Η δημιουργία μιας λίστας με τις 10 καλύτερες ταινίες υπερηρώων όλων των εποχών είναι μια πρόκληση που θυμίζει την προσπάθεια να τιθασεύσεις κεραυνούς με ένα λογιστικό φύλλο. Αξιολογούμε την κινηματογραφική ποιότητα, την επιρροή ή την συναισθηματική φόρτιση; Το είδος έχει εκραγεί τα τελευταία 20 χρόνια, απορροφώντας ουσιαστικά ολόκληρο τον κινηματογράφο. Συναντάμε αστυνομικά έπη (οι περισσότερες ταινίες Batman), οικογενειακές κωμωδίες (The Incredibles, Guardians of the Galaxy), πολιτικές αλληγορίες (Captain America: The Winter Soldier, X-Men, Black Panther), σουρεαλιστικά οπτικά ταξίδια (Spider-Man: Into the Spider-Verse) και ιστορίες αποκαλυπτικής κλίμακας (Watchmen, Avengers: Infinity War).
Η αίσθηση είναι ότι αυτές οι ταινίες είναι υπερβολικά ποικίλες, τα συναισθηματικά κριτήρια ασταθή και οι προσωπικές δεσμεύσεις κάποιων από εμάς μαζί τους, υπερβολικά ντροπιαστικά πρωτόγονες, για να τοποθετηθούν σε μια σαφή ιεραρχία. Είναι η #1 ταινία κόμικ όλων των εποχών αυτή που έκανε τους φανς να κλαψουρίζουν με τα τσαλακωμένα αντίτυπα του Amazing Fantasy #15; Αν ναι, ίσως μιλάμε για το Spider-Man: No Way Home. Ή μήπως είναι η ταινία που είναι τόσο καλή που αρέσει και σε σινεφίλ που δεν τους αρέσουν οι ταινίες υπερηρώων; Αυτό θα ήταν το The Dark Knight. Είναι η λαμπρά ιδιόρρυθμη, Fincher-esque The Batman του Matt Reeves πολύ παράξενη και νωχελική για να μπει στη λίστα; Και μήπως η αεράτη, παλιομοδίτικη Wonder Woman της Patty Jenkins υποβιβάζεται επειδή ήταν μέρος ενός σύμπαντος υπερηρώων που τελικά απογοήτευσε;
Εξετάζουμε επίσης την “επιρροή”. Φιλμ όπως η εκδοχή του Superman του Richard Donner το 1978 θα έπρεπε σίγουρα να συμπεριληφθούν για να πείσουν το κοινό του Hollywood ότι όχι μόνο μπορούσε να πετάξει ένας άνθρωπος, αλλά, το σημαντικότερο, ότι έπρεπε να πληρώσουν για να τον παρακολουθούν για τον επόμενο μισό αιώνα. Αντίστοιχα, το Iron Man αξίζει πόντους όχι μόνο για την εκκίνηση μιας σειράς, αλλά και για την αναδιαμόρφωση της γραμματικής του σύγχρονου blockbuster τόσο ριζικά.
Τι γίνεται με τις ταινίες που αφήνουν σημάδι; Το σινεμά υπερηρώων μπορεί να είναι μοναδικά προικισμένο στην παροχή κάθαρσης, αλλά μόνο ένα χέρι-δυο φιλμ δημιουργούν αληθινή συναισθηματική ερήμωση. Εδώ, το Logan εισέρχεται στη συζήτηση: ένα superhero western τόσο τραυματισμένο, θλιμμένο και αδιάλλακτο που φαινόταν λιγότερο να ενδιαφέρεται για τη σωτηρία του κόσμου παρά για το τι συμβαίνει όταν ένας μύθος συνειδητοποιεί ότι δεν νεαρεύει πια. Εάν το είδος βασίζεται συνήθως σε φαντασιώσεις ατρωσίας, η ταινία του James Mangold βρήκε τη μεγαλοσύνη στην αντίθετη παρόρμηση, μετατρέποντας τον Wolverine του Hugh Jackman σε ένα σκληραγωγημένο απομεινάρι βίας.
Και μετά είναι η “event status”, η αδέξια σύγχρονη κατηγορία όπου η μεγαλοσύνη μιας ταινίας δεν μπορεί να διαχωριστεί από την κοινωνική τελετουργία της παρακολούθησής της. Το σινεμά υπερηρώων μπορεί τώρα να είναι το μόνο είδος όπου η αντίδραση του κοινού μοιάζει μέρος της ίδιας της ταινίας. Πουθενά αυτό δεν ήταν πιο εμφανές από το Avengers: Endgame, του οποίου το Σαββατοκύριακο πρεμιέρας μετέτρεψε τους κινηματογράφους σε σκηνές αναβίωσης γεμάτες ζητωκραυγές, αναστεναγμούς και επιφωνήματα. Μια πιο ψυχρή ανάλυση θα μπορούσε να το τιμωρήσει για την εξάρτησή του από μια δεκαετία προετοιμασίας, αλλά μπορεί μια λίστα με τις σπουδαιότερες να αγνοήσει την ταινία που μετέτρεψε τη συλλογική προσμονή σε ένα μυστήριο μιας γενιάς;
Τι βραβείο κατηγορίας θα δίνατε σε ταινίες όπως το Spider-Man: Into the Spider-Verse; Καλύτερη αισθητηριακή υπερφόρτωση; Η πιο εντυπωσιακή ηλεκτρική εκκένωση στο οπτικό νεύρο; Ένα ετήσιο βραβείο “θεέ μου, ο κινηματογράφος μπορεί ακόμα να κάνει αυτά”; Όπως και να ‘χει, η βραβευμένη με Όσκαρ ταινία κινουμένων σχεδίων έμοιαζε με μελάνι κόμικ που απέκτησε τελικά συνείδηση.
Τέλος, υπάρχει ο πολιτιστικός αντίκτυπος. Το Black Panther ήταν απλώς μια αποκάλυψη, ένας σύγχρονος μύθος που έπεισε τους πιο σνομπ κριτικούς να σταματήσουν να γράφουν για κάπες σαν να ήταν απλά λάτεξ και εφέ, καθώς και να αναδιαμορφώσουν την ιδέα του σε ποιον “ανήκει” η φαντασία του blockbuster. Αν όλοι πιστεύαμε ότι το κέντρο του σύμπαντος των υπερηρώων ήταν το Batman, ο Superman και ο Spider-Man, η ταινία του Ryan Coogler απέδειξε ότι θα έπρεπε να υπάρξει μια πιο λεπτομερής συζήτηση σχετικά με τη φυλή, την ταυτότητα, την κληρονομιά και το συναρπαστικό ερώτημα του πού βρίσκεται πραγματικά το κυρίαρχο φανταστικό κέντρο.
Δεν είχα καν χώρο εδώ για να εμβαθύνω σε περίεργες εκτροπές όπως το Dredd του Alex Garland, ή το Hellboy II: The Golden Army του Guillermo del Toro – ταινίες που θα έπρεπε να έχουν οδηγήσει σε ολόκληρες σειρές από μόνες τους. Αλλά αρκετά προκαταρκτικά. Εδώ είναι η Top 10 λίστα μου: 1. The Dark Knight 2. Spider-Man: Into the Spider-Verse 3. Superman (1978) 4. The Incredibles 5. Spider-Man 2 6. Dredd 7. Spider-Man: No Way Home 8. Avengers: Endgame 9. Spider-Man 10. Logan
