Κινέζοι ερευνητές έφεραν στο φως μια καινοτόμο μέθοδο για την αξιολόγηση ιατρικών και επιστημονικών περιοδικών σε παγκόσμιο επίπεδο, παρακάμπτοντας τον παραδοσιακό “παράγοντα επιρροής” (impact factor) που κυριαρχεί στον ακαδημαϊκό χώρο. Αυτή η κίνηση θεωρείται μέρος των ευρύτερων προσπαθειών της Κίνας να ενισχύσει τη δική της “δύναμη ακαδημαϊκού λόγου”.
Στη Σαγκάη, στις 21 Μαρτίου, παρουσιάστηκαν δύο νέες λίστες περιοδικών, ο δείκτης Dongbi Index, που καλύπτουν 4.027 ιατρικά και 3.064 επιστημονικά περιοδικά ζωής, επιλεγμένα από περισσότερα από 40.000 παγκοσμίως. Η ανάπτυξη αυτών των λιστών έγινε από την εταιρεία τεχνολογίας δεδομένων Dongbi Data, με έδρα τη Σενζέν, σε συνεργασία με το Ινστιτούτο Ιατρικής Πληροφόρησης & Βιβλιοθήκης, που υπάγεται στην Κινεζική Ακαδημία Ιατρικών Επιστημών. Οι κατατάξεις και οι αναλύσεις των δεδομένων χαρτογράφησαν την ακαδημαϊκή παραγωγή της Κίνας στους δύο αυτούς τομείς, αποκαλύπτοντας ότι οι Κινέζοι ερευνητές συνεισφέρουν σχεδόν το ένα τρίτο όλων των παγκόσμιων ακαδημαϊκών άρθρων στις επιστήμες ζωής.
Ο Wu Dengsheng, ιδρυτής της Dongbi Data και καθηγητής στο πανεπιστήμιο Shenzhen, δήλωσε ότι η ομάδα δημιούργησε “ένα πολυδιάστατο, πολυεπίπεδο σύστημα αξιολόγησης με επίκεντρο την ποιότητα της έρευνας”. “Αυτό παρέχει κρίσιμη υποστήριξη για την υπέρβαση της κυριαρχίας του παράγοντα επιρροής – ενός μέτρου παραπομπών που δημοσιεύονται σε ένα συγκεκριμένο περιοδικό σε μια καθορισμένη περίοδο – και των αριθμών άρθρων, ενισχύοντας παράλληλα τη φωνή της Κίνας στον ακαδημαϊκό χώρο”, πρόσθεσε.
Η He Huan, αναπληρώτρια ερευνήτρια στο Εθνικό Κέντρο για τον Καρκίνο της Κίνας, επεσήμανε ότι ο παράγοντας επιρροής έχει πολλές αδυναμίες, συμπεριλαμβανομένης της ευκολίας χειραγώγησης και της έλλειψης κινεζικής προοπτικής. Αυτοί οι περιορισμοί, όπως ανέφερε, οδηγούν σε άδικες αξιολογήσεις των τοπικών ιατρικών περιοδικών και της ερευνητικής παραγωγής. Η νέα κατάταξη, σύμφωνα με την ίδια, προσφέρει ανεκτίμητη καθοδήγηση στους ερευνητές για την επιλογή του πού θα δημοσιεύσουν, βοηθώντας παράλληλα ιδρύματα και φορείς χάραξης πολιτικής να βελτιστοποιήσουν την ανάπτυξη των περιοδικών.
Ο Wu εξήγησε ότι, σε αντίθεση με τον παράγοντα επιρροής που απλώς μετρά τις παραπομπές, η νέα μέθοδος αναλύει την ποιότητα αυτών των παραπομπών. Με βάση την αρχή ότι οι υψηλής ποιότητας εργασίες τείνουν να παραπέμπουν σε μελέτες που δημοσιεύονται επίσης σε υψηλής ποιότητας περιοδικά, η ομάδα κατασκεύασε ένα εκτεταμένο δίκτυο παραπομπών. Χρησιμοποιώντας δεδομένα από το 2023 έως το 2025 και ένα σύνθετο σύνολο ποσοτικών μεθόδων, τα περιοδικά ομαδοποιήθηκαν σε τέσσερις κατηγορίες – A, B, C και D – σχηματίζοντας μια πυραμιδική δομή. “Δεν ‘βαθμολογούμε’ τα περιοδικά per se· η ανάλυσή μας είναι μάλλον μια αντανάκλαση του πώς οι ερευνητές αξιολογούν στην πραγματικότητα τα περιοδικά στους τομείς τους”, δήλωσε ο Wu.
