Το Γραφείο Προϋπολογισμού του Κράτους στη Βουλή (ΓΠΚΒ) αναθεωρεί προς τα κάτω τις προβλέψεις του για την οικονομική ανάπτυξη της Ελλάδας το 2026, ενώ παράλληλα εκτιμά σημαντική αύξηση του πληθωρισμού. Οι εξελίξεις αυτές αποδίδονται στις επιπτώσεις της νέας ενεργειακής κρίσης, η οποία πυροδοτείται από τον συνεχιζόμενο πόλεμο στη Μέση Ανατολή και επηρεάζει τις τιμές προϊόντων και υπηρεσιών.
Στην τριμηνιαία έκθεση που παρουσίασε ο καθηγητής Γιάννης Τσουκαλάς, επικεφαλής του ΓΠΚΒ, ο ρυθμός ανάπτυξης για το 2026 τοποθετείται στο 2%, με εύρος πρόβλεψης από 1,7% έως 2,4%. Αυτό συνιστά μείωση σε σχέση με την προηγούμενη εκτίμηση του Δεκεμβρίου 2025, η οποία έκανε λόγο για 2,1%. Το σύνολο του εύρους των αναθεωρημένων προβλέψεων λαμβάνει υπόψη την υπόθεση διατήρησης της τιμής του πετρελαίου τύπου Brent στα 90 δολάρια το βαρέλι κατά μέσο όρο για όλο το 2026. Οι εκτιμήσεις για χαμηλότερο ρυθμό μεγέθυνσης του ΑΕΠ (1,9% έως 1,7%) αντικατοπτρίζουν κυρίως την παραμονή της τιμής του Brent σε υψηλότερα επίπεδα (άνω των 90 έως και 100 δολαρίων το βαρέλι) καθ’ όλη τη διάρκεια του 2026, καθώς και την ενδεχόμενη περιορισμένη σύσφιξη της νομισματικής πολιτικής από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ) λόγω των πληθωριστικών πιέσεων στην Ευρωζώνη.
Οι αναθεωρημένες προβλέψεις του Γραφείου ενσωματώνουν επίσης τα μέτρα στήριξης ύψους 300 εκατομμυρίων ευρώ που ανακοινώθηκαν στις 23 Μαρτίου 2026. Ο κ. Τσουκαλάς τόνισε ότι η όξυνση της σύγκρουσης επιδρά αρνητικά στις διεθνείς μακροοικονομικές προοπτικές, αυξάνοντας τους κινδύνους για τις αγορές ενέργειας, το διεθνές εμπόριο, την οικονομική ανάπτυξη και τον πληθωρισμό. Η έκταση των επιπτώσεων για την ευρωπαϊκή και την ελληνική οικονομία θα εξαρτηθεί πρωτίστως από τη διάρκεια της σύγκρουσης και από το εάν οι διαταραχές στις ροές ενέργειας θα αποκτήσουν πιο μόνιμα χαρακτηριστικά.
**Πληθωριστική «έκρηξη»**
Όσον αφορά τον πληθωρισμό, ο κ. Τσουκαλάς επισήμανε ότι, σύμφωνα με το δυσμενές σενάριο, αναμένεται να ξεπεράσει φέτος το 3,5%-4%, ενώ η προηγούμενη εκτίμηση έκανε λόγο για πληθωρισμό κάτω του 3%. Σημείωσε επιπλέον ότι, σύμφωνα με τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ, ο πληθωρισμός τον Φεβρουάριο του 2026 ανήλθε στο 3,1%, παραμένοντας σημαντικά πάνω από τον μέσο όρο της Ευρωζώνης (1,9%). Αυτό δυσχεραίνει τη διεθνή ανταγωνιστικότητα της Ελλάδας. Για να μετριαστούν οι δευτερογενείς επιπτώσεις του νέου ενεργειακού σοκ, κρίνεται αναγκαία η ενίσχυση της αποτελεσματικότητας των μέτρων συγκράτησης των τιμών. Η χρήση ψηφιακής τεχνολογίας για την άμεση ενημέρωση από τις επιχειρήσεις προς την Ανεξάρτητη Αρχή Ελέγχου της Αγοράς και Προστασίας του Καταναλωτή, αναφορικά με τις παραμέτρους κόστους και τιμών σε κάθε στάδιο της εφοδιαστικής αλυσίδας, θεωρείται κρίσιμη.
