρατηγική: να αρνηθεί στην Κίνα και τη Ρωσία πολύτιμα προγεφυρώματα στους ενεργειακούς και υποδομικούς τομείς της Βενεζουέλας.
Η ανανεωμένη εστίαση στη Γροιλανδία ως προτεραιότητα εθνικής ασφάλειας των ΗΠΑ ακολουθεί παρόμοιο μοτίβο. Η στρατιωτική βάση των ΗΠΑ εκεί αποτελεί κρίσιμο σύνδεσμο στην προειδοποίηση πυραύλων, την αντιπυραυλική άμυνα και την παρακολούθηση του διαστήματος. Το νησί είναι επίσης πλούσιο σε κρίσιμα ορυκτά, ζωτικής σημασίας για την ψηφιακή υποδομή, την ενέργεια και τα προηγμένα οπλικά συστήματα.
Η πρόταση της διοίκησης ότι οι ΗΠΑ θα μπορούσαν να «αποκτήσουν» τη Γροιλανδία έχει αναζωπυρώσει τις συζητήσεις για εδαφικό έλεγχο και ακεραιότητα. Ως απάντηση, αρκετοί σύμμαχοι του ΝΑΤΟ ανέπτυξαν περιορισμένο αριθμό στρατιωτικών τους, ενισχύοντας ότι η ασφάλεια της Γροιλανδίας είναι κοινή ευθύνη των μελών της διατλαντικής συμμαχίας ασφαλείας και σηματοδοτώντας την υποστήριξη προς τη Δανία. Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ είχε απειλήσει με νέους δασμούς στις εισαγωγές από οκτώ ευρωπαίους συμμάχους που αντιτάχθηκαν στα σχέδιά του να αποκτήσει τη Γροιλανδία. Στο Νταβός, απέσυρε την απειλή.
Από την οπτική γωνία της Ουάσινγκτον, η Γροιλανδία, παρόλο που βρίσκεται ανάμεσα στο Βόρειο και το Δυτικό Ημισφαίριο, θεωρείται μέρος της Βόρειας Αμερικής και στρατηγική αμυντική γραμμή. Επομένως, ο αποκλεισμός αντιπάλων φαίνεται λογικός και λίγοι Αμερικανοί υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής θα παραχωρούσαν πρόθυμα στρατηγικό χώρο.
Ωστόσο, η λογική δεν ισοδυναμεί με νομιμότητα εντός της διεθνούς τάξης που βασίζεται σε κανόνες ή ανάμεσα στις παγκόσμιες κοινωνίες των πολιτών. Όταν η ισχύς υποστηρίζει τους κανόνες, οι αρχές γίνονται διαπραγματεύσιμες και τα διπλά μέτρα και σταθμά γίνονται εμφανή.
Αυτό που προβληματίζει πολλούς παρατηρητές είναι η ασυνέπεια που αναδύεται από την Ουάσινγκτον. Για παράδειγμα, η Κίνα συχνά επικρίνεται για την προστασία της εδαφικής της ακεραιότητας, ακόμα και όταν η στρατιωτική παρουσία των ΗΠΑ εκτείνεται στον Ειρηνικό προς την Ασία. Ομοίως, όταν τα δικαστήρια του Χονγκ Κονγκ εξέδωσαν εντάλματα σύλληψης για άτομα στο εξωτερικό βάσει του νόμου περί εθνικής ασφάλειας, οι ΗΠΑ και άλλοι καταδίκασαν την κίνηση.
Παρόλα αυτά, στην Καράκας, η Ουάσινγκτον έχει δείξει ότι είναι διατεθειμένη να επιβάλει τις εγχώριες διώξεις της εξωεδαφικά, ακόμη και κατά παράβαση της κυριαρχίας άλλου κράτους.
Το μοτίβο των δοκιμών των ορίων τέθηκε κατά την πρόσφατη επίσκεψή μου στην Ευρώπη, όπου ένας πρώην ανώτερος αξιωματούχος παρατήρησε ότι η αντιμετώπιση του Τραμπ είχε αναγκάσει μια επανεκτίμηση του τρόπου λειτουργίας της Ουάσινγκτον. Κατά την άποψή του, ο Τραμπ δοκιμάζει διαρκώς τα όρια, αφήνοντας συχνά τους συμμάχους ανήσυχους και τους θεσμούς υπό πίεση.
Σε όλη την Κίνα, οι πρόσφατες ενέργειες των ΗΠΑ θεωρούνται ότι ενισχύουν την υπόθεση για την ενίσχυση της εγχώριας ανθεκτικότητας σε πολλούς τομείς, συμπεριλαμβανομένης της τεχνολογίας, των logistics και των κρίσιμων υποδομών.
Για τα μικρότερα κράτη, το μάθημα είναι ότι η μακροπρόθεσμη ασφάλεια εξαρτάται από την πλοήγηση στη συμπεριφορά των μεγάλων δυνάμεων, αντί να την αναπαράγουν. Ο πρώην πρωθυπουργός της Σιγκαπούρης Λι Σιεν Λουνγκ έχει καταστήσει σαφές ότι η κανονικοποίηση της χρήσης βίας χωρίς εξουσιοδότηση υπονομεύει την ασφάλεια των μικρών κρατών. Πιστεύει ότι η αμερικανική δράση παραβιάζει το διεθνές δίκαιο και τον Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών. Βλέπει την διάβρωση της νομικής αυτοσυγκράτησης ως καθαρή απώλεια για το διεθνές σύστημα, αφήνοντας τις ασθενέστερες χώρες πιο εκτεθειμένες.
Η ιστορία προσφέρει λίγη ανακούφιση. Οι ΗΠΑ έχουν μακρά ιστορία παρεμβάσεων και αλλαγής ηγεσίας, με ελάχιστα στοιχεία διαρκούς επιτυχίας, υπογραμμίζοντας πόσο ευκολότερο είναι να απομακρυνθεί μια κυβέρνηση από ό,τι να σταθεροποιηθεί αυτό που ακολουθεί. Αυτό το μοτίβο είναι οικείο: η Βενεζουέλα, αποδυναμωμένη από θεσμικές διαιρέσεις και ένοπλες ομάδες, κινδυνεύει να ακολουθήσει τον ίδιο δρόμο. Το Ιράκ και η Λιβύη είναι μόνο δύο παραδείγματα αλλαγής καθεστώτος που οδήγησαν σε χρόνια αστάθειας, παρά την αρχική χαρά και ενθουσιασμό.
Προς το παρόν, η πραγματική δοκιμασία θα είναι ο τρόπος με τον οποίο θα εξελιχθεί η κατάσταση στη Γροιλανδία και εάν η διοίκηση μπορεί να προωθήσει τα συμφέροντά της χωρίς να γλιστρήσει περαιτέρω σε απειλές και εξαναγκασμούς.
