Στη σκιά του συνεχιζόμενου πολέμου μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ισραήλ κατά του Ιράν, οι ερημιές του Ιράκ έχουν μετατραπεί σε πεδίο δευτερεύουσας σύγκρουσης. Drones και πύραυλοι που εκτοξεύονται από ένοπλες ομάδες ευθυγραμμισμένες με το Ιράν, διασχίζουν συχνά τον νυχτερινό ουρανό με προορισμό την Αραβική Χερσόνησο, καθιστώντας το ιρακινό έδαφος εκτοξευτήριο, ενώ η κυβέρνηση στη Βαγδάτη αγωνίζεται να παρέμβει.
Αυτός ο κλιμακούμενος βομβαρδισμός έχει πυροδοτήσει μια άνευ προηγουμένου διπλωματική κρίση, θέτοντας σε σοβαρή δοκιμασία τους σχολαστικά ανακατασκευασμένους δεσμούς του Ιράκ με τους Άραβες γείτονές του. Την Τετάρτη, η Σαουδική Αραβία, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, το Κατάρ, το Κουβέιτ, το Μπαχρέιν και η Ιορδανία εξέδωσαν μια κοινή, αυστηρή δήλωση, καταδικάζοντας τις επιθέσεις σε υποδομές του Κόλπου.
Τα έξι κράτη του Συμβουλίου Συνεργασίας του Κόλπου χαρακτήρισαν τις διασυνοριακές επιθέσεις ως κατάφωρη παραβίαση της εθνικής κυριαρχίας και του διεθνούς δικαίου. Επικαλέστηκαν συγκεκριμένα το Ψήφισμα 2817 του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών, το οποίο επιβάλλει στο Ιράν να σταματήσει αμέσως όλες τις επιθέσεις κατά γειτονικών χωρών. Αποδίδοντας την άμεση ευθύνη στην ιρακινή κυβέρνηση για τον έλεγχο των ένοπλων ομάδων που δρουν εντός των συνόρων της, τα αραβικά κράτη διακήρυξαν το δικαίωμά τους σε αυτοάμυνα σύμφωνα με το Άρθρο 51 του Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών.
Αντιμέτωπο με αυξανόμενη περιφερειακή απομόνωση, το Υπουργείο Εξωτερικών του Ιράκ απάντησε την Πέμπτη, δηλώνοντας ότι η ασφάλεια των αραβικών χωρών είναι «αναπόσπαστο μέρος» της εθνικής ασφάλειας του Ιράκ.
Η Βαγδάτη απέρριψε κατηγορηματικά τη χρήση του εδάφους της για τη στόχευση κρατών του Κόλπου ή της Ιορδανίας, προσθέτοντας ότι λαμβάνει τα απαραίτητα μέτρα «σύμφωνα με το σύνταγμα και το νόμο». Σε μια προσεκτικά υπολογισμένη διπλωματική κίνηση, η κυβέρνηση εξέφρασε την «πλήρη ετοιμότητά» της να λάβει οποιαδήποτε πληροφορία ή αποδεικτικά στοιχεία σχετικά με τις επιθέσεις, προκειμένου να τις αντιμετωπίσει «υπεύθυνα και άμεσα».
**Υπολογισμένος σκιώδης πόλεμος**
Παρά τις διαβεβαιώσεις της Βαγδάτης, αναλυτές προειδοποιούν ότι η αδυναμία της κυβέρνησης να ελέγξει αυτές τις παραστρατιωτικές ομάδες στο πεδίο της μάχης διαβρώνει σταθερά την κυριαρχία της.
Ο Majed al-Qaisi, συνταξιούχος Ιρακινός υποστράτηγος, δήλωσε ότι ομάδες που δρουν υπό την ομπρέλα της Ισλαμικής Αντίστασης στο Ιράκ εξαπολύουν καθημερινά μεταξύ 21 και 31 επιχειρήσεις κατά στόχων σε όλο τον Κόλπο και την Ιορδανία.
