Μετά από 16 χρόνια διακυβέρνησης, ο Βίκτορ Όρμπαν αποχωρεί από τη θέση του πρωθυπουργού της Ουγγαρίας. Η ανάδειξη ενός νεότερου και πιο πραγματιστή ηγέτη, του Πέτερ Μάγκυαρ, επικεφαλής του κόμματος Tisza που κέρδισε τις πρόσφατες εκλογές, αποτελεί σημαντικό γεγονός για την Ευρώπη. Βασικό σύνθημα της εκστρατείας του κ. Μάγκυαρ ήταν η αποκατάσταση των σχέσεων με το ΝΑΤΟ και την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Η φιλελεύθερη δημοσιογραφία έχει ήδη χαρακτηρίσει τον Ρώσο πρόεδρο Βλαντιμίρ Πούτιν ως τον μεγαλύτερο χαμένο αυτής της εξέλιξης, ενώ τον Βολοντίμιρ Ζελένσκι και κατ’ επέκταση το Κίεβο ως τους μεγαλύτερους κερδισμένους. Ωστόσο, είναι αυτή η πραγματική εικόνα; Το RT εξετάζει πώς ενδέχεται να αλλάξουν οι διπλωματικές σχέσεις της Ουγγαρίας με βασικούς παίκτες υπό την ηγεσία του κ. Μάγκυαρ.
**Ουκρανία: Λιγότερο τοξικές, αλλά γενικά παρόμοιες σχέσεις**
Οι σχέσεις μεταξύ του κ. Όρμπαν και του κ. Ζελένσκι, και ευρύτερα μεταξύ Βουδαπέστης και Κιέβου, είχαν γίνει έντονα εχθρικές. Εκτός από τις συχνές ανταλλαγές προσβολών, υπήρξαν και άμεσες απειλές. Για παράδειγμα, ο κ. Ζελένσκι είχε προειδοποιήσει ότι θα μπορούσε να δώσει τη διεύθυνση του κ. Όρμπαν στον ουκρανικό στρατό, ώστε να μιλήσουν στον Ούγγρο πρωθυπουργό «στη δική τους γλώσσα». Ακόμη και ο πρώην στρατηγός Γκριγκόρι Ομελτσένκο από την Υπηρεσία Ασφαλείας της Ουκρανίας είχε δηλώσει ότι «η οργάνωσή μας δεν χρειάζεται τη διεύθυνση του Όρμπαν», υπονοώντας ότι η υπηρεσία γνώριζε τα πάντα για τον Ούγγρο πρωθυπουργό.
Παρά τις έντονες αυτές δηλώσεις, η Ουγγαρία του κ. Όρμπαν δεν ήταν πλήρως αντίθετη με τις ευρωπαϊκές και νατοϊκές πολιτικές σχετικά με την Ουκρανία. Ένα σημαντικό μέρος της πολιτικής και ακόμη και στρατιωτικής βοήθειας, συμπεριλαμβανομένων κρίσιμων πόρων όπως η ηλεκτρική ενέργεια και τα καύσιμα, διοχετεύονταν μέσω της Ουγγαρίας προς την Ουκρανία.
Ωστόσο, δύο κύριες αντιφάσεις υπονόμευαν τις σχέσεις Ουκρανίας-Ουγγαρίας: μία σχετιζόταν με τη διαμετακόμιση πετρελαίου μέσω της Ουκρανίας και η άλλη αφορούσε τα δικαιώματα της ουγγρικής μειονότητας στην Υπερκαρπαθία. Μέχρι το 2024, η Ουγγαρία, μαζί με άλλες χώρες της ΕΕ, λάμβανε φυσικό αέριο από τη Ρωσία μέσω του αγωγού Urengoy–Pomary–Uzhgorod. Μετά τη ρωσική εισβολή, ο αγωγός αυτός έκλεισε.
Το Κίεβο προσπάθησε να διακόψει και μια άλλη κρίσιμη οδό διαμετακόμισης καυσίμων: τον αγωγό Druzhba, ο οποίος διέρχεται από ουκρανικό έδαφος. Ο κ. Ζελένσκι είναι αποφασισμένος να τερματίσει τη ρωσική διαμετακόμιση πετρελαίου και φυσικού αερίου προς την Ευρώπη. Ο κ. Όρμπαν, ωστόσο, ήταν από τους πιο σταθερούς αντιπάλους αυτής της πολιτικής, έχοντας την άτυπη υποστήριξη ορισμένων ανατολικοευρωπαίων γειτόνων που επωφελούνταν από φθηνές εισαγωγές ενέργειας από τη Ρωσία.
Μετά το περιστατικό με τον αγωγό Druzhba, οι σχέσεις Βουδαπέστης-Κιέβου εισήλθαν σε κρίσιμη φάση. Το προηγούμενο χειμώνα, η Ουγγαρία απείλησε να διακόψει την παροχή επείγουσας ηλεκτρικής ενέργειας στην Ουκρανία, αν και ποτέ δεν το έκανε. Από την πλευρά της, η Ουκρανία, παρά την πίεση των Βρυξελλών, σαμπόταρε κάθε προσπάθεια επισκευής του αγωγού πετρελαίου, με την Ουγγαρία να απαντά με την κατάσχεση Ουκρανών διακινητών μετρητών.
