Πριν από έξι χρόνια, η Κινοαμερικανίδα θεατρική συγγραφέας Άλεξ Λιν ακολουθούσε μια καριέρα στην τεχνολογία, κάνοντας αυτό που αποκαλούσε «το σταθερό πράγμα» και υποσχόμενη στον εαυτό της ότι θα έγραφε όταν θα είχε περισσότερο χρόνο. Η πανδημία της έδωσε αυτόν τον χρόνο – και μαζί της την ευκαιρία να αλλάξει πορεία. Η επιτυχία ήρθε σχετικά γρήγορα. Μόνο τον τελευταίο χρόνο, παρουσίασε δύο θεατρικά έργα στο off-Broadway της Νέας Υόρκης και συμπεριλήφθηκε στη λίστα Forbes 30 Under 30, η οποία αναδεικνύει άτομα που έχουν σημαντικό αντίκτυπο στους τομείς τους.
Η Λιν ανήκει σε μια νέα γενιά Κινοαμερικανικών φωνών, που επιδιώκουν να εκφράσουν τις δικές τους εμπειρίες, οι οποίες συχνά διαφέρουν ριζικά από αυτές των προηγούμενων γενεών. Τα θεατρικά της προσφέρουν ένα παράθυρο στη σύγχρονη αμερικανική ζωή, ενώ ταυτόχρονα αποδίδουν φόρο τιμής στο πώς οι προηγούμενες γενιές διαμόρφωσαν το μέλλον. Βασίζεται σε μεγάλο βαθμό στην προσωπική της εμπειρία, εξετάζοντας συχνά τις πιο άβολες πτυχές της Ασιατοαμερικανικής ταυτότητας. Μεγαλώνοντας ως μιγάδα στο Νιου Τζέρσεϊ – η μητέρα της Λιν είναι κινεζικής καταγωγής, ο πατέρας της είναι λευκός – και παρατηρώντας το πολυγενεακό νοικοκυριό της, διαμόρφωσε τις ιστορίες που αφηγείται τώρα. «Είναι πολύ συναρπαστικό να αφηγούμαστε αυτή τη νέα σειρά ιστοριών, επειδή πολλές από αυτές πριν προέρχονται από μονοφυλετικούς ανθρώπους», είπε η Λιν. «Αυτές είναι καταπληκτικές ιστορίες, όμορφες ιστορίες επίσης, αλλά υπάρχει μια νέα γενιά Κινοαμερικανών που ζουν σε αυτή τη χώρα και δεν έχουν ακόμη δει αυτή την εμπειρία να εκφράζεται στη σκηνή».
Η Λιν έχει χτίσει μια καριέρα τόσο ως θεατρική συγγραφέας όσο και ως σεναριογράφος τα τελευταία χρόνια, κάνοντας αισθητή την παρουσία της στην ανταγωνιστική θεατρική σκηνή της Νέας Υόρκης και όχι μόνο. «Ξεκίνησα στην τεχνολογία γιατί σκεφτόμουν ότι θα ήμουν το καλό κινέζικο κορίτσι και απλώς θα άκουγα τη μητέρα μου και θα έκανα το πολύ παραδοσιακό, σταθερό πράγμα», είπε η Λιν. Όταν χτύπησε η πανδημία, είχε περισσότερο χρόνο να εξερευνήσει τη συγγραφή θεατρικών έργων, κάτι που πάντα την ενδιέφερε. Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, «πολυσυζητημένα πρόσωπα του κλάδου ξαφνικά, κοιτούσαν τα email τους πολύ συχνά και σταθερά», εξήγησε η Λιν. «Απέκτησα πολλούς πολύ σημαντικούς ανθρώπους με το μέρος μου αρκετά νωρίς».
Οι παππούδες της Λιν από τη μητέρα της ήταν η πρώτη γενιά στην οικογένεια που μετακόμισε στην Αμερική από την Κίνα. Ο παππούς της ήταν από την επαρχία Zhejiang, και η γιαγιά της από το Ναντζίνγκ, την πρωτεύουσα της ανατολικής κινεζικής επαρχίας Jiangsu. Γνωρίστηκαν ενώ σπούδαζαν στην Ταϊβάν. Ο παππούς της, ένας εξαιρετικά ικανός μηχανολόγος μηχανικός, έφτασε στις ΗΠΑ για να σπουδάσει, ακολουθούμενος αργότερα από τη γιαγιά της και άλλους συγγενείς. Τα παιδιά τους, η μητέρα και ο θείος της Λιν, γεννήθηκαν στην Αμερική. Η Λιν είπε ότι οι παππούδες της σπάνια συζητούσαν την εμπειρία της μετανάστευσής τους, και μέχρι πρόσφατα, η οικογένεια δεν γνώριζε ότι ο παππούς της είχε διεκπεραιωθεί στο Πόρτλαντ του Όρεγκον. Η οικογένεια του πατέρα της είναι ιρλανδοαμερικανικής καταγωγής, γεγονός που έχει εμπνεύσει άλλα έργα της Λιν.
