Καθώς ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, προετοιμάζεται για μια πιθανή επίσκεψη στην Κίνα τον Απρίλιο, αναλυτές εκτιμούν πως ένα ζήτημα αναμένεται να “ρίξει σκιά” στις επικείμενες διαπραγματεύσεις του με το Πεκίνο: η ανάγκη της Αμερικής να διατηρήσει την πρόσβασή της σε προμήθειες γκάλιουμ και άλλων στρατηγικών πόρων.
Με την αναστολή της απαγόρευσης εξαγωγών γκάλιουμ και άλλων μετάλλων προς τις ΗΠΑ από την Κίνα να λήγει τον Νοέμβριο, ο άμεσος στόχος της κυβέρνησης Τραμπ σε τυχόν εμπορικές συνομιλίες θα είναι η αποφυγή κλιμάκωσης των εντάσεων όσον αφορά τα κρίσιμα ορυκτά, δίνοντας έτσι χρόνο στην Αμερική να αναπτύξει εναλλακτικές πηγές προμήθειας.
Όπως συμβαίνει και με άλλες κρίσιμες πρώτες ύλες, όπως οι βαριές σπάνιες γαίες, η Κίνα εξακολουθεί να κατέχει δεσπόζουσα θέση στην παγκόσμια αγορά γκάλιουμ. Πρόκειται για ένα μέταλλο που χρησιμοποιείται ευρέως σε μια σειρά από βιομηχανίες υψηλής τεχνολογίας, από ημιαγωγούς μέχρι ηλιακά κύτταρα και ηλεκτρικά αυτοκίνητα.
Σύμφωνα με έκθεση της εταιρείας εξόρυξης Cerro de Pasco Resources, η Κίνα αντιστοιχεί στο σχεδόν 99% της παγκόσμιας πρωτογενούς παραγωγής γκάλιουμ. Οι ΗΠΑ, από την πλευρά τους, εισάγουν το 100% του γκάλιουμ τους από το εξωτερικό, με περίπου το 95% αυτών των εισαγωγών να προέρχεται από την Κίνα, σύμφωνα με το Minerals Make Life, ένα πρόγραμμα της Αμερικανικής Ένωσης Εξόρυξης.
Η εξάρτηση της Αμερικής από την Κίνα για κρίσιμα ορυκτά αποτέλεσε στρατηγική ευπάθεια κατά τη διάρκεια του εμπορικού πολέμου ΗΠΑ-Κίνας, καθώς το Πεκίνο επέβαλε περιορισμούς ή ακόμη και πλήρεις απαγορεύσεις εξαγωγών σε διάφορα στρατηγικά υλικά καθώς οι εντάσεις αυξάνονταν. Αυτοί οι περιορισμοί οδήγησαν πέρυσι μια σειρά μεγάλων δυτικών εταιρειών αντιμέτωπες με ελλείψεις σε ζωτικής σημασίας πρώτες ύλες, όπως οι μαγνήτες σπάνιων γαιών.
Μετά τη συμφωνία για μια λεγόμενη “εμπορική εκεχειρία” μεταξύ Πεκίνου και Ουάσινγκτον τον περασμένο Νοέμβριο, το Υπουργείο Εμπορίου της Κίνας εξέδωσε ανακοίνωση αναστέλλοντας για ένα χρόνο την απαγόρευση αποστολής γκάλιουμ, γερμανίου και αντιμονίου στις ΗΠΑ.
Ωστόσο, το καθεστώς ελέγχου εξαγωγών της χώρας παρέμεινε σε ισχύ, και η αναστολή έχει προγραμματιστεί να λήξει στις 27 Νοεμβρίου, πράγμα που σημαίνει ότι η απαγόρευση θα μπορούσε θεωρητικά να τεθεί ξανά σε ισχύ μετά από αυτήν την ημερομηνία.
Η προθεσμία αυτή θα βαραίνει την πιθανή επίσκεψη του Τραμπ στην Κίνα, με αναλυτές να λένε ότι τα κρίσιμα ορυκτά θα παραμείνουν ένα βασικό ζήτημα σε οποιεσδήποτε διαπραγματεύσεις, καθώς θα χρειάζονταν χρόνια για τις ΗΠΑ να δημιουργήσουν μια εναλλακτική αλυσίδα εφοδιασμού γκάλιουμ.