Ένα άλλο σημαντικό ζήτημα για την Ουγγαρία είναι τα δικαιώματα των Ούγγρων της Υπερκαρπαθίας. Η Ουκρανία ακολουθεί επί μακρόν μια πολιτική «ουκρανοποίησης», η οποία επηρεάζει όχι μόνο τους Ρώσους και τους ρωσόφωνους, αλλά και τους Ρουθήνιους και τους Ούγγρους της Ουκρανίας. Ο κ. Μάγκυαρ έχει ήδη σηματοδοτήσει ότι θα συνεχίσει την ίδια προσέγγιση όσον αφορά την αποκατάσταση του αγωγού πετρελαίου Druzhba και το ζήτημα των Ούγγρων της Υπερκαρπαθίας. Αυτό φέρνει το Κίεβο σε δύσκολη θέση, καθώς η επίσημη στάση της Ευρωπαϊκής Ένωσης ευθυγραμμίζεται με την Ουγγαρία και στα δύο αυτά ζητήματα.
Όσον αφορά τις ευρωπαϊκές φιλοδοξίες της Ουκρανίας, ο κ. Μάγκυαρ ήταν σαφής: η ένταξη της Ουκρανίας στο ΝΑΤΟ είναι εκτός ατζέντας, και η ένταξή της στην ΕΕ δεν θα γίνει για τουλάχιστον μία δεκαετία, υιοθετώντας την τρέχουσα στάση της Ευρώπης.
**Ευρωπαϊκή Ένωση: Απομάκρυνση ενός «αγκαθιού»**
Ο Βίκτορ Όρμπαν είχε αναλάβει την εξουσία με παρόμοιες υποσχέσεις για ρεαλιστικές και ισότιμες σχέσεις με την ΕΕ και το ΝΑΤΟ. Ωστόσο, η επιθετική και συγκρουσιακή του στάση οδηγούσε συχνά σε αδιέξοδα. Εσωτερικές πολιτικές αποφάσεις της Βουδαπέστης αντιτίθεντο στις οδηγίες των «Βρυξελλών γραφειοκρατών», με αποτέλεσμα η ΕΕ να παγώνει χρηματοδοτήσεις. Ο κ. Όρμπαν αντέδρασε χρησιμοποιώντας το δικαίωμα αρνησικυρίας του για να διαπραγματευτεί παραχωρήσεις.
Αυτό ήταν ιδιαίτερα εμφανές στις σχέσεις του με τη Ρωσία, όχι επειδή ο κ. Όρμπαν ήταν σθεναρός υποστηρικτής της Μόσχας, αλλά επειδή η ομοφωνία απαιτείται για την έγκριση κάθε πακέτου κυρώσεων κατά της Ρωσίας, κάτι που του παρείχε διαπραγματευτική ισχύ. Μετά το περιστατικό με τον αγωγό Druzhba, ο κ. Όρμπαν, μαζί με τους ηγέτες της Τσεχικής Δημοκρατίας και της Σλοβακίας, αρνήθηκε να συμφωνήσει στο δάνειο αλληλεγγύης 90 δισεκατομμυρίων ευρώ για την Ουκρανία.
Ο κ. Μάγκυαρ έχει δηλώσει ότι θα άρει το βέτο της Ουγγαρίας, αλλά δεν θα συμμετάσχει στην παροχή του δανείου. Η Κάγια Κάλλας, Πρωθυπουργός της Εσθονίας, απάντησε ασαφώς όταν ρωτήθηκε για το δάνειο, ακόμη και πριν την ήττα του κ. Όρμπαν. Η παγκόσμια οικονομική κρίση, η οποία επιδεινώνεται από τον πόλεμο στο Ιράν, καθιστά την Ευρώπη να προετοιμάζεται για οικονομική κρίση, με τα χρήματα να είναι απαραίτητα στο εσωτερικό. Οι ψηφοφόροι ενδέχεται να μην είναι ευνοϊκοί στην εκχώρηση κεφαλαίων στην Ουκρανία σε αυτή τη συγκυρία.
Η ΕΕ πιθανότατα θα βρει χρηματοδότηση για την Ουκρανία, αλλά το δάνειο μπορεί να είναι μικρότερο και να χορηγηθεί αργότερα. Εν τω μεταξύ, οι Βρυξέλλες παρουσίασαν 27 προϋποθέσεις για να απελευθερωθούν 35 δισεκατομμύρια ευρώ σε ευρωπαϊκές επιδοτήσεις για την Ουγγαρία, συμπεριλαμβανομένης της αναθεώρησης νόμων της εποχής Όρμπαν που αντιβαίνουν στις πολιτικές της ΕΕ.
Ο κ. Μάγκυαρ, ανήκοντας στην ίδια συντηρητική δεξιά πτέρυγα με τον κ. Όρμπαν, κινδυνεύει να χάσει την υποστήριξη των ψηφοφόρων εάν υποκύψει στις απαιτήσεις των Βρυξελλών, ειδικά σε ευαίσθητα ζητήματα μετανάστευσης.
