Εν μέσω νέας διεθνούς ενεργειακής κρίσης και έξι μήνες πριν την ολοκλήρωση του Ταμείου Ανάκαμψης, η κυβέρνηση προχωρά στη δημιουργία του Κοινωνικού Κλιματικού Ταμείου (ΚΚΤ), ενός χρηματοδοτικού εργαλείου ύψους 5,3 δισ. ευρώ για την περίοδο 2026-2032. Στόχος του είναι η ουσιαστική στήριξη 1,5 εκατομμυρίου νοικοκυριών και 70.000 επιχειρήσεων, ώστε να ανταπεξέλθουν στο αυξανόμενο κόστος της ενεργειακής μετάβασης.
Πρόσφατα, το Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών υπέβαλε στη Βουλή νομοσχέδιο που προβλέπει τη σύσταση Συντονιστικής Αρχής και Ειδικής Επιτροπής για τη διαχείριση των πόρων του Ταμείου, με ορίζοντα λειτουργίας έως το 2032. Παράλληλα, έχουν υποβληθεί στην Ευρωπαϊκή Ένωση 25 δράσεις που αναμένεται να υλοποιηθούν σταδιακά από το 2026.
Η επείγουσα ανάγκη για τη δημιουργία του ΚΚΤ οφείλεται στη μελλοντική επέκταση του Συστήματος Εμπορίας Ρύπων (ETS2) το 2027, το οποίο αναμένεται να αυξήσει περαιτέρω το κόστος καυσίμων. Η Ελλάδα, με υψηλούς δείκτες ενεργειακής φτώχειας, ιδιαίτερα σε αγροτικές περιοχές και χαμηλότερα εισοδήματα, σε συνδυασμό με παλαιότερο κτιριακό απόθεμα και εξάρτηση από ορυκτά καύσιμα, αντιμετωπίζει αυξημένες προκλήσεις. Το ΚΚΤ σχεδιάστηκε ακριβώς για να απορροφήσει αυτές τις επιβαρύνσεις, προστατεύοντας τα ευάλωτα νοικοκυριά.
Από τις 25 δράσεις, πάνω από 20 αναμένεται να ξεκινήσουν εντός του 2026. Σημαντικό μέρος του προϋπολογισμού, 1,2 δισ. ευρώ, θα κατευθυνθεί σε ένα νέο πρόγραμμα «Εξοικονομώ» για 62.000 κατοικίες, προσφέροντας επιδοτήσεις που καλύπτουν έως και 80% του κόστους παρεμβάσεων, φτάνοντας τα 24.800 ευρώ. Οι ιδιοκτήτες θα επιβαρύνονται μόνο με 5.000 ευρώ.
Επιπλέον, 930 εκατομμύρια ευρώ θα διατεθούν για την αντικατάσταση συστημάτων θέρμανσης με αντλίες θερμότητας και ηλιακούς θερμοσίφωνες, με ιδία συμμετοχή 2.000 ευρώ. Το πρόγραμμα «Κοινωνικό Leasing» (174 εκατ. ευρώ) θα επιδοτήσει 12.500 νοικοκυριά με 13.000 ευρώ για τετραετή μίσθωση ηλεκτρικού αυτοκινήτου, με μηνιαίο μίσθωμα έως 145 ευρώ.
Για άτομα με αναπηρία, προβλέπεται επιδότηση έως και 100% για ηλεκτρικά αμαξίδια, mobility scooters και handbikes, με συνολικό προϋπολογισμό 51 εκατομμύρια ευρώ για 13.200 δικαιούχους. Ένα ποσό 435 εκατομμυρίων ευρώ θα επενδυθεί στην ανέγερση 2.350 διαμερισμάτων ενεργειακής κλάσης Α+ σε τέσσερα πρώην στρατόπεδα (Χαϊδάρι, Αχαρνές, Ζιάκα Θεσσαλονίκης, Μανουσογιαννάκη Πάτρας), τα οποία θα στεγάσουν 7.000 πολίτες με χαμηλό μίσθωμα μέσω της Εθνικής Αρχής Στέγασης.
Από το 2027, κάθε Οκτώβριο, 340 εκατομμύρια ευρώ θα ενισχύουν ετησίως το επίδομα θέρμανσης για 780.000 δικαιούχους, προσφέροντας έως 100 ευρώ επιπλέον για την αντιστάθμιση του κόστους του ETS2. Τέλος, 40 εκατομμύρια ευρώ καλύπτουν 200.000 δωρεάν Πιστοποιητικά Ενεργειακής Απόδοσης (ΠΕΑ), τα οποία είναι απαραίτητα για την ενοικίαση ή πώληση ακινήτων βάσει των νέων ευρωπαϊκών κανονισμών.
Οι επιχειρήσεις δεν μένουν εκτός. 10.000 πολύ μικρές επιχειρήσεις θα μοιραστούν 394 εκατομμύρια ευρώ για προγράμματα «Εξοικονομώ επιχειρήσεων». Άλλα 289 εκατομμύρια ευρώ θα διατεθούν για την αγορά ηλεκτρικών επαγγελματικών οχημάτων, με επιδότηση 40% για ΙΧ και vans, και 30% για φορτηγά. Για παράδειγμα, μια εταιρεία που αγοράζει ένα ΙΧ 30.000 ευρώ και ένα van 50.000 ευρώ, μπορεί να λάβει επιστροφή 32.000 ευρώ. Ιδιοκτήτες ταξί θα μπορούν να επιδοτηθούν έως 20.000 ευρώ για αγορά ηλεκτρικού οχήματος, ή έως 29.000 ευρώ για προσβάσιμα οχήματα για άτομα με αναπηρία.
Για την απρόσκοπτη πρόσβαση στις ενισχύσεις, θεσμοθετείται Μητρώο Ενεργειακής Στήριξης με «Κάρτα Ευάλωτου» και υπηρεσίες one-stop shop σε κάθε Περιφέρεια. Η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΟΚΕ) τονίζει την ανάγκη για ουσιαστική και όχι τυπική πρόσβαση, ζητώντας ιδιαίτερη μέριμνα για ηλικιωμένους και κατοίκους απομακρυσμένων περιοχών.
