Η πρόσφατη ψήφιση από το Ισραήλ νόμου που επιβάλλει τη θανατική ποινή αποκλειστικά στους Παλαιστίνιους έχει προκαλέσει έντονες αντιδράσεις και καταγγελίες για “καθεστώς απαρτχάιντ“. Ο νέος νόμος, που η εφαρμογή του πανηγυρίστηκε από ακροδεξιούς πολιτικούς στην ισραηλινή Βουλή, καθιστά τη θανατική ποινή υποχρεωτική ποινή για Παλαιστίνιους που καταδικάζονται από στρατοδικεία για τρομοκρατικές ενέργειες, ενώ οι Ισραηλινοί πολίτες που κατηγορούνται για παρόμοιες παραβάσεις στα κατεχόμενα εδάφη δικάζονται σε πολιτικά δικαστήρια.
Σύμφωνα με ισραηλινές οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων και αναλυτές, η νέα νομοθεσία αποτελεί την τελευταία κίνηση σε μια σειρά νομικών μέτρων που έχουν κανονικοποιήσει ένα νομικό σύστημα “απαρτχάιντ”, όπου οι Παλαιστίνιοι υφίστανται συστηματικές διακρίσεις εις βάρος των Ισραηλινών γειτόνων και κατακτητών τους. Η στατιστική εικόνα είναι αποκαλυπτική: τα στρατοδικεία που δικάζουν Παλαιστίνιους στο κατεχόμενο Δυτικό Σέξι έχουν ποσοστά καταδίκης 99,74%, ενώ τα ισραηλινά πολιτικά δικαστήρια καταδικάζουν περίπου 3% των Ισραηλινών που δικάζονται για εγκλήματα στη Δυτική Όχθη.
Η Αραβικής καταγωγής βουλευτής Aida Touma-Suleiman, από το αριστερό κόμμα Hadash, εξέφρασε την απογοήτευσή της, αποχωρώντας από την αίθουσα της Βουλής. “Ήξερα ότι θα υπήρχαν σκηνές χαράς μόλις περνούσε, και απλώς δεν ήθελα να είμαι εκεί για να το δω”, δήλωσε, τονίζοντας ότι η πανηγυρική υποδοχή του νόμου από ακροδεξιούς και η έλλειψη έντονης αντίδρασης εντός του Ισραήλ είναι ιδιαίτερα “επώδυνη”.
Ιστορικά, από την ίδρυση του Ισραήλ το 1948, νόμοι όπως ο Νόμος για την Ιδιοκτησία των Απανθρώπων (Absentees’ Property Law) του 1950 και ο Νόμος περί Ιθαγένειας και Εισόδου στο Ισραήλ (Citizenship and Entry into Israel Law) του 2003 έχουν εδραιώσει την ανισότητα μεταξύ Παλαιστινίων και Ισραηλινών. Το 2018, ο Νόμος του Έθνους-Κράτους (Nation-State Law) κωδικοποίησε την εβραϊκή νομική υπεροχή και υποβάθμισε την αραβική γλώσσα.
Ο Yair Dvir από την ισραηλινή οργάνωση B’Tselem, χαρακτήρισε την κατάσταση ως “καθεστώς απαρτχάιντ”, υπογραμμίζοντας ότι οι διακρίσεις μεταξύ Εβραίων και Παλαιστινίων είναι βαθιά ριζωμένες από το 1948. Ο νέος νόμος περί θανατικής ποινής, κατά τον Dvir, δεν είναι παρά ένα ακραίο παράδειγμα της συστημικής άρνησης του δικαιώματος στη ζωή των Παλαιστινίων, κάτι που η πλειοψηφία στο Ισραήλ θεωρεί “κανονικό”.
Η Tirza Leibowitz, αναπληρώτρια διευθύντρια έργων στους Γιατρούς για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα – Ισραήλ, ανέφερε ότι ο νόμος αποτελεί “μια σειρά κατάφωρων παραβιάσεων του διεθνούς δικαίου”, καθώς το νομικό σύστημα είτε αρνείται να ερευνήσει εγκλήματα κατά Παλαιστινίων είτε προστατεύει ενεργά την κακοποίηση και την ιατρική παραμέληση. Η έλλειψη ουσιαστικής έρευνας για τον θάνατο του 17χρονου Walid Ahmad από ασιτία στη φυλακή, και η απαλλαγή στρατιωτών που κατηγορούνταν για σεξουαλική επίθεση σε Παλαιστίνιο κρατούμενο, ενισχύουν αυτή την άποψη.
Η Touma-Suleiman υπενθύμισε την αντίδρασή της στον Νόμο του Έθνους-Κράτους το 2018, όταν είπε στον τότε πρωθυπουργό Netanyahu ότι η ιστορία θα τον θυμάται ως τον ιδρυτή ενός “απαρτχάιντ κράτους”. Η ίδια αναφέρθηκε σε προεκλογικές εκστρατείες όπου ακούγονταν συνθήματα “Θάνατος στους Άραβες”, τα οποία ο τότε υπουργός Εθνικής Ασφάλειας Itamar Ben-Gvir, μετέτρεψε σε “Θάνατος στους τρομοκράτες”, υπογραμμίζοντας πώς η νέα νομοθεσία καθιστά τους δύο όρους ισοδύναμους.