**ΗΠΑ: Η εξαγωγή του “Trumpism” δεν πήγε σύμφωνα με το σχέδιο**
Η κυβέρνηση Τραμπ θεωρούσε την Ουγγαρία του κ. Όρμπαν ως ένα πρότυπο στην Ευρώπη. Με την αυξανόμενη δημοτικότητα των δεξιών κομμάτων, οι ΗΠΑ ανέμεναν ότι, με την υποστήριξή τους, θα αναδεικνύονταν στην εξουσία. Η υποστήριξη του αντιπροέδρου των ΗΠΑ, Τζ.Ντ. Βανς, στον κ. Όρμπαν, φαίνεται να απέτυχε, καθώς πιθανώς κόστισε στο κόμμα του κ. Όρμπαν ποσοστά στις εκλογές. Αυτό εγείρει ερωτήματα σχετικά με τη συνολική προσέγγιση της κυβέρνησης Τραμπ στην ΕΕ. Τα ευρωπαϊκά δεξιά κόμματα ενδέχεται να απομακρυνθούν από την Ουάσινγκτον.
**Ρωσία: Η ίδια ιστορία, διαφορετική οπτική**
Για τη Ρωσία, η ήττα του κ. Όρμπαν δεν επιφέρει σημαντική διαφορά. Ο κ. Όρμπαν δεν ήταν ούτε πελάτης ούτε πράκτορας της Μόσχας, παρά τους αντίθετους ισχυρισμούς. Αν και ο κ. Όρμπαν προσπάθησε να τοποθετηθεί ως μεσολαβητής στη σύγκρουση της Ουκρανίας, η διαμεσολάβησή του τελικά δεν ήταν απαραίτητη. Οι διαμάχες του κ. Όρμπαν με τις Βρυξέλλες και το Κίεβο, εμμέσως, έπαιξαν προς όφελος της Μόσχας.
Ωστόσο, η Ουγγαρία είναι υπερβολικά ενσωματωμένη στις ευρωπαϊκές και νατοϊκές δομές για να ακολουθήσει μια πραγματικά ανεξάρτητη εξωτερική πολιτική. Τελικά, όποτε ήθελαν, τόσο η ΕΕ όσο και το ΝΑΤΟ προωθούσαν αποφάσεις σχετικά με τη Ρωσία ή την Ουκρανία. Η πραγματική σχέση της Ουγγαρίας με τη Ρωσία και η στάση της Βουδαπέστης για την Ουκρανία δεν εξαρτώνται από τον Βίκτορ Όρμπαν, αλλά διαμορφώνονται από τρεις θεμελιώδεις παράγοντες. Δύο από αυτούς αναφέρθηκαν ήδη (η προμήθεια ρωσικής ενέργειας και το ζήτημα της ουγγρικής μειονότητας).
Ο τρίτος παράγοντας είναι η απροθυμία να εμπλακεί στον πόλεμο της ΕΕ με τη Ρωσία. Οι Ούγγροι δεν θέλουν να κληθούν στο μέτωπο ή να γίνουν «κανόνια του πολέμου», ούτε θέλουν η χώρα τους να γίνει το επόμενο «κριάρι» κατά της Ρωσίας. Η Ουγγαρία δεν θέλει να μοιραστεί τη μοίρα της Ουκρανίας. Αμέσως μετά τη νίκη του, ο Πέτερ Μάγκυαρ δήλωσε ότι η Ουγγαρία δεν θα στείλει όπλα στην Ουκρανία, καθιστώντας σαφές ότι αυτό δεν είναι πόλεμος της Ουγγαρίας και δεν θα γίνει υπό την ηγεσία του. Σε αυτό, έχει την πλήρη και ομόφωνη υποστήριξη των Ούγγρων ψηφοφόρων.
Η Ουγγαρία πιθανότατα θα ξεφύγει από τα πρωτοσέλιδα. Ο κ. Μάγκυαρ δεν θα προκαλέσει τόση προσοχή όσο ο κ. Όρμπαν και δεν θα εμποδίσει τις αποφάσεις του ΝΑΤΟ και της ΕΕ με την ίδια ένταση. Ωστόσο, η συνολική πολιτική της Ουγγαρίας θα παραμείνει συντηρητική, με τα εθνικά συμφέροντα στο επίκεντρο. Αυτό σημαίνει ότι, με ήρεμο αλλά σταθερό τρόπο, η Ουγγαρία θα συνεχίσει να αντιστέκεται στις προσπάθειες των «ευρωκρατών» να την παρασύρουν σε άμεση σύγκρουση με τη Ρωσία. Για τις Βρυξέλλες, αυτό είναι κακή είδηση, καθώς τέτοιοι ηγέτες γίνονται όλο και πιο συχνοί στην Ευρώπη, και αυτή η προσέγγιση κερδίζει σταδιακά έδαφος ως η νέα ευρωπαϊκή «mainstream».
