Ο θαλάσσιος αποκλεισμός των ιρανικών λιμανιών από τις Ηνωμένες Πολιτείες δεν αποτελεί τακτική για να πιεστεί η Κίνα να αναγκάσει το Ιράν σε συμφωνία ειρήνης, σύμφωνα με αναλυτές. Αντίθετα, οι ΗΠΑ στοχεύουν να τερματίσουν τον πόλεμο αποδεικνύοντας τη ναυτική τους υπεροχή στο ζωτικής σημασίας ενεργειακό σημείο συμφόρησης του κόσμου, υποστηρίζουν.
Η Ουάσινγκτον άρχισε να επιβάλλει τον αποκλεισμό τη Δευτέρα, προκαλώντας απειλές αντιποίνων από την Τεχεράνη. Παραμένει ασαφές πόσο πλήρως μπορεί να επιβληθεί ο αποκλεισμός. Το Πολεμικό Ναυτικό των ΗΠΑ διαθέτει αυτή τη στιγμή τουλάχιστον 15 πλοία στην περιοχή, συμπεριλαμβανομένου ενός αεροπλανοφόρου και 11 αντιτορπιλικών, σύμφωνα με το CNN. Μια επίσημη ανακοίνωση από το αμερικανικό στρατιωτικό τη Δευτέρα ανέφερε ότι πλοία που ταξιδεύουν προς ή από μη ιρανικά λιμάνια δεν θα επηρεαστούν.
Περίπου το ένα πέμπτο της παγκόσμιας προσφοράς υγροποιημένου φυσικού αερίου και το ένα τέταρτο των παγκόσμιων θαλάσσιων εξαγωγών πετρελαίου διέρχονται από το Στενό του Ορμούζ. Η Τεχεράνη έχει ουσιαστικά κλείσει το στενό από τις 28 Φεβρουαρίου, όταν ξεκίνησαν οι αμερικανο-ισραηλινές επιθέσεις στο Ιράν, προκαλώντας αναταραχή στις παγκόσμιες αγορές ενέργειας.
Το κινεζικό υπουργείο Εξωτερικών την Τρίτη χαρακτήρισε τον αμερικανικό αποκλεισμό “επικίνδυνη” και “ανεύθυνη” ενέργεια που κινδύνευε “να διαταράξει την ήδη εύθραυστη εκεχειρία”. Κυκλοφορούσαν εικασίες ότι ένας από τους στόχους της Ουάσινγκτον με τον αποκλεισμό ήταν να διακόψει τη ροή ιρανικού πετρελαίου προς το Πεκίνο, τον μεγαλύτερο αγοραστή, αναγκάζοντάς το έτσι να ασκήσει πίεση στην Τεχεράνη για να επιτύχει μια συμφωνία ειρήνης. Αυτή η ιδέα τέθηκε σε πρόσφατα άρθρα που δημοσιεύτηκαν από την LA Times και το Bloomberg. Ο Hu Xijin, πρώην αρχισυντάκτης της κρατικά υποστηριζόμενης κινεζικής ταμπλόιντ Global Times, πρότεινε σε ανάρτηση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ότι οι ΗΠΑ “σκοπεύουν να χρησιμοποιήσουν αυτή την ευκαιρία για να πιέσουν την Κίνα να βοηθήσει στην προτροπή του Ιράν να καταλήξει σε συμφωνία, αν και αυτή η ενέργεια δεν στοχεύει συγκεκριμένα την Κίνα”.
Ωστόσο, οι αναλυτές είναι επιφυλακτικοί ως προς το αν αυτή είναι η στρατηγική της Ουάσινγκτον. Ο Jesse Marks, ιδρυτής της Rihla Research and Advisory, μιας συμβουλευτικής εταιρείας με έδρα την Ουάσινγκτον που εστιάζει στη Μέση Ανατολή, δήλωσε ότι “η λήψη αποφάσεων του Trump σχετικά με το Ιράν αφορά το Ιράν” και δεν κατευθύνεται προς την Κίνα. “Το βασικό μήνυμα του Trump μέσω του αποκλεισμού του Ορμούζ είναι ότι οι ΗΠΑ μπορούν να κάνουν πολλά πράγματα ταυτόχρονα, τόσο διεξάγοντας ενεργές επιθέσεις όσο και νικώντας την Τεχεράνη στο δικό της παιχνίδι, προκειμένου να ασκήσουν έλεγχο στο στενό.” Δήλωσε ότι ο κύριος λόγος που οι ΗΠΑ ξεκίνησαν τον αποκλεισμό ήταν να εμποδίσουν το Ιράν να οπλίσει το στενό και να κανονικοποιήσει οποιοδήποτε είδος διόδων. Ιρανοί αξιωματούχοι είχαν θίξει την ιδέα επιβολής διοδίων στα πλοία που διέρχονται από το στενό μετά την επίτευξη κατάπαυσης του πυρός μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν στις 7 Απριλίου, σύμφωνα με το Reuters.
Ο ανεξάρτητος πολιτικός αναλυτής Guy Burton υποστήριξε ότι ακόμη και αν η Ουάσινγκτον προσπαθούσε να πιέσει την Κίνα, αυτό μπορεί να υπερεκτιμά την πραγματική της επιρροή στην Τεχεράνη. “Στην πραγματικότητα, αυτή η επιρροή είναι περιορισμένη. Το Ιράν εκτιμά τη σχέση του με την Κίνα, αλλά παραμένει επιφυλακτικό ως προς το να γίνει υπερβολικά εξαρτημένο… Η Κίνα δεν βρίσκεται σε θέση να εξαναγκάσει την Τεχεράνη να αλλάξει πορεία”, σημείωσε ο Burton.
