Η Ιαπωνία βρίσκεται αντιμέτωπη με μια αυξανόμενη έλλειψη εργατικού δυναμικού, καθώς ο πληθυσμός της μειώνεται συνεχώς εδώ και 14 χρόνια, ενώ ο εργασιακά ενεργός πληθυσμός αναμένεται να συρρικνωθεί κατά σχεδόν 15 εκατομμύρια τα επόμενα δύο δεκαετίες. Σύμφωνα με έρευνα των Reuters/Nikkei για το 2024, οι ελλείψεις εργαζομένων αποτελούν τον κύριο μοχλό πίεσης για τις ιαπωνικές επιχειρήσεις να υιοθετήσουν την αυτοματοποίηση και την τεχνητή νοημοσύνη (AI).

Το Υπουργείο Οικονομίας, Εμπορίου και Βιομηχανίας της Ιαπωνίας έχει δηλώσει ότι επιδιώκει την ανάπτυξη ενός εγχώριου τομέα φυσικής AI, με στόχο να κατακτήσει το 30% της παγκόσμιας αγοράς έως το 2040. Η στρατηγική επικεντρώνεται στην αξιοποίηση ρομπότ σε κέντρα logistics, σε γραμμές παραγωγής εργοστασίων και σε κέντρα δεδομένων, όχι για να αντικαταστήσουν ανθρώπινες θέσεις εργασίας, αλλά για να καλύψουν εκείνες τις θέσεις που κανείς δεν επιθυμεί.

Η Ally Warson, εταίρος στην venture firm UP.Partners, η οποία εστιάζει στην τεχνολογία μεταφορών και στον φυσικό κόσμο, επισημαίνει εδώ και χρόνια ότι η εργασιακή έλλειψη στην Ιαπωνία είναι ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα. Η κατάσταση αυτή εντείνεται ιδιαίτερα σε κλάδους με μεγάλη ζήτηση εργασίας και λίγους διαθέσιμους εργαζομένους. Για παράδειγμα, η Ιαπωνία σχεδιάζει να χρησιμοποιήσει ρομπότ για τη φροντίδα του γηράσκοντος πληθυσμού της σε σενάρια οικιακής υγείας, καθώς και σε άλλους εγχώριους τομείς.

Μια πρόσφατη έκθεση της Bank of America προέβλεψε ότι μέχρι το 2060, οι άνθρωποι θα κατέχουν περισσότερα ανθρωποειδή ρομπότ από αυτοκίνητα. «Η πραγματικότητα είναι ότι κανείς δεν θέλει να κάνει αυτές τις δουλειές», δήλωσε η Warson στο Fortune. «Υπάρχουν περίπου 600.000 κενές θέσεις στον βιομηχανικό τομέα. Κανείς δεν είναι πρόθυμος να τις αναλάβει.»

Η έκθεση UBS Global Entrepreneur Report 2026, η οποία ερεύνησε 215 επιχειρηματίες σε εταιρείες με συνολικά έσοδα 34,3 δισεκατομμυρίων δολαρίων, αποκάλυψε ότι το 47% των επιχειρηματιών με βιομηχανικές δραστηριότητες θεωρούν την αυτοματοποίηση και τη ρομποτική ως τη μεγαλύτερη εμπορική ευκαιρία.

Ειδικότερα στον κατασκευαστικό κλάδο, όπως τόνισε ο επικεφαλής μιας εταιρείας κατασκευών και ακινήτων από το Λουξεμβούργο, η AI έχει περιορισμένες χρήσεις, καθώς πρόκειται για φυσική εργασία. Ωστόσο, αναμένεται ότι στο μέλλον θα υπάρξουν ρομπότ που θα αναλαμβάνουν εργασίες όπως η κατασκευή τοίχων. Η Warson συμφωνεί, υπογραμμίζοντας ότι υπάρχουν πολλές δουλειές όπου ο κίνδυνος για την ανθρώπινη ζωή καθιστά την αυτοματοποίηση μέσω ρομποτικής μια ιδανική λύση. Σε εργασίες όπως η κατασκευή σηράγγων, τα ρομπότ θα μπορούσαν να αναλάβουν τη διάνοιξη, αποφεύγοντας τους κινδύνους για ένα ανθρώπινο συνεργείο. Ακόμη και εργασίες όπως το πλύσιμο παραθύρων σε μεγάλα ύψη θα μπορούσαν να γίνουν από ρομπότ.

