Ο Τζεφ Γουίντον, ένας γαλακτοπαραγωγός στην πολιτεία της Νέας Υόρκης που καλλιεργεί μεγάλο μέρος της τροφής για τα δικά του ζώα, σταμάτησε να φυτεύει καλαμπόκι το 2022, όταν οι τιμές των λιπασμάτων εκτοξεύτηκαν. «Απλά δεν μπορούσαμε να αντέξουμε το κόστος παραγωγής», θυμάται.

Η εκρηκτική αύξηση ξεκίνησε μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία, η οποία διέκοψε τις εξαγωγές αζώτου, ουρίας και άλλων βασικών θρεπτικών συστατικών λιπασμάτων, με τη Ρωσία, μαζί με τον σύμμαχό της Λευκορωσία, να είναι από τους κορυφαίους προμηθευτές παγκοσμίως.

Καθώς ο πόλεμος στην Ουκρανία εισήλθε στον τέταρτο χρόνο του, μια ξεχωριστή σύγκρουση που αφορά τις ΗΠΑ, το Ισραήλ και το Ιράν έχει διαταράξει τα Στενά του Ορμούζ, μια κρίσιμη αρτηρία του παγκόσμιου εμπορίου λιπασμάτων, επιδεινώνοντας την πίεση στους Αμερικανούς αγρότες, οι οποίοι ήδη αντιμετωπίζουν αυξανόμενες πτωχεύσεις και σημαντικά μειωμένα εισοδήματα, παρά τις υψηλότερες κρατικές ενισχύσεις.

«Τότε ήταν δύσκολα, αλλά αυτή τη φορά είναι ακόμη χειρότερα», δήλωσε ο Γουίντον. «Όλα είναι εναντίον μας αυτή τη στιγμή – τιμές, εργασία, υγειονομική περίθαλψη – και τώρα το κόστος των λιπασμάτων είναι στα ύψη. Οι αγρότες σε όλη τη χώρα φοβούνται». Σχολίασε: «Είναι κυριολεκτικά μια τέλεια καταιγίδα».

Πριν ξεκινήσει ο πόλεμος στο Ιράν στις 28 Φεβρουαρίου, η στενή πύλη στο στόμιο του Περσικού Κόλπου διακινούσε περίπου το ένα τρίτο του παγκόσμιου θαλάσσιου εμπορίου λιπασμάτων και περίπου τον μισό κόσμο σε ουρία, το πιο διαδεδομένο λίπασμα αζώτου. Σημαντικοί παραγωγοί, όπως το Κατάρ και η Σαουδική Αραβία, εξαρτώνται από αυτή τη διαδρομή για να εξάγουν μεγάλες ποσότητες λιπασμάτων που παράγονται από φθηνό τοπικό φυσικό αέριο.

Παρά την ανακοίνωση κατάπαυσης του πυρός διάρκειας δύο εβδομάδων, τα στενά παραμένουν σε μεγάλο βαθμό κλειστά.

Συνολικά, μια σειρά από αλληλοεπικαλυπτόμενες κρίσεις πιέζουν τους Αμερικανούς αγρότες σε μια κρίσιμη στιγμή του κύκλου φύτευσης, από διαταραχές στην εφοδιαστική αλυσίδα λόγω πολέμου και συμφόρηση σε βασικές εμπορικές διαδρομές, μέχρι τους εξαγωγικούς περιορισμούς της Κίνας και τις συνεχιζόμενες εμπορικές εντάσεις ΗΠΑ-Κίνας.

Με το κόστος των λιπασμάτων να εκτοξεύεται και τις επιλογές καλλιεργειών να διαμορφώνονται όλο και περισσότερο από τη γεωπολιτική παρά από τις θεμελιώδεις αρχές της αγοράς, οι καλλιεργητές αντιμετωπίζουν δύσκολους συμβιβασμούς: να απορροφήσουν τις σημαντικά υψηλότερες τιμές εισροών, να στραφούν σε λιγότερο λιπασματο-εντατικές καλλιέργειες όπως η σόγια, παρά την αβέβαιη εξαγωγική ζήτηση, ή να μειώσουν εντελώς την παραγωγή.

