Το κλείσιμο του Στενού του Ορμούζ από το Ιράν έχει προκαλέσει εντάσεις στην εύθραυστη εκεχειρία με τις Ηνωμένες Πολιτείες, όμως οι αναλυτές εκτιμούν ότι αυτό δεν οδηγεί αναγκαστικά σε επιστροφή στον πόλεμο. Ένας “άγνωστος παράγοντας” παραμένει το Ισραήλ, ειδικά μετά τις πρόσφατες επιθέσεις σε Λίβανο.
Η εκεχειρία μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν, που επιτεύχθηκε λίγο πριν την εκπνοή της προθεσμίας του Αμερικανού Προέδρου Donald Trump για το άνοιγμα του στενού, ανέστειλε τις αεροπορικές επιδρομές για δύο εβδομάδες, με αντάλλαγμα την επαναλειτουργία του στρατηγικής σημασίας περάσματος. Ο Trump, μέσω ανάρτησής του στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, δήλωσε ότι όλο το αμερικανικό στρατιωτικό προσωπικό και οπλισμός θα παραμείνουν κοντά στο Ιράν μέχρι να επιτευχθεί μια “πραγματική συμφωνία”. Πρόσθεσε, δε, ότι αν για οποιονδήποτε λόγο η συμφωνία δεν επιτευχθεί, κάτι που χαρακτήρισε “εξαιρετικά απίθανο”, τότε οι “πυροβολισμοί θα ξεκινούσαν, μεγαλύτεροι, καλύτεροι και ισχυρότεροι από ό,τι έχει δει ποτέ κανείς”.
Το ναυτικό εμπόριο στο στενό διεκόπη σύντομα, με την Ισλαμική Επαναστατική Φρουρά του Ιράν να ανακοινώνει την Πέμπτη τη διακοπή της ναυσιπλοΐας, επικαλούμενη παραβίαση της εκεχειρίας από το Ισραήλ στον Λίβανο. Μια ημέρα νωρίτερα, το Ισραήλ είχε εξαπολύσει τη βαρύτερη επίθεσή του στον Λίβανο από την έναρξη του πολέμου, προκαλώντας τουλάχιστον 182 θανάτους, σύμφωνα με τις λιβανικές αρχές. Η Χεζμπολάχ, η φιλο-ιρανική πολιτοφυλακή στον Λίβανο, αντέδρασε, δηλώνοντας ότι εκτόξευσε ρουκέτες κατά του βόρειου Ισραήλ, όπως ανέφερε το Reuters.
Η Τεχεράνη αντιλαμβάνεται τη συμφωνία εκεχειρίας ως ένα “πακέτο περιφερειακής αποκλιμάκωσης”, ενώ τόσο η Ουάσινγκτον όσο και η Ιερουσαλήμ υποστηρίζουν ότι αφορά αποκλειστικά τις διμερείς σχέσεις Ιράν-ΗΠΑ και όχι ολόκληρη τη Μέση Ανατολή. Ο Πακιστανός Πρωθυπουργός Shehbaz Sharif, ο οποίος συνέβαλε στη διαμεσολάβηση, είχε δηλώσει κατά την ανακοίνωση της συμφωνίας ότι αυτή τέθηκε σε άμεση ισχύ και “παντού, συμπεριλαμβανομένου του Λιβάνου και αλλού”, κάτι που η Λευκός Οίκος αμφισβήτησε αργότερα.
Εν τω μεταξύ, το Ιράν έχει θέσει το δικό του τελεσίγραφο. Ο Ιρανός Υπουργός Εξωτερικών Abbas Araghchi, σε ανάρτησή του στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, δήλωσε ότι η Ουάσινγκτον πρέπει να επιλέξει μεταξύ εκεχειρίας ή συνέχισης του πολέμου μέσω του Ισραήλ, και “δεν μπορεί να έχει και τα δύο”.
