Ο Γερμανός Καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς άφησε να εννοηθεί ότι θα μπορούσε στο μέλλον να υπάρξει μια εμπορική συμφωνία με την Κίνα, σηματοδοτώντας μια νέα, πιο ήπια προσέγγιση προς το Πεκίνο από ευρωπαϊκές πρωτεύουσες. “Έχουμε δρομολογήσει πολλά όσον αφορά την εμπορική πολιτική. Μπορώ επίσης να φανταστώ περαιτέρω συμφωνίες, για παράδειγμα, μακροπρόθεσμα μια συμφωνία με τη Λαϊκή Δημοκρατία της Κίνας”, δήλωσε ο Μερτς στο γερμανικό κοινοβούλιο την Τετάρτη.
Οι δηλώσεις του Μερτς υπογραμμίζουν πώς οι αυξανόμενες εμπορικές και γεωπολιτικές εντάσεις με την Ουάσινγκτον ωθούν μέρη της Ευρώπης προς μια πιο συμβιβαστική στάση απέναντι στην Κίνα, παρόλο που οι Βρυξέλλες επιμένουν ότι οι προϋποθέσεις για οποιαδήποτε επίσημη συμφωνία απέχουν πολύ από το να πληρούνται. Το Πεκίνο διερευνά εδώ και μήνες τις δυνατότητες για μια πιθανή εμπορική συμφωνία με την 27μελή Ένωση, καθώς πολλοί ηγέτες και υπουργοί της ΕΕ έχουν επισκεφθεί την κινεζική πρωτεύουσα. Τα σχόλια του Μερτς – εβδομάδες μετά την πρώτη του επίσκεψη στην Κίνα ως καγκελάριος – έδειξαν ότι οι προσεγγίσεις βρήκαν ευήκοα ώτα. “Χρειαζόμαστε τώρα στρατηγικές συνεργασίες σε όλο τον κόσμο για να ενισχυθούμε, ειδικά τις εξαγωγές μας”, πρόσθεσε ο Μερτς, σχολιάζοντας μια εμπορική συμφωνία που επιτεύχθηκε μεταξύ της ΕΕ και της Αυστραλίας αυτή την εβδομάδα.
Σύμφωνα με πηγές στις Βρυξέλλες, δεν υπήρχαν άμεσες σχέδια για την έναρξη συνομιλιών ελεύθερου εμπορίου με την Κίνα, καθώς η ΕΕ θα προτιμούσε οι Κινέζοι ηγέτες να επιλύσουν τα προβλήματα στην εμπορική σχέση. Η ΕΕ υποστηρίζει ότι το Πεκίνο αγνοεί τα παράπονά της σχετικά με την αδιαφάνεια των κρατικών επιδοτήσεων της Κίνας και αυτό που περιγράφει ως τη συνεπακόλουθη βιομηχανική πλεονάζουσα παραγωγική ικανότητα και την αύξηση των εξαγωγών σε χαμηλές τιμές προς την Ευρώπη. Εν τω μεταξύ, οι εξαγωγικοί περιορισμοί του Πεκίνου σε σπάνιες γαίες έχουν γίνει εμπόδιο στις σχέσεις από την επιβολή τους πέρυσι.
Σε ομιλία του στην Αυστραλία την Τρίτη, η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, δήλωσε ότι η ΕΕ “δεν μπορεί και δεν θα απορροφήσει το εξαγωγικό μοντέλο ανάπτυξης της Κίνας και την πλεονάζουσα βιομηχανική της παραγωγική ικανότητα”. “Τόσο η απειλή για την ασφάλεια των εφοδιαστικών μας αλυσίδων όσο και το σοκ για τη βιομηχανική μας βάση απαιτούν επείγουσες απαντήσεις”.
Κατά τους δύο πρώτους μήνες του 2026, το εμπορικό πλεόνασμα της Κίνας με την ΕΕ αυξήθηκε κατά 40%, και κατά 139% στην περίπτωση της Γερμανίας, σε σύγκριση με ένα χρόνο νωρίτερα, σύμφωνα με τους υπολογισμούς της South China Morning Post με βάση τα δεδομένα των κινεζικών τελωνείων. “Αυτή είναι μια αρκετά εντυπωσιακή δήλωση”, σχολίασε ο Noah Barkin, αναλυτής των σχέσεων ΕΕ-Κίνας στο Rhodium Group, σχετικά με τα σχόλια του Μερτς. “Το Πεκίνο προωθεί την ιδέα μιας [συμφωνίας ελεύθερου εμπορίου] με την ΕΕ επειδή θέλει να κρατήσει την ευρωπαϊκή αγορά ανοιχτή για τα προϊόντα του”, εξήγησε ο Barkin. “Η κινεζική αγορά, εν τω μεταξύ, κλείνει σταδιακά για τις εξαγωγές της ΕΕ και ιδίως της Γερμανίας ως μέρος μιας ρητής κινεζικής πολιτικής εισαγωγικής υποκατάστασης”.