Το αποτέλεσμα είναι ένας αγροτικός τομέας παγιδευμένος μεταξύ αστάθτων παγκόσμιων συγκρούσεων και απρόβλεπτης εμπορικής πολιτικής, με ελάχιστη σαφήνεια για το αν οι επερχόμενες συνομιλίες ΗΠΑ-Κίνας θα φέρουν ουσιαστική ανακούφιση.

Ο Γουίντον, ο οποίος διευθύνει μια μη κερδοσκοπική οργάνωση που εστιάζει στην ψυχική υγεία των αγροτών και ταξιδεύει εκτενώς για να τους συναντήσει σε όλη τη χώρα, δεν είναι σίγουρος αν η φάρμα του θα μπορεί να αντέξει οικονομικά τα λιπάσματα φέτος και ίσως αναγκαστεί να βασιστεί αποκλειστικά σε οργανικές εναλλακτικές λύσεις.

Ωστόσο, καθώς πλησιάζει η περίοδος φύτευσης, σημείωσε ότι πολλοί αγρότες σκέφτονται να αλλάξουν καλλιέργειες. «Ένας αριθμός αγροτών… σκέφτονται ότι ίσως θα μετατρέψουν περισσότερη έκταση σε σόγια, καθώς αυτό έχει περισσότερο οικονομικό νόημα», είπε.

Η σόγια απαιτεί λιγότερα λιπάσματα από το καλαμπόκι και το σιτάρι, αλλά βρίσκεται στο επίκεντρο των εμπορικών εντάσεων ΗΠΑ-Κίνας εδώ και μια δεκαετία, με τις πρόσφατες τριβές να πλήττουν σκληρά τους αγρότες.

Για περισσότερο από ένα μήνα, οι αγρότες σε όλη την αμερικανική καρδιά αντιμετωπίζουν τιμές λιπασμάτων έως και 40% υψηλότερες από το περασμένο φθινόπωρο. Πολλοί εξετάζουν τη στροφή προς τη σόγια για να μειώσουν το κόστος παραγωγής, αλλά παραμένουν επιφυλακτικοί, αφού η Κίνα, ο κορυφαίος αγοραστής τους, μποϊκόταρε σε μεγάλο βαθμό τις αμερικανικές καλλιέργειες το μεγαλύτερο μέρος του περασμένου έτους ως αντίποινα για τους δασμούς του Προέδρου των ΗΠΑ Donald Trump.

Πέρυσι, καθώς η Κίνα έκανε σχεδόν μηδενικές παραγγελίες για σόγια, οι αγρότες αναγκάστηκαν είτε να πουλήσουν τη σοδειά τους με ζημία σε μεσάζοντες είτε να επενδύσουν σε προσωρινή αποθήκευση, υποστάμενοι βαριές ζημίες καθώς χώρες όπως η Βραζιλία και η Αργεντινή πραγματοποίησαν ρεκόρ πωλήσεων στην Κίνα.

Παρά ταύτα, νέα στοιχεία από το Υπουργείο Γεωργίας των ΗΠΑ έδειξαν νωρίτερα αυτό το μήνα ότι οι αγρότες σχεδιάζουν να φυτέψουν λιγότερο καλαμπόκι και περισσότερη σόγια το 2026 σε σύγκριση με πέρυσι, καθώς οι τιμές των λιπασμάτων εκτοξεύονται.

Οι Αμερικανοί αγρότες σκοπεύουν να σπείρουν 95,338 εκατομμύρια στρέμματα καλαμποκιού, από 98,788 εκατομμύρια στρέμματα το 2025, ενώ η έκταση της σόγιας αναμένεται να αυξηθεί σε 84,7 εκατομμύρια στρέμματα από 81,215 εκατομμύρια πέρυσι, σύμφωνα με το USDA.