Ο al-Qaisi σημείωσε ότι οι ομάδες έχουν πραγματοποιήσει συνολικά πάνω από 454 επιχειρήσεις από την έναρξη του πολέμου ΗΠΑ-Ισραήλ κατά του Ιράν στις 28 Φεβρουαρίου, δημιουργώντας ένα μέτωπο ψυχολογικής και οικονομικής φθοράς κατά των αμυντικών συστημάτων του Κόλπου. Παρατήρησε ότι η επίσημη αντίδραση της Βαγδάτης φάνηκε να στοχεύει περισσότερο στην διπλωματική αμηχανία παρά σε ένα προληπτικό μέτρο ασφαλείας.
Από την έναρξη του πολέμου, η Τεχεράνη ισχυρίζεται ότι στοχεύει μόνο αμερικανικές βάσεις στην περιοχή. Ωστόσο, οι χώρες του Κόλπου έχουν επισημάνει επαναλαμβανόμενες επιθέσεις από το Ιράν κατά των πολιτικών τους υποδομών, συμπεριλαμβανομένων ενεργειακών εγκαταστάσεων, βιομηχανικών εργοστασίων και ξενοδοχείων. Ειδικοί υποστηρίζουν ότι το Ιράν χρησιμοποιεί επίσης σκόπιμα ιρακινές ομάδες για να παρακάμψει διεθνή ψηφίσματα και να αποφύγει άμεση νομική ευθύνη.
Ο Khaled al-Jaber, διευθυντής του Middle East Council on Global Affairs στην Ντόχα του Κατάρ, εξήγησε ότι η μετάβαση από άμεσες ιρανικές κρατικές επιθέσεις σε επιθέσεις μέσω αντιπροσώπων (proxies) αντιπροσωπεύει μια σκόπιμη στροφή στη σύγκρουση.
«Το Ιράν δεν αποσύρεται από την αντιπαράθεση, αλλά μάλλον την αναδιανέμει μέσω εργαλείων που είναι λιγότερο πολιτικά δαπανηρά», δήλωσε ο al-Jaber. Σημείωσε ότι αυτή η στρατηγική επιτρέπει στους δράστες να πλήττουν από τις σκιές, κρατά τους αντιπάλους διστακτικούς λόγω των θολών γραμμών ευθύνης, και δοκιμάζει τα όρια της συγκράτησης του Κόλπου, αυξάνοντας σταθερά το κόστος της υπομονής τους.
**Το κόστος της διακυβευμένης κυριαρχίας**
Για το Ιράκ, η αδυναμία αποτροπής της χρήσης του εδάφους του για επίθεση κατά των γειτόνων του έχει βαρύ εσωτερικό και διπλωματικό αντίκτυπο.
Ο Ahmed Abdel Mohsen al-Mulaifi, πρώην υπουργός του Κουβέιτ και μέλος του κοινοβουλίου, υποστήριξε ότι ένα κράτος που φιλοξενεί ένοπλες ομάδες που δρουν εκτός νόμου δεν μπορεί να θεωρηθεί πλήρως κυρίαρχο. Προειδοποίησε ότι η εξάρτηση της Τεχεράνης από αντιπροσώπους στο Ιράκ, τον Λίβανο και την Υεμένη είναι μια σκόπιμη τακτική για την άμβλυνση της πίεσης από τον εαυτό της, χρησιμοποιώντας ουσιαστικά αραβικά κράτη ως ασπίδες στον γεωπολιτικό της αγώνα.
Ο al-Mulaifi προειδοποίησε ότι εάν ο πρόεδρος των ΗΠΑ Donald Trump προχωρήσει σε απειλές για χερσαία εισβολή στο Ιράν, η Τεχεράνη θα μπορούσε να ενεργοποιήσει τους ιρακινούς αντιπροσώπους της για να ανοίξει επικίνδυνα νέα χερσαία μέτωπα στα σύνορα με το Κουβέιτ και τη Σαουδική Αραβία.
Καθώς περισσότερα βλήματα φωτίζουν τον ιρακινό νυχτερινό ουρανό με προορισμό τις γειτονικές πρωτεύουσες, οι διπλωματικές δηλώσεις από τη Βαγδάτη αντηχούν όλο και πιο κενές απέναντι στην πραγματικότητα στο πεδίο. Το Ιράκ αντιμετωπίζει πλέον ένα στενότερο παράθυρο για να ανακτήσει την κυριαρχία του, πριν εξαντληθεί εντελώς η υπομονή των Αράβων γειτόνων του.
