Ο πόλεμος που έχουν εξαπολύσει οι ΗΠΑ και το Ισραήλ κατά του Ιράν έχει πλήξει σοβαρά τις εξαγωγές λιπασμάτων από τον Περσικό Κόλπο, εγείροντας τον εφιάλτη των υψηλότερων τιμών τροφίμων εάν η σύγκρουση συνεχιστεί. Η διαταραχή αυτή θα μπορούσε να δώσει στην Κίνα, τον μεγαλύτερο παραγωγό λιπασμάτων στον κόσμο, μεγαλύτερη πολιτική διαπραγματευτική δύναμη έναντι χωρών που ήδη βρίσκονται σε αντιπαράθεση μαζί της, αν και οι αναλυτές εκτιμούν ότι είναι απίθανο να χρησιμοποιήσει τα λιπάσματα ως όπλο.
Οι παγκόσμιες τιμές λιπασμάτων έχουν εκτοξευθεί από τότε που το Ιράν ουσιαστικά απέκλεισε τη ναυσιπλοΐα μέσω του Στενού του Ορμούζ, από όπου πραγματοποιούνται οι εξαγωγές από μεγάλους παραγωγούς όπως η Σαουδική Αραβία και το Κατάρ. Από την έναρξη του πολέμου στα τέλη Φεβρουαρίου, η τιμή της ουρίας – του πιο διαδεδομένου αζωτούχου λιπάσματος παγκοσμίως – έχει αναφερθεί ότι αυξήθηκε από περίπου 400 δολάρια ανά τόνο σε 700 δολάρια.
Η Νοτιοανατολική Ασία έχει πληγεί ιδιαίτερα σκληρά. Ερευνητές αναφέρουν ότι το 80% των λιπασμάτων που χρησιμοποιούνται στην περιοχή εισάγεται από αλλού. Η Ινδονησία, το Βιετνάμ και οι Φιλιππίνες είναι μεταξύ των μεγαλύτερων αγοραστών ουρίας και αμμωνίας από τον Κόλπο. Με την πρώτη περίοδο φύτευσης της χρονιάς να απέχει μόλις λίγους μήνες σε μεγάλο μέρος της Ασίας, το Πεκίνο θα μπορούσε να δει την στρατηγική του επιρροή να αυξάνεται εν μέσω μιας βιαστικής προσπάθειας για εξασφάλιση λιπασμάτων.
Ο Noah Gordon, ερευνητής στο πρόγραμμα βιωσιμότητας, κλίματος και γεωπολιτικής του Carnegie Endowment for International Peace, δήλωσε ότι οι ασιατικές οικονομίες σίγουρα θα στρέφονταν προς το Πεκίνο ως βασικό προμηθευτή εάν η ιρανική σύγκρουση συνεχιζόταν. Ήδη, η Ινδία φέρεται να έχει ζητήσει από την Κίνα να επανεξετάσει την χαλάρωση των εξαγωγικών της περιορισμών στην ουρία, καθώς ο πόλεμος αναγκάζει ορισμένους Ινδούς παραγωγούς λιπασμάτων να κλείσουν τα εργοστάσιά τους.
Το Πεκίνο είχε επιβάλει τους περιορισμούς το 2021 για να διασφαλίσει την εγχώρια προσφορά. Τις τελευταίες εβδομάδες, η κυβέρνηση φέρεται να ζήτησε από τους εξαγωγείς να σταματήσουν τις αποστολές μειγμάτων λιπασμάτων αζώτου-καλίου. «Οι χώρες τυπικά δίνουν προτεραιότητα στην εξασφάλιση προμηθευτών λιπασμάτων για τους αγρότες τους έναντι γεωπολιτικών στόχων», ανέφερε ο Gordon. «Δεδομένου του πόσοι παραγωγοί παγκοσμίως στερούνται φυσικού αερίου ως πρώτης ύλης για την παραγωγή αζωτούχων λιπασμάτων, χώρες όπως οι Φιλιππίνες θα πρέπει να εξετάσουν το ενδεχόμενο εισαγωγής από την Κίνα, παρά τις εντάσεις για τα σύνορα ή την επιθετική κινεζική συμπεριφορά».
Οι σχέσεις μεταξύ του Πεκίνου και της Μανίλα παραμένουν τεταμένες λόγω αμφισβητούμενων εδαφικών διεκδικήσεων στη Θάλασσα της Νότιας Κίνας, οι οποίες χαρακτηρίζονται από έντονες διπλωματικές ανταλλαγές και ναυτικές συγκρούσεις. Νωρίτερα αυτόν τον μήνα, ο Υπουργός Γεωργίας των Φιλιππίνων, Francisco Tiu Laurel Jnr, δήλωσε ότι η κυβέρνηση βρίσκεται σε συνομιλίες με μεγάλους παραγωγούς λιπασμάτων, συμπεριλαμβανομένης της Κίνας, για τη διαφύλαξη των προμηθειών. Την περασμένη εβδομάδα, ο Πρόεδρος Ferdinand Marcos Jnr διαβεβαίωσε τους αγρότες ότι η χώρα είχε επαρκή αποθέματα για την επερχόμενη περίοδο φύτευσης. «Δεν υπάρχει χώρα που να έχει σταματήσει την πώληση λιπασμάτων σε εμάς, κάτι που επιβεβαιώνει και η Κίνα. Δεν είναι θέμα προσφοράς. Είναι θέμα τιμής», δήλωσε ο Tiu Laurel.
