Μια ιστορική αποστολή, στην οποία συμμετείχαν επιστήμονες από την Κίνα και τη Χιλή, έφτασε στον πυθμένα της Τάφρου Ατακάμα, μιας από τις βαθύτερες περιοχές του ωκεανού, όπου το φως δεν διεισδύει. Η κοινή αποστολή, που χαρακτηρίστηκε ως η “πιο φιλόδοξη” βαθυσκάφια εξερεύνηση στην ανατολική λεκάνη του Ειρηνικού, πραγματοποιήθηκε από τις 19 Ιανουαρίου έως τις 5 Μαρτίου.
Η επιχείρηση αυτή έρχεται σε μια περίοδο που η αυξανόμενη συνεργασία της Χιλής με την Κίνα στον τομέα της επιστήμης και της τεχνολογίας προκαλεί γεωπολιτικές εντάσεις με τις Ηνωμένες Πολιτείες. Η Ουάσινγκτον έχει εκφράσει τις τελευταίες μήνες ανησυχίες για τις συνεργασίες της Κίνας με χώρες της Νότιας Αμερικής, υποστηρίζοντας ότι θα μπορούσαν να έχουν και στρατιωτικές προεκτάσεις. Οι εντάσεις κλιμακώθηκαν ιδιαίτερα λόγω του υποθαλάσσιου καλωδίου οπτικών ινών Humboldt, που θα συνδέσει τη Νότια Αμερική με την Ασία, οδηγώντας τις ΗΠΑ στην ανάκληση βίζας για Χιλιανούς διπλωμάτες που εμπλέκονταν στο έργο.
Το ερευνητικό σκάφος του κινεζικού κράτους, Tan Suo Yi Hao, φιλοξένησε την αποστολή στην Τάφρο Ατακάμα, ενώ οι δραστηριότητές του παρακολουθούνταν στενά από το Ναυτικό της Χιλής. Μετά την ολοκλήρωση της αποστολής και τον κατάπλου στο λιμάνι της Βαλπαραΐσο στη Χιλή, δεν αναφέρθηκαν ανώμαλες δραστηριότητες.
Οι επιστήμονες που συμμετείχαν στην αποστολή συνέλεξαν γεωλογικά δείγματα ιζημάτων, τα οποία θα χρησιμοποιηθούν για την ανακατασκευή περιβαλλοντικών διαδικασιών που συνέβησαν έως και 5 εκατομμύρια χρόνια πριν. Επίσης, μελέτησαν οργανισμούς που ζουν σε περιβάλλοντα με περιορισμένη τροφή και μπορούν να επιβιώσουν για μία εβδομάδα ή ακόμη και ένα μήνα χωρίς να τραφούν.
Την αποστολή ηγήθηκαν ερευνητές από το Ινστιτούτο Ωκεανογραφίας Millennium στο Πανεπιστήμιο του Concepcion στη Χιλή και το Ινστιτούτο Επιστήμης και Μηχανικής Βαθυσκάφους της Κινεζικής Ακαδημίας Επιστημών. Στόχος τους ήταν να αποκαλύψουν τα μυστήρια μιας από τις βαθύτερες περιοχές του ανατολικού Ειρηνικού.
«Είναι ένα εξαιρετικά δύσκολο περιβάλλον, με θερμοκρασία μόνο 2 βαθμούς Κελσίου και χωρίς φως», δήλωσε σε συνέντευξη Τύπου μετά την αποστολή ο Mauricio Urbina, επικεφαλής της αποστολής από το χιλιανό πανεπιστήμιο. Η ομάδα, που επέβαινε στο κινεζικό ερευνητικό πλοίο και περιλάμβανε επιστήμονες από τη Γερμανία και τη Δανία, έφτασε στα βάθη του ωκεανού με το επανδρωμένο υποβρύχιο Fendouzhe, ένα από τα πιο προηγμένα σκάφη του είδους του. Πραγματοποίησαν περίπου 36 καταδύσεις, καλύπτοντας 180 χιλιόμετρα του πυθμένα της Τάφρου Ατακάμα.
«Τα ευρήματα έδειξαν ότι οι αβυσσαλέες τάφροι δεν είναι απομονωμένες», δήλωσε η συν-επικεφαλής ερευνήτρια Du Mengran, από το ινστιτούτο της Κινεζικής Ακαδημίας Επιστημών, στην ίδια συνέντευξη. Η αβυσσαλέα ζώνη είναι το βαθύτερο μέρος του ωκεανού. Η Du, η οποία έχει συμμετάσχει σε παρόμοιες αποστολές στη Νέα Ζηλανδία και στη Ρωσία-Αλάσκα, ανέφερε ότι υπάρχουν συνδέσεις μεταξύ των βαθυσκάφιων τάφρων που επιτρέπουν στα είδη να μοιράζονται γονίδια.
Σημείωσε επίσης τη βιοποικιλότητα της Τάφρου Ατακάμα. «Είναι η πρώτη φορά που παρατηρούμε τρία διαφορετικά είδη ψαριών-σκουληκιών (snailfish) σε αυτή την περιοχή», είπε η Du. Τα ψάρια-σκουλήκια, ένα είδος ακτινωτών ψαριών με σχήμα που θυμίζει γυρίνο, μεγάλη κεφαλή και μικρά μάτια, έχουν προσαρμοστεί να ζουν στα βαθιά νερά μαζί με λίγα άλλα είδη ψαριών. «Εκπλαγήκαμε που, παρόλο που το περιβάλλον εδώ είναι εξαιρετικά αφιλόξενο, ο πυθμένας της τάφρου φιλοξενεί υψηλή βιοποικιλότητα», πρόσθεσε.
