Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ενέκρινε την έναρξη συνομιλιών με το Συμβούλιο της ΕΕ για ένα νέο, αμφιλεγόμενο νομικό πλαίσιο που στοχεύει στη δημιουργία μηχανισμών σε όλο το μπλοκ για την απέλαση παράτυπων μεταναστών. Η πρόταση περιλαμβάνει τη δημιουργία “κέντρων επιστροφής” σε τρίτες χώρες, μια ιδέα που έχει προκαλέσει έντονες αντιδράσεις από οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων και πολιτικές δυνάμεις υπέρ της μετανάστευσης.
Σύμφωνα με τον προτεινόμενο Κανονισμό Επιστροφών, ο οποίος βρίσκεται ακόμα σε πρώιμο στάδιο, άτομα που κρίνονται ως μη έχοντα δικαίωμα παραμονής στην ΕΕ θα μεταφέρονται σε “κέντρα επιστροφής” εκτός ευρωπαϊκών συνόρων, αντί να παραμένουν εντός του μπλοκ εν αναμονή της απέλασής τους. Οι επικριτές επισημαίνουν ότι το σχέδιο αυτό κινδυνεύει να οδηγήσει στην εξαφάνιση παράτυπων μεταναστών και απορριφθέντων αιτούντων άσυλο σε ένα “νομικό κενό”.
Η προτεινόμενη μεταρρύθμιση τέθηκε σε ψηφοφορία στην Ολομέλεια την Πέμπτη, αφού τρεις αριστερές πολιτικές ομάδες (S&D, Greens/EFA, και The Left) είχαν υποβάλει ξεχωριστές αιτήσεις. Οι ομάδες αυτές επιχείρησαν να αμφισβητήσουν την απόφαση της Επιτροπής Πολιτικών Ελευθεριών, Δικαιοσύνης και Εσωτερικών Υποθέσεων (LIBE) νωρίτερα εντός του μηνός, η οποία είχε εγκρίνει την πρόταση για διακρατικές διαπραγματεύσεις. Η προσπάθεια απέτυχε, καθώς 389 ευρωβουλευτές ψήφισαν υπέρ της προώθησης της πρότασης στο επόμενο στάδιο της νομοθετικής διαδικασίας, έναντι 206 που ψήφισαν κατά και 32 που απείχαν.
Το αποτέλεσμα της ψηφοφορίας έχει καταδικαστεί έντονα από πολλές ομάδες ανθρωπίνων δικαιωμάτων, οι οποίες κατηγόρησαν τα δεξιά και αντι-μεταναστευτικά κόμματα ότι προωθούν μια “προχειρογραμμένη” πρωτοβουλία. Η Eve Geddie, διευθύντρια του ευρωπαϊκού τμήματος της Διεθνούς Αμνηστίας, δήλωσε ότι η προτεινόμενη μεταρρύθμιση δεν έτυχε “επαρκούς ελέγχου ή ουσιαστικής αξιολόγησης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων”. “Αυτό σηματοδοτεί μια αυξανόμενη τάση προς όλο και πιο επιβλαβείς, αποκλειστικές και δρακόντειες πολιτικές για τη μετανάστευση, με ανησυχητικές επιπτώσεις για την ορθή διαδικασία και τη λήψη αποφάσεων βάσει στοιχείων. Αντί να μειώνουν την παρατυπία, αυτές οι προτάσεις κινδυνεύουν να παγιδεύσουν περισσότερους ανθρώπους σε επισφαλείς καταστάσεις”, ανέφερε σε ανακοίνωση.
Ο Κανονισμός Επιστροφών προτάθηκε τον Μάρτιο του προηγούμενου έτους, με στόχο την αντικατάσταση της Οδηγίας Επιστροφών του 2008, η οποία έδινε προτεραιότητα στην “εθελοντική επιστροφή” παράτυπων μεταναστών και απορριφθέντων αιτούντων άσυλο. Τον Δεκέμβριο του 2025, 19 κράτη μέλη της ΕΕ είχαν ζητήσει από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να βοηθήσει στη χρηματοδότηση “κέντρων επιστροφής” εκτός του μπλοκ, περιγράφοντάς τα ως “καινοτόμες λύσεις” για την αντιμετώπιση της μεταναστευτικής ροής που μαστίζει την Ένωση για πάνω από μια δεκαετία.