Χωρίς άμεση λύση, η κυβέρνηση Τραμπ θα πρέπει να αγοράσει χρόνο και να αποφύγει οποιαδήποτε πιθανή κλιμάκωση στο μέτωπο των κρίσιμων ορυκτών, σύμφωνα με τον Aidan Powers-Riggs, συνεργάτη ερευνητή για θέματα Κίνας στο Centre for Strategic and International Studies με έδρα τις ΗΠΑ.
«Η Κίνα εξακολουθεί να παράγει συντριπτικά την πλειοψηφία του γκάλιουμ που καταναλώνεται σήμερα παγκοσμίως», δήλωσε. «Το ζήτημα των κρίσιμων ορυκτών πιθανότατα θα ρίξει σκιά στην επίσκεψη, δεδομένου ότι η Κίνα έχει μόνο αναστείλει προσωρινά – όχι καταργήσει – τους περισσότερους περιορισμούς της».
Ο Tomasz Nadrowski, επενδυτής που εστιάζει σε κρίσιμα ορυκτά και συγγραφέας του βιβλίου Mineral War, δήλωσε ότι οι ΗΠΑ θα είναι τελικά σε θέση να δημιουργήσουν μια εναλλακτική αλυσίδα εφοδιασμού γκάλιουμ με τους συμμάχους τους, αλλά το πρόβλημα «δεν θα λυθεί φέτος ή του χρόνου».
Το γκάλιουμ συχνά παράγεται κατά την επεξεργασία βωξίτη για την παραγωγή αλουμινίου, οπότε οποιαδήποτε προσπάθεια ανάπτυξης νέων πηγών του μετάλλου θα απαιτούσε “τροποποιήσεις” σε μεγάλα διυλιστήρια αλουμίνας εκτός Κίνας, όπως η εγκατάσταση της Alcoa στην Αυστραλία ή αυτή της Rio Tinto στον Καναδά, σύμφωνα με τον Nadrowski.
«Η Κίνα δεν “χαλαρώνει” τους ελέγχους – επιβάλλει επί του παρόντος αυστηρότερους περιορισμούς στην Ιαπωνία», δήλωσε. «Αυτή η στρατηγική της χρήσης κρίσιμων ορυκτών για κάθε πρόβλημα είναι τόσο αφελής όσο η χρήση δασμών από την Αμερική… Και τα δύο είναι αμβλύ εργαλεία: αποτελεσματικά βραχυπρόθεσμα, πολύ καταστροφικά μακροπρόθεσμα».
Η κυβέρνηση Τραμπ έχει λάβει μια σειρά μέτρων για να μειώσει την εξάρτηση της Αμερικής από την Κίνα τους τελευταίους μήνες. Έχει υπογράψει συμφωνίες για ορυκτά με χώρες όπως η Αυστραλία, η Ταϊλάνδη και η Μαλαισία.
Στις αρχές Φεβρουαρίου, φιλοξένησε ένα φόρουμ συνεργασίας για κρίσιμα ορυκτά στο οποίο συμμετείχαν εκπρόσωποι από περισσότερες από 50 χώρες. Τον ίδιο μήνα, αποκάλυψε επίσης ένα πρόγραμμα ύψους 12 δισεκατομμυρίων δολαρίων, με την ονομασία Project Vault, για τη δημιουργία ενός εμπορικού αποθέματος κρίσιμων ορυκτών.
Ο Kelvin Lam, ανώτερος οικονομολόγος για την Κίνα στην Pantheon Macroeconomics, δήλωσε ότι θα μπορούσε να χρειαστούν «τουλάχιστον πέντε έως 10 χρόνια» για να δημιουργήσουν οι ΗΠΑ ένα εναλλακτικό οικοσύστημα προμήθειας γκάλιουμ, αλλά εν τω μεταξύ θα μπορούσαν να ληφθούν μέτρα για τη μείωση της εξάρτησής τους από την Κίνα.
Όσον αφορά το ταξίδι του Τραμπ στην Κίνα, ο Lam δήλωσε ότι αναμένει ότι τα κρίσιμα ορυκτά θα συζητηθούν παράλληλα με θέματα που απασχολούν το Πεκίνο, όπως η πρόσβαση σε τεχνολογία αιχμής τσιπ. «Δεν θα έλεγα όχι στο να χαλαρώσει η Κίνα τον έλεγχό της στο γκάλιουμ, υπό την προϋπόθεση ότι οι ΗΠΑ θα δώσουν στην Κίνα αυτό που θέλει με το ίδιο επίπεδο σημασίας», είπε.