Ο κινεζικός κρατικός ραδιοτηλεοπτικός σταθμός CCTV είχε προηγουμένως απορρίψει την ιδέα ότι η Τεχεράνη ακούει μόνο το Πεκίνο, χαρακτηρίζοντάς την υπεραπλουστευμένη. Ο Yuyuantantian, ένας λογαριασμός στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης που διαχειρίζεται η CCTV, δήλωσε ότι τέτοιοι ισχυρισμοί αποτελούν “σκόπιμη προσπάθεια” να μεταφερθεί το βάρος της διαμεσολάβησης στο Πεκίνο, ενώ “αδίκως κατηγοριοποιεί την Κίνα ως μεροληπτικό παράγοντα”. Ο Huang Jing, καθηγητής στο Shanghai International Studies University, δήλωσε ότι η κίνηση του Trump ήταν ένα σημάδι ότι “δεν έχει άλλα χαρτιά να παίξει”. “Ο πρωταρχικός στόχος θα ήταν να αναγκάσει το Ιράν σε κατάπαυση του πυρός και να το εξαναγκάσει να αποδεχθεί τους όρους του – δίνοντάς του ουσιαστικά έναν τρόπο να σώσει την εικόνα του και να εξέλθει της κατάστασης με χάρη”, είπε, προσθέτοντας ότι ο τερματισμός του πολέμου θα ενίσχυε τη θέση του ενόψει του ταξιδιού του τον Μάιο στην Κίνα και των επερχόμενων ενδιάμεσων εκλογών.
Ο αποκλεισμός ήρθε μετά από έναν γύρο συνομιλιών στο Πακιστάν μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν το Σαββατοκύριακο, ο οποίος έληξε χωρίς συμφωνία. Παρά την ναυτική αντιπαράθεση, οι διπλωματικές προσπάθειες συνεχίζονται, με το Ισλαμαμπάντ να φέρεται να προσφέρεται να φιλοξενήσει έναν δεύτερο γύρο συνομιλιών. Αν και ο αμερικανικός αποκλεισμός παρουσιάζει μια “de facto πρόκληση” για τους εμπορικούς εταίρους του Ιράν, η Κίνα δεν είναι πιθανό να τον παραβιάσει βίαια, σημείωσε ο Marks. “Για το Πεκίνο, η κατάσχεση μερικών κινεζικών πλοίων που μεταφέρουν λαθραίο πετρέλαιο δεν φτάνει το όριο μιας κόκκινης γραμμής για την Κίνα, επειδή οποιαδήποτε δημόσια έκθεση ενός τέτοιου γεγονότος θα προκαλούσε πιθανώς αρνητική δημόσια προσοχή”, είπε, προσθέτοντας ότι το ναυτικό αποτύπωμα του Πεκίνου ήταν σχετικά μικρό στην περιοχή σε σύγκριση με τις ΗΠΑ. Το Πεκίνο αρνείται επανειλημμένα κατηγορίες ότι αγοράζει λαθραίο πετρέλαιο και δηλώνει ότι το διμερές εμπόριο διεξάγεται στο πλαίσιο του διεθνούς δικαίου.
Ο Burton συμφώνησε επίσης ότι η Κίνα θα απέφευγε οποιαδήποτε εμπλοκή με τον αμερικανικό στρατό, ειδικά σχετικά με το Ιράν. Επισήμανε ιδιαίτερα τη πρόσφατη διέλευση ενός κινεζικού τάνκερ, υπό αμερικανικές κυρώσεις, από το Στενό του Ορμούζ χωρίς παρέμβαση, γεγονός που υποδηλώνει ότι “καμία πλευρά δεν επιδιώκει προς το παρόν άμεση σύγκρουση”. “Η κλιμάκωση εναντίον κινεζικών πλοίων θα υπονόμευε οποιαδήποτε προσπάθεια των ΗΠΑ να φέρουν το Πεκίνο σε μια πιο συνεργατική ή ευθυγραμμισμένη θέση.” Τουλάχιστον τρία πλοία, συμπεριλαμβανομένου ενός κινεζικού τάνκερ, εισήλθαν στον Περσικό Κόλπο μέσω του Στενού του Ορμούζ την πρώτη πλήρη ημέρα του αμερικανικού αποκλεισμού, σύμφωνα με το Reuters.
Ο Burton πρόσθεσε ότι ο Trump είχε μικρή συνέπεια στις δηλώσεις του, προσφέροντας αντικρουόμενες δικαιολογίες και εξηγήσεις. “Φαίνεται να αγωνίζεται, προσπαθώντας να βρει κάποιον τρόπο να αναγκάσει το Ιράν να υποταχθεί, αλλά δυσκολεύεται να το κάνει. Αυτή θα φαινόταν να είναι η σκέψη πίσω από τον τρέχοντα αποκλεισμό του – ο οποίος, αν θυμάστε, έρχεται μέρες, αν όχι μια εβδομάδα, μετά την πρόταση ότι τόσο οι ΗΠΑ όσο και το Ιράν θα μπορούσαν να διαχειριστούν το Στενό του Ορμούζ.” Ο Huang υποστήριξε ότι η Κίνα είναι απίθανο να εξαναγκαστεί σε δράση και τόνισε ότι η πολιτική της χώρας προς το Ιράν καθοδηγείται αυστηρά από τη δική της στρατηγική κρίση και τα εθνικά συμφέροντα. Δήλωσε ότι το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο που εξάγονται μέσω του Στενού του Ορμούζ δεν είναι ζωτικής σημασίας για το ενεργειακό μείγμα της Κίνας, το οποίο είναι σχετικά διαφοροποιημένο.