Το κινεζικό υπουργείο Εξωτερικών ανέφερε την περασμένη εβδομάδα ότι το Πεκίνο ήταν έτοιμο να ενισχύσει τον συντονισμό με τα έθνη της Νοτιοανατολικής Ασίας για την αντιμετώπιση θεμάτων ενεργειακής ασφάλειας, προσθέτοντας ότι «ενώ διασφαλίζει την κάλυψη της εγχώριας ζήτησης, η Κίνα εξάγει ορισμένα από τα λιπάσματά της σε διεθνείς αγορές».
Ο Lee Jones, καθηγητής διεθνών πολιτικών στο Queen Mary University of London, υποστήριξε ότι το Πεκίνο είχε επανειλημμένα δείξει ότι δεν ήταν διατεθειμένο να αναλάβει το οικονομικό κόστος της παγκόσμιας ή περιφερειακής ηγεμονίας, παραπέμποντας στην προσέγγισή του στην κρίση χρέους στις αναπτυσσόμενες χώρες. Με την ίδια λογική, ήταν απίθανο η Κίνα να σπεύσει να σώσει τις χώρες στην προμήθεια λιπασμάτων, ανέφερε, προσθέτοντας ότι το Πεκίνο «εστιάζει στα δικά του συμφέροντα». «Η Κίνα περιορίζει συστηματικά τις εξαγωγές λιπασμάτων, δίνοντας προτεραιότητα στις χαμηλές εγχώριες τιμές και την επισιτιστική ασφάλεια. Είναι απίθανο να θυσιάσει αυτούς τους στόχους για να σώσει γείτονες που αντιμετωπίζουν δυσκολίες, ειδικά εκείνους με τους οποίους έχει διαφορές, όπως οι Φιλιππίνες ή η Ιαπωνία», πρόσθεσε ο Lee. «Είναι πολύ ευκολότερο για το Πεκίνο να καθίσει και να μην κάνει τίποτα, καθώς αυτές οι χώρες υποφέρουν λόγω της απερίσκεπτης συμπεριφοράς του συμμάχου τους, των Ηνωμένων Πολιτειών. Αυτό μπορεί να μην κολακεύει την Κίνα, αλλά σίγουρα κάνει τις ΗΠΑ να φαίνονται άσχημα – και με καλό λόγο.»
Το Πεκίνο έχει δείξει προηγουμένως κάποια προθυμία να χρησιμοποιήσει την κυριαρχία του σε κρίσιμες εφοδιαστικές αλυσίδες ως όπλο. Τον Ιανουάριο, οι αρχές στόχευσαν την Ιαπωνία με νέους εξαγωγικούς περιορισμούς σε σπάνιες γαίες, οι οποίοι θεωρήθηκαν ευρέως ως αντίποινα για τα αμφιλεγόμενα σχόλια της Ιαπωνίδας ηγέτιδας Sanae Takaichi σχετικά με την Ταϊβάν. «Αν η Κίνα χρησιμοποιήσει τα λιπάσματα ως όπλο, πιθανότατα θα το κάνει κρυφά», δήλωσε ο Gordon, προσθέτοντας ότι αφού το Πεκίνο είχε ήδη αυστηρούς εξαγωγικούς περιορισμούς, θα μπορούσε απλώς να τους διατηρήσει και να τους χαλαρώσει σε ειδικές περιπτώσεις, κάνοντας τις εξαγωγές να φαίνονται «σαν πράξη καλής θέλησης». «Η Κίνα θα προτιμούσε να κάνει κινήσεις που προκαλούν εντύπωση σε προϊόντα υψηλής τεχνολογίας, όπως οι μόνιμοι μαγνήτες που χρειάζονται οι ΗΠΑ για την παραγωγή μπαταριών και στρατιωτικού εξοπλισμού, παρά για λιπάσματα» που είναι απαραίτητα σε ολόκληρο τον Παγκόσμιο Νότο, είπε. «Ίσως η Κίνα να κάνει κάποιες υψηλού προφίλ παραδόσεις λιπασμάτων, παρόμοιες με τις μάσκες και τις ιατρικές προμήθειες που παρείχε κατά τη διάρκεια της κρίσης του COVID-19. Αλλά η Κίνα αντιμετωπίζει επίσης υψηλές τιμές και ελλείψεις σε πρώτες ύλες λιπασμάτων, όπως φυσικό αέριο και θείο, οπότε μπορεί να έχει μόνο περιορισμένα λιπάσματα για να διαθέσει για διπλωματικά οφέλη».