Ο John Bartman, ένας αγρότης από το Ιλινόις που επλήγη από το αυξανόμενο κόστος και την αδύναμη ζήτηση από την Κίνα πέρυσι, δήλωσε ότι εξετάζει αν θα φυτέψει περισσότερο καλαμπόκι φέτος, καθώς οι εκρηκτικές τιμές των λιπασμάτων παραμένουν μια μεγάλη πρόκληση.

Είπε ότι το κόστος πλήρωσης των δύο δεξαμενών λιπασμάτων του αυξήθηκε από 11.000 δολάρια πέρυσι σε 17.000 δολάρια, και τώρα πλησιάζει τα 19.000 δολάρια και συνεχίζει να αυξάνεται.

«Υπάρχουν πολλοί αγρότες που υποφέρουν αυτή τη στιγμή», είπε, προσθέτοντας ότι, παρόλο που είχε προπαραγγείλει το 70% των λιπασμάτων που εκτιμά ότι θα χρειαστεί φέτος, δεν ήταν σαφές πόσα θα μπορούσε να λάβει. «Είμαστε ακόμα δεσμευμένοι».

Ο Bartman σημείωσε ότι οι αγρότες βασίζονται κυρίως στην πίστωση και παραμένουν σύντομοι σε ταμειακές ροές, και η σόγια είναι φθηνότερη στην καλλιέργεια ανά στρέμμα από το καλαμπόκι, αλλά η περισσότερη σόγια σημαίνει επίσης μεγαλύτερη εξάρτηση από την Κίνα.

«Οι Ηνωμένες Πολιτείες θα εξαρτώνται περισσότερο από αυτές τις πωλήσεις στην Κίνα… έχουμε ακόμα ένα μεγάλο πλεόνασμα σόγιας από τη σοδειά του περασμένου έτους που δεν έχει ακόμη εξαχθεί».

Παρά τους ισχυρισμούς του Trump ότι η Κίνα ενδιαφέρεται να αγοράσει περισσότερη αμερικανική σόγια και, ως εκ τούτου, προέτρεπε τους αγρότες να αγοράσουν μεγαλύτερα τρακτέρ, τα πρόσφατα στοιχεία δείχνουν σημαντική υστέρηση στις πραγματικές παραδόσεις. Σύμφωνα με στοιχεία του κινεζικού τελωνείου, η Κίνα εισήγαγε μόλις 1,49 εκατομμύρια τόνους σόγιας από τις ΗΠΑ τον Ιανουάριο και Φεβρουάριο, μειωμένη κατά περισσότερο από 80% σε σχέση με ένα χρόνο νωρίτερα.

Τα κινεζικά δεδομένα αντικατοπτρίζουν μόνο τις φυσικές αφίξεις, που σημαίνει ότι δεν καταγράφουν τις αποστολές που οι ΗΠΑ αναφέρουν ως πωλημένες αλλά όχι ακόμη παραδομένες. Όλες οι αναφερόμενες αγορές μέχρι στιγμής έχουν γίνει από κρατικές κινεζικές εταιρείες. Υπήρξαν αρκετά περιστατικά στο παρελθόν όπου η Κίνα επέστρεψε αποστολές από το λιμάνι επικαλούμενη χαμηλή ποιότητα προϊόντος ή μόλυνση.

Τα δεδομένα του Υπουργείου Γεωργίας των ΗΠΑ που δημοσιεύθηκαν τον Μάρτιο δείχνουν ότι η Κίνα είχε αγοράσει ή αποστείλει 10,8 εκατομμύρια τόνους σόγιας από τις ΗΠΑ έως τον Φεβρουάριο, με επιπλέον 2,19 εκατομμύρια τόνους να έχουν πωληθεί σε «άγνωστους» προορισμούς. Ενώ οι κινεζικές κρατικές επιχειρήσεις χρησιμοποιούν συχνά αυτήν την ονομασία, παραμένει αβέβαιο αν αυτές οι αποστολές είναι τελικά για την Κίνα.