Για την Warson, το πιο πειστικό επιχείρημα για την υιοθέτηση της φυσικής AI δεν είναι η αποδοτικότητα ή η μείωση του κόστους, αλλά η προστασία της ανθρώπινης ζωής. «Τα οικονομικά στοιχεία ταιριάζουν περισσότερο για δουλειές όπου ανθρώπινες ζωές διακυβεύονται», ανέφερε. «Αν μιλάμε για την αντικατάσταση ενός ατόμου που περπατά σε ένα εργοτάξιο τα μεσάνυχτα, όπου υπάρχουν καρφιά στο έδαφος, ή για κάποιον που πρέπει να μεταβεί σε μια υπεράκτια εγκατάσταση πετρελαίου και φυσικού αερίου λόγω διαρροής, αυτό συνεπάγεται ένα κόστος ασφαλιστικής κάλυψης εκατομμυρίων δολαρίων, πέρα από πιθανές νομικές διεκδικήσεις.»

Η UP.Partners έχει επενδύσει σε εταιρείες όπως η Noble Machines, που αναπτύσσει ρομπότ για κατασκευαστικά έργα, ικανά να κινούνται σε σκάλες και να λειτουργούν σε αδόμητα περιβάλλοντα. Επίσης, επένδυσε στην WakeCap, μια πλατφόρμα υλισμικού-λογισμικού που παρακολουθεί τους εργαζομένους σε εργοτάξια, έχοντας δει μείωση 91% στις παρατηρήσεις ασφάλειας. «Η WakeCap βοηθά τους ανθρώπους να είναι ασφαλέστεροι στα εργοτάξια», δήλωσε η Warson, περιγράφοντας τους αισθητήρες που είναι ενσωματωμένοι σε κράνη και παρακολουθούν τη δραστηριότητα σε πραγματικό χρόνο. «Αυτό συνδέεται με την ασφάλιση. Η AI βοηθά τους ανθρώπους να είναι ασφαλέστεροι, με πολλούς ανατρεπτικούς τρόπους.»

Ο συνδυασμός AI και ρομποτικής είναι ο ταχύτερος και σίγουρος δρόμος για την επίτευξη χειροπιαστών αποτελεσμάτων. Η Ιαπωνία, με επένδυση 6,3 δισεκατομμυρίων δολαρίων στη ρομποτική υπό την πρωθυπουργία της Sanae Takaichi, σύμφωνα με έκθεση της Franklin Templeton, ελέγχει ήδη περίπου το 70% της παγκόσμιας αγοράς βιομηχανικών ρομπότ και στοχεύει σε περαιτέρω αύξηση έως το 2040, ενσωματώνοντας την AI.

Ωστόσο, αυτό δεν σημαίνει ότι η «αποκάλυψη των ρομπότ» είναι επικείμενη. Η Warson πιστεύει ότι η υποκείμενη υποδομή για τη φυσική AI έχει πλέον ωριμάσει για πραγματικές εφαρμογές. Οι αισθητήρες συνδεδεμένοι στο διαδίκτυο είναι πλέον πανταχού παρόντες στα εργοτάξια, η υπολογιστική ισχύς είναι επαρκής για την εκτέλεση εξελιγμένων μοντέλων “στο άκρο” (at the edge), και τα μοντέλα AI προσδίδουν στις μηχανές την ικανότητα γενίκευσης σε φυσικά περιβάλλοντα, κάτι που θα ήταν αδιανόητο πριν από πέντε χρόνια. «Η AI έχει ξεκλειδώσει το δυναμικό της ρομποτικής ως επενδυτική κατηγορία», κατέληξε η Warson.