Η Du ανέφερε ότι οι ερευνητές παρατήρησαν ότι η τεκτονική δραστηριότητα είχε δημιουργήσει ρωγμές στον πυθμένα, αλλά και ότι μεταφέρει θρεπτικά συστατικά και ενέργεια από το εσωτερικό της Γης στον πυθμένα του ωκεανού. «Αυτό ενισχύει περαιτέρω την υπόθεσή μας ότι υπάρχει ένας παγκόσμιος χημειοσυνθετικός διάδρομος γύρω από τις τάφρους», είπε.
Ο Urbina δήλωσε ότι η ομάδα βρήκε ψάρια με αιμοσφαιρίνη – μια πρωτεΐνη που μεταφέρει οξυγόνο στα ερυθρά αιμοσφαίρια – παρά τη χαμηλή θερμοκρασία και τα απρόβλεπτα μοτίβα σίτισης, προσθέτοντας ότι όλα είχαν μάτια. «Τώρα αντιμετωπίζουμε την πρόκληση να ανακαλύψουμε αν τα μάτια έχουν κάποια λειτουργία ή είναι υπολειμματικά όργανα», είπε.
Τα ζώα στην αβυσσαλέα ζώνη επιβιώνουν με σπάνια και σποραδική τροφή – εξαρτώνται από ό,τι κατακάθεται από τα ανώτερα νερά. Για την ανάλυση των προσαρμογών στη διατροφή, ο Urbina και η Erika Jorquera, επίσης από το χιλιανό πανεπιστήμιο, διεξήγαγαν ένα πείραμα πέψης in situ – παρέχοντας μεγάλες ποσότητες τροφής σε σχετικά μικρά ψάρια. Παρατήρησαν οργανισμούς βάρους μόλις 20 γραμμαρίων να καταναλώνουν περίπου 1,5 κιλό τροφής σε διάστημα δύο ωρών. «Απαιτούνται προσαρμογές για την κατάποση αυτής της ποσότητας τροφής και τη μεγιστοποίηση της απορρόφησής της στο πεπτικό σύστημα μέχρι την επόμενη σίτιση», είπε ο Urbina. Το παρομοίασε με έναν άνθρωπο που τρώει 35 κιλά κρέατος σε μια συνεδρίαση και μετά περιμένει το επόμενο γεύμα χωρίς να ξέρει πότε θα έρθει. «Πρέπει να καταλάβουμε πώς μπορούν να επιβιώσουν για μία εβδομάδα ή ακόμη και ένα μήνα χωρίς να τραφούν. Μειώνουν τον μεταβολισμό τους για να εξοικονομήσουν ενέργεια και να αντέξουν μεγάλες περιόδους ασιτίας», είπε.
Οι επιστήμονες συνέλεξαν επίσης μεγάλο αριθμό οργανισμών και τώρα αντιμετωπίζουν το έργο της αναγνώρισής τους και της αναζήτησης νέων ειδών. Ωστόσο, ο κύριος στόχος της αποστολής ήταν η βελτίωση της γεωλογικής κατανόησης της αβυσσαλέας ζώνης. Η Du δήλωσε ότι η τάφρος είναι μία από τις μεγαλύτερες στον κόσμο, με «πολύ ενεργή σεισμική δραστηριότητα».
Για τη μελέτη αυτής της τεκτονικής δραστηριότητας και την καλύτερη κατανόηση της αρχαίας Γης, συλλέχθηκαν περίπου 365 δείγματα ως γεωλογικά αρχεία αυτής της διαδικασίας, πέρα από τη χαρτογράφηση των τεκτονικών ρηγμάτων με βίντεο. Σύμφωνα με τον Urbina, πέντε δείγματα – το καθένα μήκους 3 μέτρων – θα χρησιμοποιηθούν για τη μελέτη των βιογεωχημικών, ωκεανογραφικών και βιολογικών διαδικασιών των τελευταίων 5 εκατομμυρίων ετών. Μικρότερα δείγματα περίπου 30 εκατοστών θα χρησιμοποιηθούν για την ανακατασκευή των τελευταίων 500 ετών της τάφρου, από τη Βαλπαραΐσο έως τη βόρεια Χιλή. «Μετά από 36 καταδύσεις, έχουμε καλύτερη κατανόηση της τάφρου», είπε η Du.
Σημείωσε επίσης τη συμμετοχή γυναικών στην αποστολή, δηλώνοντας ότι η Valeria Cortes, από το χιλιανό πανεπιστήμιο, ήταν η πρώτη γυναίκα επιστήμονας που κατέβηκε στον πυθμένα της τάφρου σε βάθος 7.680 μέτρων. «Θέλουμε να ενθαρρύνουμε περισσότερες κορίτσια και γυναίκες επιστήμονες να συμμετέχουν στην έρευνα των βαθυσκάφιων», πρόσθεσε η Du. Είπε ότι οι ερευνητές «ανυπομονούν για μια δεύτερη κοινή αποστολή».
Ο Urbina δήλωσε ότι η χιλιανή ομάδα «εκπλήρωσε ένα όνειρο πραγματοποιώντας αυτή την αποστολή με Κινέζους συναδέλφους και την τεχνολογία αιχμής τους». Ο Κινέζος πρέσβης στη Χιλή, Niu Qingbao, δήλωσε ότι η συνεργασία «ενισχύει μια παγκόσμια δέσμευση για την προστασία της θαλάσσιας βιοποικιλότητας και της βιωσιμότητας των ωκεανών». Το μέλλον της συνεργασίας της Χιλής με την Κίνα πλέον εξαρτάται από την νεοεκλεγείσα κυβέρνηση του Προέδρου Jose Antonio Kast, του οποίου ο πολιτικός συνασπισμός παραδοσιακά ευθυγραμμίζεται με τις ΗΠΑ.