Εν όψει της προγραμματισμένης συνάντησης μεταξύ του Trump και του Κινέζου ηγέτη Xi Jinping, οι αγρότες ελπίζουν ότι ο πρόεδρος «America first» μπορεί να πείσει το Πεκίνο να αυξήσει τις αγορές πέραν των 25 εκατομμυρίων τόνων ετησίως – το επίπεδο που ο Λευκός Οίκος λέει ότι η Κίνα συμφώνησε σύμφωνα με την ανακωχή της Busan που επιτεύχθηκε από τους δύο ηγέτες τον περασμένο Οκτώβριο, με δεσμεύσεις που εκτείνονται έως το 2028.

Ωστόσο, τα λιπάσματα αναδεικνύονται ως ένα νέο σημείο ανάφλεξης καθώς πλησιάζει η συνάντηση 14-15 Μαΐου. Τον περασμένο μήνα, ο Αντιπρόσωπος Εμπορίου των ΗΠΑ Jamieson Greer κατηγόρησε την Κίνα ότι διαταράσσει τις παγκόσμιες εφοδιαστικές αλυσίδες με «πρωτοφανείς περιορισμούς» στις εξαγωγές λιπασμάτων.

Η Κίνα είναι ένας από τους μεγαλύτερους εξαγωγείς λιπασμάτων παγκοσμίως, εξάγοντας αξίας άνω των 13 δισεκατομμυρίων δολαρίων πέρυσι. Έχει συχνά περιορίσει τις εξαγωγές για να σταθεροποιήσει τις τιμές στο εσωτερικό και να προστατεύσει τους αγρότες της από την αυξανόμενη δαπάνη. Τον περασμένο μήνα, καθώς ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή κλιμακώθηκε, το Πεκίνο φέρεται να ανέστειλε τις εξαγωγές ορισμένων μείγμάτων αζώτου-καλίου.

Οι ΗΠΑ παράγουν τα περισσότερα λιπάσματα αζώτου και φωσφορικών εγχώρια, και οι εγκαταστάσεις τους είναι εξαιρετικά αποδοτικές. Ωστόσο, όταν οι τιμές του φυσικού αερίου ή οι γενικότερες τιμές ενέργειας αυξάνονται, είτε λόγω διαταραχών που σχετίζονται με τη σύγκρουση στο Ιράν είτε λόγω άλλων παγκόσμιων σοκ, αυτό το υψηλότερο κόστος μετακυλίεται στους αγρότες. Οι ΗΠΑ βασίζονται επίσης σε μεγάλο βαθμό στις εισαγωγές ποτάσας, κυρίως από τον Καναδά, πράγμα που σημαίνει ότι οποιαδήποτε εμπορική τριβή με τον βόρειο γείτονά τους μπορεί γρήγορα να οδηγήσει σε υψηλότερες τιμές.

Αναλυτές υποστηρίζουν ότι οι κινεζικοί εξαγωγικοί περιορισμοί αφαιρούν εκατομμύρια τόνους από τις παγκόσμιες αγορές, ασκώντας ανοδική πίεση στις τιμές παγκοσμίως.

Ταυτόχρονα, το Πεκίνο έχει εμπλακεί σε αυτό που ορισμένοι αναλυτές αποκαλούν «λιπασματική διπλωματία». Το υπουργείο Εξωτερικών του έχει δηλώσει ότι η Κίνα είναι πρόθυμη να ενισχύσει τον συντονισμό με τις χώρες της Νοτιοανατολικής Ασίας για την αντιμετώπιση ανησυχιών για την ενέργεια και τη γεωργική ασφάλεια, μια προσφορά που έχει προκαλέσει ενδιαφέρον από αρκετές χώρες, συμπεριλαμβανομένων αμυντικών εταίρων των ΗΠΑ.