Την Τετάρτη σημειώθηκε επίσης μια έκρηξη διπλωματίας μεταξύ της Κίνας και της νέας ολλανδικής κυβέρνησης, συμπεριλαμβανομένης μιας συνομιλίας μεταξύ του Πρωθυπουργού Λι Τσιάνγκ και του Πρωθυπουργού Ρομπ Τζέτεν, καθώς και μιας συνάντησης των υπουργών εμπορίου των δύο πλευρών στο περιθώριο της υπουργικής διάσκεψης του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου στο Καμερούν. Η συνάντηση στο Γιαουντέ τράβηξε τα βλέμματα: εικόνες του Ολλανδού υπουργού Εμπορίου Sjoerd Sjoerdsma να χαμογελά με τον Κινέζο υπουργό Εμπορίου Wang Wentao θα ήταν αδιανόητες λίγους μήνες πριν. Ο Ολλανδός υπουργός έχει υποστεί κυρώσεις από το Πεκίνο από το 2021, όταν ήταν ένας από τους βουλευτές που τιμωρήθηκαν με απαγόρευση βίζας και πάγωμα περιουσιακών στοιχείων, αφού εξασφάλισε την πλειοψηφία του ολλανδικού κοινοβουλίου για την πρότασή του που χαρακτήριζε την αντιμετώπιση των Ουιγούρων από την Κίνα ως “γενοκτονία”, κατηγορίες τις οποίες η Κίνα αρνείται.
Τώρα, ο Sjoerdsma σχεδιάζει να μεταβεί στο Πεκίνο για εμπορικές συνομιλίες, υποδηλώνοντας ότι οι κυρώσεις δεν εφαρμόζονται. “Είχα μια εποικοδομητική συνομιλία με τον Κινέζο υπουργό Wang Wentao στο #WTOMC14”, έγραψε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. “Συζητήσαμε την ισχυρή μας εμπορική και επενδυτική συνεργασία και τις μεταρρυθμίσεις στον ΠΟΕ. Συμφωνήσαμε να πραγματοποιήσουμε σύντομα οικονομικές και εμπορικές διαβουλεύσεις στην Κίνα, θα χρησιμοποιήσω αυτή την ευκαιρία για να ηγηθώ μιας εμπορικής αποστολής εκεί”.
Την Πέμπτη, ο Ευρωπαίος επίτροπος Εμπορίου Maros Sefcovic θα συναντηθεί με τον Κινέζο ομόλογό του στην ίδια εκδήλωση, όπου αναμένεται να θέσει τα πολλά παράπονα των Βρυξελλών σχετικά με τις εμπορικές σχέσεις. Η συνάντηση, η οποία περιγράφεται από κύκλους ως “απογραφή”, θα σηματοδοτήσει την τελευταία σε μια σειρά αλληλεπιδράσεων ΕΕ-Κίνας αυτή την εβδομάδα, μετά από μια περίοδο σχετικής ηρεμίας. Τη Δευτέρα, ο επικεφαλής επιβολής εμπορικών κανόνων της ΕΕ Denis Redonnet ταξίδεψε στο Πεκίνο για έναν γύρο διαπραγματεύσεων σχετικά με τους εξαγωγικούς ελέγχους, ενώ την Τρίτη, αντιπροσωπεία του Λαϊκού Απελευθερωτικού Στρατού συναντήθηκε με αξιωματούχους άμυνας της ΕΕ στις Βρυξέλλες. Ωστόσο, ο Sefcovic είναι απίθανο να έχει λεπτομερείς συνομιλίες για μια εμπορική συμφωνία, σύμφωνα με πηγές.
Ακόμη και στα πιο παραδοσιακά “γερακι” τμήματα της ΕΕ, εμφανίστηκαν σημάδια “ψύχρανσης” προς το Πεκίνο. Η Πρωθυπουργός της Λιθουανίας, Inga Ruginiene, δήλωσε τη Δευτέρα ότι η μικρή Βαλτική χώρα είχε “ακριβώς μηδενικό όφελος” από την Ταϊβάν και “σημαντικό αρνητικό” από το Πεκίνο σχετικά με το άνοιγμα μιας διπλωματικής αντιπροσωπείας της Ταϊβάν στη Βίλνιους, που προκάλεσε αντιδράσεις και συμφωνήθηκε υπό την προηγούμενη κυβέρνηση. “Το κύριο λάθος έγινε όταν βιαστήκαμε… και ιδρύσαμε ένα γραφείο με όνομα που κανείς άλλος στην ΕΕ δεν είχε χρησιμοποιήσει μέχρι τώρα, αποκόπτοντας έτσι όλες, ακόμη και τις επιχειρηματικές, σχέσεις με την Κίνα”, δήλωσε η σοσιαλδημοκρατική ηγέτης. “Τι μας έφερε αυτό; Ακριβώς μηδενικό όφελος από την Ταϊβάν και σημαντικό αρνητικό από την Κίνα”, δήλωσε η Ruginiene στο λιθουανικό ειδησεογραφικό portal Lrytas.