Με αυτόν τον τρόπο, ενισχύεται η άμεση παρακολούθηση του μεικτού περιθωρίου κέρδους σε κάθε στάδιο, επιτρέποντας τον ταχύ εντοπισμό φαινομένων αύξησης τιμών που δεν δικαιολογούνται από την αντίστοιχη αύξηση του κόστους, τόσο σε ενδιάμεσα όσο και στο τελικό στάδιο. Η ψηφιακή συλλογή των παραμέτρων κόστους και τιμών διευκολύνει την επεξεργασία τους μέσω στατιστικών μεθόδων και μεθόδων μηχανικής μάθησης (data-driven methods), οι οποίες έχουν ήδη χρησιμοποιηθεί για τον εντοπισμό πραγματικών περιπτώσεων τέτοιων φαινομένων. Επιπλέον, η αυστηρή εφαρμογή της ψηφιακής ενημέρωσης αναμένεται να λειτουργήσει αποτρεπτικά στην επιβολή αδικαιολόγητα αυξημένων τιμών.
**Παρατεταμένες αναταράξεις**
Αναφορικά με το παγκόσμιο οικονομικό περιβάλλον, η έκθεση του ΓΠΚΒ επισημαίνει τα εξής:
* Η κλιμάκωση της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή αυξάνει τον κίνδυνο παρατεταμένων αναταράξεων στις διεθνείς αγορές ενέργειας και εντείνει την αβεβαιότητα για τις παγκόσμιες μακροοικονομικές προοπτικές. Οι διαταραχές στις ροές πετρελαίου και φυσικού αερίου από τον Κόλπο οδηγούν σε αύξηση του ενεργειακού κόστους, αναζωπύρωση των πληθωριστικών πιέσεων και επιβράδυνση της οικονομικής δραστηριότητας. Αρνητικές επιπτώσεις αναμένονται επίσης στο κόστος γεωργικής παραγωγής λόγω πιέσεων στις διεθνείς αγορές λιπασμάτων.
* Παρότι η διεθνής οικονομία εμφανίζεται σήμερα πιο ανθεκτική σε ενεργειακές διαταραχές σε σύγκριση με το παρελθόν, η εξέλιξη αυτή αναδεικνύει τη σημασία της ενεργειακής διαφοροποίησης, της αποτροπής δευτερογενών πληθωριστικών επιδράσεων και της παροχής στοχευμένης στήριξης στα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις που πλήττονται περισσότερο.
* Οι πρόσφατες εξελίξεις στην αγορά κρατικών ομολόγων της Ευρωζώνης καταδεικνύουν τη σημασία της δημοσιονομικής αξιοπιστίας. Μετά την έναρξη της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή, παρατηρείται αύξηση των αποδόσεων και διεύρυνση των spreads, καθώς οι επενδυτές ζητούν υψηλότερο risk premium για να διακρατήσουν κρατικό χρέος, ιδίως χωρών με αυξημένες δημοσιονομικές ευπάθειες.
Είναι λογικό ότι κράτη με συγκριτικά υψηλότερο λόγο χρέους προς ΑΕΠ, όπως η Ελλάδα, παραμένουν περισσότερο εκτεθειμένα σε ένα τέτοιο περιβάλλον αυξημένης διεθνούς αβεβαιότητας. Για τον λόγο αυτόν, η σταθερή και διατηρήσιμη αποκλιμάκωση του δημόσιου χρέους πρέπει να αποτελεί κεντρική προτεραιότητα της οικονομικής πολιτικής, ώστε η χώρα να απομακρυνθεί σταδιακά από τη θέση της ως η πλέον επιβαρυμένη οικονομία της Ευρωζώνης.
Συμπερασματικά, το ΓΠΚΒ τονίζει ότι η ελληνική οικονομία εξακολουθεί να καταγράφει ανθεκτικές μακροοικονομικές επιδόσεις, παρά το γεγονός ότι το διεθνές περιβάλλον καθίσταται ολοένα και πιο αβέβαιο λόγω της γεωπολιτικής κλιμάκωσης στη Μέση Ανατολή. Η σταθερή και διατηρήσιμη αποκλιμάκωση του δημόσιου χρέους, ως κεντρική προτεραιότητα της οικονομικής πολιτικής, αποτελεί βασική προϋπόθεση για τη διατήρηση ενισχυμένης αναπτυξιακής δυναμικής της οικονομίας.