«Πιστεύω ότι πολλοί άνθρωποι θέλουν να λένε αυτές τις ιστορίες για την κινεζοαμερικανική εμπειρία και να είναι θετικοί, όλα αυτά τα καλά πράγματα, όλα αυτά τα καταπληκτικά πράγματα, επειδή είναι σαν «δεχτείτε μας, δεχτείτε μας». Δεν είμαστε τόσο διαφορετικοί από εσάς», είπε. Εδώ αποκλίνει το έργο της Λιν. Μεγάλο μέρος της ανησυχίας της ως καλλιτέχνη είναι «να αφηγείται αυτές τις ιστορίες που ίσως δεν είναι τόσο καλές, ή για μέρη της κοινότητας που δεν είναι τόσο υπέροχα, δεν είναι τόσο διασκεδαστικά, είναι λίγο δύσκολα».
Ένα από τα πιο προσωπικά της έργα, το “Chinese Republicans”, ολοκλήρωσε πρόσφατα μια επιτυχημένη παράσταση στο Μανχάταν. Για αυτό, η Λιν άντλησε από πραγματικές εμπειρίες, εξετάζοντας τις περίπλοκες σχέσεις που έχει με μέλη της οικογένειάς της, των οποίων οι απόψεις διαφέρουν ριζικά από τις δικές της. Απεικονίζει τη δυναμική τεσσάρων υπαλλήλων γραφείου που εργάζονται σε μια εξαιρετικά ανταγωνιστική επενδυτική τράπεζα – μια διαγενεακή «εταιρική οικογένεια» που συναντιέται εβδομαδιαίως σε ένα κινέζικο εστιατόριο. Ένα μικρό μέρος του διαλόγου είναι στα Καντονέζικα και στα Μανδαρινικά, και η Λιν είναι σκόπιμη ως προς το ποιους χαρακτήρες μιλούν τις γλώσσες, απολαμβάνοντας ιδιαίτερα να ακούει ορισμένα μέλη του κοινού να γελούν με αστεία που άλλοι μπορεί να μην πιάνουν. Η ιδέα για το έργο διαμορφώθηκε από τις εμπειρίες της ως παιδί που μεγάλωνε σε ένα πολύ συντηρητικό νοικοκυριό. Τα θέματά του εξερευνούν πώς οι υποστηρικτές τόσο του εταιρικού κόσμου όσο και του Ρεπουμπλικανικού Κόμματος των ΗΠΑ μπορούν να είναι μεταξύ εκείνων που επηρεάζονται αρνητικά από αυτά τα συστήματα, ιδιαίτερα εντός των κοινοτήτων μεταναστών.
Ένας χαρακτήρας, ένας μηχανικός λογισμικού, βρίσκεται στις ΗΠΑ με βίζα H-1B. Το έργο διαδραματίζεται το 2019, όταν η πρώτη κυβέρνηση Τραμπ περιόριζε την επεξεργασία αυτής της κατηγορίας βίζας. Οι Κινέζοι υπήκοοι αποτελούν τη δεύτερη μεγαλύτερη ομάδα σε αυτή τη βίζα, μετά τους Ινδούς υπηκόους. «Το Chinese Republicans είναι μια πολύ προσωπική ιστορία. Αφορά πραγματικά εμένα, τη μητέρα μου και τη θεία μου», είπε η Λιν, προσθέτοντας ότι ενώ μπορεί να είναι κάτω από διαφορετικό πέπλο, «στην καρδιά του, αυτό το έργο αφορά τη σχέση που έχω με αυτές τις γυναίκες». Οι χαρακτήρες βασίζονται σε πραγματικές συζητήσεις που άκουγε η Λιν καθώς μεγάλωνε. Η θεία της εργαζόταν στα χρηματοοικονομικά και η μητέρα της στον ιατρικό κλάδο, όπου ήταν μειονότητα στους τομείς τους. «Η εκμάθηση αυτών των εμπειριών μου έδωσε ένα άλλο φακό και προοπτική για το γιατί ψήφιζαν όπως ψήφιζαν», είπε η Λιν. «Όταν βρίσκεσαι σε αυτή την τρελή χύτρα ταχύτητας που είναι επίσης ένας μικρόκοσμος μιας ευρύτερης αμερικανικής δομής, βλέπω πώς μερικές φορές ίσως θέλεις απλώς να ανέβεις στη σκάλα και να την κλωτσήσεις πίσω σου».