Η Jodie Wen, ερευνήτρια στο Κέντρο Διεθνούς Ασφάλειας και Στρατηγικής στο Πανεπιστήμιο Tsinghua, εκτιμά ότι, παρότι η διαπραγματευτική διαδικασία μεταξύ Ουάσινγκτον και Τεχεράνης θα είναι “γεμάτη ανατροπές”, οι εχθροπραξίες δεν είναι πολύ πιθανό να παραταθούν ή να επιδεινωθούν σημαντικά. “Τόσο οι ΗΠΑ όσο και το Ιράν φαίνεται να έχουν κοινό συμφέρον στις διαπραγματεύσεις”, δήλωσε η Wen. “Ειδικά για το Ιράν, η τρέχουσα προθυμία του να αποδεχθεί το πλαίσιο των ΗΠΑ είναι μια στρατηγική κίνηση για να καταλάβει το ηθικό πλεονέκτημα… και του επιτρέπει να εμφανιστεί ως ένας λογικός δρών. Η Τεχεράνη ουσιαστικά σηματοδοτεί ότι δεν είναι ένα επίμονο κόμμα που επιδιώκει μια πορεία προς τη σύγκρουση.”
Από την άλλη πλευρά, ο Κινέζος στρατιωτικός σχολιαστής Zhang Xuefeng ανέφερε στο κρατικό δίκτυο CCTV ότι το Ισραήλ αποτελεί τη “κύρια εξωτερική μεταβλητή” στην εκεχειρία ΗΠΑ-Ιράν. “Έχει γίνει όλο και πιο σαφές ότι το Ισραήλ διστάζει να σταματήσει τις εχθροπραξίες. Αντίθετα, επιδιώκει να εμπλέξει περαιτέρω τις ΗΠΑ σε μια εκστρατεία αποδυνάμωσης του Ιράν”, δήλωσε ο Zhang. “Στην πορεία, αν και είναι δυνατές σποραδικές επιθέσεις εναντίον του Ιράν, ο πιο ρεαλιστικός στόχος του Ισραήλ είναι η Χεζμπολάχ στον Λίβανο. Αυτό αναπόφευκτα θα πυροδοτήσει μια αλυσιδωτή αντίδραση… [και] θα μπορούσε να αναγκάσει το Ιράν να επιτεθεί απευθείας στο Ισραήλ, ξεκινώντας έναν νέο κύκλο κλιμάκωσης.”
Η Wen από το Πανεπιστήμιο Tsinghua ανέφερε ότι είναι δύσκολο να εντοπιστεί ένας πραγματικά αποτελεσματικός τρόπος για να περιοριστεί το Ισραήλ, αλλά ο Αντιπρόεδρος των ΗΠΑ J.D. Vance θα μπορούσε να επηρεάσει τη διαδικασία λήψης αποφάσεων του Trump σε σχέση με το Ισραήλ. Ο Vance θα ηγηθεί της αμερικανικής αντιπροσωπείας στις συνομιλίες με το Ιράν την Παρασκευή στο Ισλαμαμπάντ. “Ως η μοναδική ‘αντιπολεμική’ φωνή εντός του στενού κύκλου του Trump, το αποτέλεσμα [της διαπραγμάτευσης] εξαρτάται από το αν ο Vance θα καταφέρει να μετατοπίσει την στρατηγική κατεύθυνση του προέδρου”, δήλωσε η ίδια.
Η Κίνα είναι επίσης μέρος του παιχνιδιού. Σε συνέντευξή του στο Agence France-Presse, ο Trump εξέφρασε την πεποίθησή του ότι η Κίνα έπαιξε καθοριστικό ρόλο στην προσέλευση του Ιράν στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων. Το Ιράν έχει επίσης εκφράσει την ελπίδα ότι η Κίνα μπορεί να συνεργαστεί με άλλες χώρες όπως η Ρωσία, το Πακιστάν και η Τουρκία για την εγγύηση της ειρήνης στην περιοχή. Την Πέμπτη, το Πεκίνο δεσμεύτηκε να βοηθήσει στην αποκλιμάκωση των εντάσεων και εξέφρασε την υποστήριξή του σε άμεση εκεχειρία και στην επίλυση της διαφοράς μέσω πολιτικών και διπλωματικών καναλιών.