Το Πεκίνο θεωρεί την Ταϊβάν ως μέρος της Κίνας που πρέπει να επανενωθεί με τη βία, αν χρειαστεί. Οι περισσότερες χώρες, συμπεριλαμβανομένων όλων των μελών της ΕΕ, δεν αναγνωρίζουν την Ταϊβάν ως ανεξάρτητο κράτος, αλλά οι Ηνωμένες Πολιτείες αντιτίθενται σε οποιαδήποτε απόπειρα κατάληψης του αυτοδιοικούμενου νησιού με τη βία και δεσμεύονται να του προμηθεύουν όπλα. Το Γραφείο Αντιπροσωπείας της Ταϊβάν άνοιξε το 2021. Το όνομά του αποκλίνει από τον κανόνα στην Ευρώπη, όπου οι διπλωμάτες τους συνήθως λειτουργούν από “Γραφεία Οικονομικών και Εμπορικών Υποθέσεων της Ταϊπέι”.
Η διαμάχη οδήγησε την Κίνα να αφαιρέσει τη Λιθουανία από το τελωνειακό της σύστημα, πράγμα που σήμαινε ότι οι εξαγωγείς της δεν μπορούσαν να στείλουν αγαθά στη χώρα. Οι εξαγωγές προς την Κίνα ουσιαστικά μηδενίστηκαν εν μία νυκτί, καθώς το Πεκίνο δήλωσε ότι η Βίλνιους είχε παραβιάσει την πολιτική “Μία Κίνα” της ΕΕ και απέλασε τον πρεσβευτή της, ενώ απέσυρε και τον δικό του πρεσβευτή από τη Λιθουανία. Την Τρίτη, ο Πρόεδρος της Λιθουανίας Gitanas Nauseda υποβάθμισε την πιθανότητα να αλλάξει το όνομα του γραφείου. “Πρέπει να κατανοήσουμε ότι το θέμα του ονόματος του Γραφείου Αντιπροσωπείας της Ταϊβάν έχει επιλυθεί εδώ και πολλά χρόνια”, δήλωσε ο Nauseda. “Μπορεί κανείς να το ονομάσει λάθος ή κάτι άλλο, αλλά ήταν μια επιτυχία για την Ταϊβάν στις σχέσεις της με άλλες χώρες. Ήταν ένα στοίχημα που έστησαν… Η αντίδραση της Κομμουνιστικής Κίνας σε αυτό το γεγονός ήταν αυτή που ήταν, δεν έχει αλλάξει σημαντικά, δεν είμαστε έτοιμοι να δεχτούμε τελεσίγραφα υπό οποιεσδήποτε συνθήκες”, είπε. Ο Nauseda πρόσθεσε ότι οποιαδήποτε αλλαγή στο όνομα του γραφείου θα απαιτούσε συμφωνία τόσο από τη Λιθουανία όσο και από την Ταϊβάν.
Είναι κατανοητό ότι η κεντροαριστερή κυβέρνηση στη Βίλνιους είναι δυσαρεστημένη επειδή η Ταϊβάν δεν τήρησε τις δεσμεύσεις δαπανών που είχε αναλάβει γύρω από το άνοιγμα του γραφείου το 2021. Τον Ιανουάριο του 2022, η Ταϊπέι ανακοίνωσε ένα επενδυτικό κεφάλαιο 200 εκατομμυρίων δολαρίων για επενδύσεις στη λιθουανική βιομηχανία και ένα κεφάλαιο 1 δισεκατομμυρίου δολαρίων για “κοινά λιθουανο-ταϊβανέζικα επιχειρηματικά έργα”. Ο Vilius Kriauciunas, επικεφαλής πολιτικός και οικονομικός σύμβουλος της Λιθουανικής Συνομοσπονδίας Επιχειρήσεων, εκτίμησε ότι μόνο “λίγες δεκάδες εκατομμύρια ευρώ σε δάνεια και λίγες δεκάδες εκατομμύρια σε κεφαλαιουχικές επενδύσεις” κατέληξαν στη Λιθουανία στα ενδιάμεσα τέσσερα χρόνια. Πηγές κοντά στην Ταϊπέι υπέδειξαν ότι ήταν δύσκολο να πειστούν ιδιωτικές εταιρείες να επενδύσουν στη Λιθουανία λόγω έλλειψης συγκεκριμένων ευκαιριών και του γεγονότος ότι η κυβέρνηση δεν μπορούσε να κατευθύνει πού θα πήγαιναν τα κεφάλαια των επιχειρήσεων. “Δεν είναι δουλειά μας να αμφισβητούμε την εξωτερική πολιτική της Λιθουανίας”, δήλωσε ο Kriauciunas. “Θα θέλαμε να υπενθυμίσουμε στην Ταϊβάν ότι υποσχέθηκαν να επενδύσουν 1 δισεκατομμύριο δολάρια, αλλά έβαλαν 1 ή 2 τοις εκατό. Όταν μιλάμε για αλληλεγγύη και αξίες, η τήρηση των υποσχέσεων είναι μία από τις κύριες αξίες”.