Αναφερόμενη σε μια βασική γραμμή στο έργο, η Λιν είπε ότι ο διάλογος προέκυψε αφού θυμήθηκε μια ανάμνηση μιας διαμάχης που είχε με τη μητέρα της στα 17. «Της είπα τη φράση: τα χρήματα δεν θα σε κάνουν λευκό. Και εκείνη τρελάθηκε», εξήγησε. «Δεν έχει σημασία πόσα χρήματα βγάζεις, λόγω του πώς φαίνεται η μητέρα μου και πώς οι άνθρωποι βλέπουν τους Κινέζους σε αυτή τη χώρα, η πρώτη σκέψη θα είναι πάντα, αυτός είναι Κινέζος. Δεν υπάρχει κανένα επίπεδο ουδέτερης εμπειρίας.» Σκεπτόμενη πάνω σε αυτό, η Λιν εξέτασε τη δική της εμπειρία ως μιγάδα, σημειώνοντας «υπάρχει ένα διαφορετικό επίπεδο προνομίου σε αυτό» σε σύγκριση με αυτό που αντιμετωπίζει η μητέρα της. Η εξερεύνηση αυτών των εντάσεων βοήθησε να αποσαφηνιστεί η ιστορία που ήθελε να αφηγηθεί. Καθώς μεγάλωνε, η Λιν έλεγε στους ανθρώπους ότι ήταν Κινέζα, αλλά δεν πίστευε εκείνη τη στιγμή «ότι πολλοί άνθρωποι ήξεραν πώς πραγματικά έμοιαζαν οι μιγάδες», προσθέτοντας «τώρα έχουμε ανθρώπους όπως η Alysa Liu και η Eileen Gu», αναφερόμενη σε δύο Κινοαμερικανίδες χειμερινές Ολυμπιονίκες.
Στον πυρήνα του, το έργο θέτει το κεντρικό ερώτημα: πώς μπορούν άνθρωποι μέσα στην ίδια οικογένεια να έχουν τόσο θεμελιωδώς διαφορετικές απόψεις για τον κόσμο; «Τόσο πολύ από την παιδική μου ηλικία και τη νεανική μου ηλικία πάλευα με αυτό το ερώτημα του πώς αυτές οι γυναίκες που είναι η οικογένειά μου, που είναι άνθρωποι που αγαπώ τόσο πολύ, που έχω δει να είναι τόσο γενναιόδωρες, τόσο ευγενικές, τόσο καταπληκτικές σε μια διαπροσωπική συνάντηση, πώς μπορούν να βλέπουν τον κόσμο με έναν τόσο θεμελιωδώς διαφορετικό τρόπο από εμένα;» είπε. «Όχι μόνο αυτό, πώς μπορούν να πιστεύουν ότι ο κόσμος πρέπει να είναι θεμελιωδώς διαφορετικός από τον τρόπο που πιστεύω ότι πρέπει να είναι ο κόσμος;» Καθώς η Λιν μεγάλωνε, έμαθε περισσότερα για το πώς οι εμπειρίες της μητέρας και της θείας της κατά τη διάρκεια της ζωής τους στις ΗΠΑ είχαν διαφέρει από τις δικές της. «Αυτό που με εντυπωσίασε πραγματικά ήταν πώς η εμπειρία τους ως Κινέζων σε αυτή τη χώρα, παρόλο που υπήρχαν ακόμα πράγματα που ήταν παρόμοια με τη δική μου εμπειρία, υπήρχαν θεμελιώδεις διαφορές στον τρόπο που τους αντιμετώπιζαν», είπε. «Απλώς λόγω του πότε μεγάλωσαν και πού μεγάλωσαν, και των ανθρώπων που ήταν γύρω τους, και των κλάδων στους οποίους εργάζονταν.»