Οι Φιλιππίνες, συχνά σε διαμάχη με την Κίνα για τη Νότια Σινική Θάλασσα, έχουν υπάρξει ιδιαίτερα εκδηλωτικές και διαπραγματεύονται τώρα απευθείας με το Πεκίνο για να εξασφαλίσουν επιπλέον προμήθειες λιπασμάτων. Η Ταϊλάνδη και η Μαλαισία είναι επίσης μεταξύ των χωρών που επιδιώκουν στενότερο συντονισμό με την Κίνα στο θέμα.

Καθώς οι διαπραγματευτές των ΗΠΑ και της Κίνας εργάζονται για τον καθορισμό αυτού που ο Greer έχει ονομάσει «μη ευαίσθητα» αγαθά για πιθανό εμπόριο, η γεωργία παραμένει ψηλά στην ατζέντα, και οι ειδικοί λένε ότι τα λιπάσματα θα μπορούσαν σιωπηλά να αναδειχθούν σε ένα βασικό διαπραγματευτικό χαρτί στην πορεία προς τη σύνοδο κορυφής Trump-Xi.

Ωστόσο, οι αναλυτές προειδοποιούν ότι οποιαδήποτε πρόοδος είναι μακριά από το να είναι εγγυημένη. Ο Christopher Padilla, πρώην αξιωματούχος διεθνούς εμπορίου στην κυβέρνηση George W Bush, σημείωσε ότι ενώ «μια συμφωνία λιπασμάτων ΗΠΑ-Κίνας είναι μια πιθανότητα… το ερώτημα είναι ποιο θα είναι το τίμημα για την Κίνα για να συμφωνήσει να χαλαρώσει τους περιορισμούς εξαγωγών λιπασμάτων της».

«Πολλά θα εξαρτηθούν από το αν ο πόλεμος στο Ιράν συνεχίζεται ακόμα και αν τα Στενά του Ορμούζ παραμένουν κλειστά. Αν συμβαίνει αυτό, θα καθιστούσε οποιαδήποτε τέτοια συμφωνία λιγότερο πιθανή», δήλωσε ο Padilla, τώρα με την Brunswick Group, μια παγκόσμια συμβουλευτική εταιρεία.

Ο χρονισμός είναι ένας άλλος σημαντικός περιορισμός. Μέχρι να συναντηθούν οι ηγέτες στα μέσα Μαΐου, μεγάλο μέρος της αμερικανικής ζήτησης λιπασμάτων για την άνοιξη θα έχει ήδη περάσει, με πολλούς αγρότες να έχουν εξασφαλίσει το μεγαλύτερο μέρος των προμηθειών τους, σύμφωνα με τον Henry Tugendhat του Washington Institute, μιας δεξαμενής σκέψης στην Ουάσινγκτον.

Τόνισε ότι η κορύφωση της ζήτησης λιπασμάτων στην Κίνα διαρκεί από Φεβρουάριο έως Μάρτιο, και «θα μπορούσαν να υπάρχουν λόγοι αγοράς για να επιτραπούν μεγαλύτερες εξαγωγές λιπασμάτων τον Μάιο ή αργότερα – αφού μειωθεί η εγχώρια ζήτηση – αλλά οι παραχωρήσεις στις ΗΠΑ θα μπορούσαν να εκληφθούν ως προσβολές προς άλλες χώρες».

Ο Tugendhat, ωστόσο, υποστήριξε ότι «οι παραχωρήσεις εξαγωγών λιπασμάτων θα μπορούσαν να είναι στο τραπέζι για τη συνάντηση Trump-Xi τον Μάιο».

«Γενικά, οι παραχωρήσεις ανά χώρα είναι πιο πιθανές από τους περιορισμούς εξαγωγών ανά χώρα», είπε.