Τα δεδομένα ανέδειξαν επίσης την έκταση της συμβολής των Κινέζων ερευνητών στην παγκόσμια γνώση. Το 2025, δημοσιεύτηκαν περισσότερα από 520.000 άρθρα σε ιατρικά περιοδικά που κατατάχθηκαν από τον Dongbi Index, εκ των οποίων πάνω από 110.000 περιλάμβαναν Κινέζους συγγραφείς, ποσοστό περίπου 21% του συνόλου. Οι Κινέζοι ερευνητές ξεχώρισαν ιδιαίτερα στον τομέα της φαρμακολογίας και της φαρμακευτικής, αντιπροσωπεύοντας το 39% της παγκόσμιας παραγωγής.
Στις επιστήμες ζωής, οι Κινέζοι συγγραφείς παρήγαγαν πέρυσι πάνω από 120.000 εργασίες – σχεδόν το ένα τρίτο του παγκόσμιου συνόλου. Ήταν ιδιαίτερα κυρίαρχοι στην επιστήμη και τεχνολογία τροφίμων, την αγρονομία και τη φυτική παραγωγή, τη φυτοεπιστήμη, καθώς και τη βιοτεχνολογία και την εφαρμοσμένη μικροβιολογία, συμβάλλοντας με πάνω από 40% στις παγκόσμιες δημοσιεύσεις σε κάθε τομέα.
Ωστόσο, παρά την ισχυρή ερευνητική της παραγωγή, η Κίνα υστερεί στην ανάπτυξη εγχώριων ακαδημαϊκών περιοδικών. Η ανάλυση της Dongbi εντόπισε πάνω από 90 κινεζικά ιατρικά και επιστημονικά περιοδικά ζωής, αλλά τα περισσότερα κατηγοριοποιήθηκαν σε χαμηλότερες βαθμίδες. Σε ορισμένους βασικούς υποτομείς – όπως η αλλεργιολογία, η παθολογία, η αιματολογία και η δερματολογία – δεν υπάρχουν καθόλου κινεζικά περιοδικά κορυφαίας βαθμίδας. Από τα 3.064 υψηλής ποιότητας επιστημονικά περιοδικά ζωής παγκοσμίως, μόνο 97 είναι κινεζικά, ποσοστό μόλις 3,2%. Αντίθετα, ο Αμερικανός πολυεθνικός ακαδημαϊκός και επαγγελματικός εκδότης Wiley εκδίδει μόνος του 368 τέτοια περιοδικά.
“Οι περισσότερες υψηλής ποιότητας [κινεζικές] έρευνες εξακολουθούν να δημοσιεύονται σε ξένα περιοδικά, πράγμα που σημαίνει ότι η ακαδημαϊκή επιρροή παραμένει σε μεγάλο βαθμό στα χέρια των διεθνών εκδοτικών κολοσσών”, σημειώνεται στην έκθεση της Dongbi. Η ανάλυση βρήκε επίσης ότι 751 Κινέζοι ακαδημαϊκοί κατείχαν εκδοτικές θέσεις σε αυτά τα κορυφαία επιστημονικά περιοδικά ζωής, κατατάσσοντας την Κίνα δεύτερη παγκοσμίως πίσω από τις ΗΠΑ (1.483) αλλά μπροστά από άλλες μεγάλες δυνάμεις, όπως η Βρετανία και η Γερμανία.
Με συνεχιζόμενες επενδύσεις στην έρευνα, η Κίνα εγκαινιάζει έναν αυξανόμενο αριθμό εγχώριων περιοδικών που στοχεύουν στην επίτευξη παγκόσμιας κλάσης. Τον Αύγουστο πέρυσι, για παράδειγμα, 15 πανεπιστήμια και ερευνητικά ιδρύματα από την ηπειρωτική Κίνα και το Χονγκ Κονγκ ξεκίνησαν την Life Sciences Open Alliance, ανακοινώνοντας επίσημα την έναρξη της Vita, ενός νέου διεθνούς περιοδικού στους τομείς των επιστημών ζωής και της βιοϊατρικής.