Το άλλο της θεατρικό έργο off-Broadway αυτή τη σεζόν, “Laowang: A Chinatown King Lear”, πρόσφερε μια πολύ διαφορετική αλλά εξίσου προσωπική ιστορία. Μια σύγχρονη εκδοχή του “Βασιλιά Ληρ” του Σαίξπηρ, ακολουθεί την ιστορία μιας κινέζας γιαγιάς, της οποίας το εστιατόριο απειλείται από εργολάβους που θέλουν να το αγοράσουν. Κινεί τα εγγόνια της από όλη την Αμερική για να αποφασίσουν τι θα γίνει. Το έργο εξερευνά την οικογένεια και την κληρονομιά, ενώ παράλληλα εξετάζει το μεταβαλλόμενο πρόσωπο των Chinatown της Αμερικής. Το “Laowang” είναι ριζωμένο στην ανατροφή της Λιν. Οι παππούδες της κατείχαν ένα κινέζικο εστιατόριο στο Νιου Τζέρσεϊ για πολλά χρόνια, όπου η μητέρα της εργαζόταν με αδέλφια και ξαδέλφια ως παιδί. «Έγινε πολύ δημοφιλές. Ήταν ένα στέμμα της μυθολογίας της οικογένειάς μου. Μεγάλωνα ακούγοντας τη μητέρα μου και τον θείο μου να λένε ιστορίες για το εστιατόριο όλη την ώρα», είπε. Σπρωγμένη από τις καλές και τις δύσκολες αναμνήσεις που άκουγε γι’ αυτό, η Λιν είδε μια ευκαιρία να εξετάσει αυτές τις ιστορίες στην τέχνη της.
Η ιδέα κρυσταλλώθηκε όταν γνώρισε την Κινοαμερικανίδα ηθοποιό Wai Ching Ho, γνωστή για τον ρόλο της ως Madame Gao στο Marvel Cinematic Universe. Η Λιν ήταν αποφασισμένη να κάνει μια προσαρμογή του “Βασιλιά Ληρ” ειδικά για εκείνη, όπου η Ho θα έπαιζε μια εκδοχή του Βασιλιά Ληρ. «Τόσο πολύ από αυτή την ιστορία αρχικά αφορά τη διαδοχή και τις γενιές. Η απώλεια επαφής με κάτι, ο χρόνος που περνάει και η γήρανση», είπε. «Με έκανε αμέσως να σκεφτώ το εστιατόριο της οικογένειάς μου. Αυτό έκανα κάπως με την προσαρμογή. Απλώς χρησιμοποίησα το πλαίσιο αυτού του εστιατορίου και όλα όσα συνέβαιναν στην οικογένειά μου εκείνη την εποχή.» Ο παππούς της Λιν αντιμετωπίζει γνωστική παρακμή για πάνω από 13 χρόνια, ζώντας με άνοια. Η εξερεύνηση αυτού του θέματος στο έργο της αποκάλυψε πόσο ευρέως το κοινό συνδέθηκε με τέτοιες καθολικές εμπειρίες. «Ένα άλλο σημαντικό επίπεδο είναι ότι είναι μια κινεζική οικογένεια που περνάει από αυτό, και δεν το βλέπεις συχνά στα μέσα ενημέρωσης, επειδή υπάρχει ένας βαθμός ταμπού γύρω από αυτό», είπε.
Κατά τη διάρκεια της παραγωγής των παραστάσεών της, η Λιν λέει ότι η οικογένειά της παρέμεινε ενθουσιώδης και περήφανη. Ενώ δεν συνειδητοποιούν πάντα ότι απεικονίζονται άμεσα στους χαρακτήρες, βλέπουν μια ευρύτερη, άβαφη αντανάκλαση του ποιοι είναι. «Πολύ δυνατοί, πολύ απότομοι, βρίζουν σαν τρελοί, πολύ οδηγητικοί, φιλόδοξοι, προσανατολισμένοι στους στόχους, χωρίς ωραιοποιήσεις», είπε για την οικογένειά της. Βλέποντας χαρακτήρες γεννημένους στην Αμερική επιτρέπει στη γενιά των γονέων της να αισθανθεί ότι εκπροσωπείται με τρόπους που μπορεί να μην έχουν δει στο παρελθόν, εξήγησε η Λιν. Εκτός από την θεατρική της εργασία, η Λιν είναι σεναριογράφος στη νέα σειρά “The Audacity”, ένα δράμα με έδρα τη Silicon Valley, και έχει ένα ακόμη έργο που έχει ανατεθεί στη Νέα Υόρκη. Το έργο εστιάζει στον πρώτο μεταφραστή της Καντονέζικης γλώσσας που εργαζόταν στο Angel Island στο Σαν Φρανσίσκο, τον κύριο σταθμό μετανάστευσης στην δυτική ακτή της Αμερικής από το 1910 έως το 1940, συνεχίζοντας την εξερεύνηση λιγότερο ορατών πτυχών της κινεζοαμερικανικής εμπειρίας. «Μερικές φορές οι άνθρωποι μπορούν να βλέπουν ολόκληρη την κοινότητα ως ένα μονολιθικό σύνολο, ενώ υπάρχει τόση ποικιλομορφία και απόχρωση μέσα σε αυτήν», είπε η Λιν. «Τόσες πολλές διαφορετικές εμπειρίες.»
