Σε μια κλιμάκωση της έντασης, το Ιράν έχει επιβάλει de facto αποκλεισμό στη Στρατιωτική Ζώνη του Στενού του Ορμούζ, ένα κρίσιμο πέρασμα για το 20% των παγκόσμιων ενεργειακών αποθεμάτων. Η κίνηση αυτή, σε απάντηση στον πόλεμο ΗΠΑ-Ισραήλ, έχει πυροδοτήσει μια από τις σοβαρότερες ενεργειακές κρίσεις των τελευταίων δεκαετιών, με ειδικούς να προειδοποιούν για επερχόμενη παγκόσμια ύφεση.
Το Στενό του Ορμούζ, που βρίσκεται ανάμεσα στο Ιράν και στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και το Ομάν, έχει μετατραπεί σε ένα γεωπολιτικό διαπραγματευτικό χαρτί για την Τεχεράνη. Περίπου 2.000 πλοία έχουν παγιδευτεί κοντά στη στενή δίοδο, ενώ ιρανικά μέσα ενημέρωσης αναφέρουν ότι το κοινοβούλιο επεξεργάζεται νομοθεσία για τη συλλογή τελών διέλευσης. “Είναι απόλυτα φυσικό,” δηλώνει αξιωματούχος, “όπως σε άλλους διαδρόμους, όταν εμπορεύματα περνούν από μια χώρα, πληρώνουν δασμούς. Το Στενό του Ορμούζ είναι επίσης ένας διάδρομος. Εγγυόμαστε την ασφάλειά του, και είναι φυσικό τα πλοία και τα τάνκερ να μας πληρώνουν δασμούς.”
Παρόλο που η νομοθετική ρύθμιση βρίσκεται ακόμη σε εξέλιξη, το Ιρανικό Σώμα Φρουρών της Επανάστασης (IRGC) έχει ήδη επιβάλει ένα σύστημα “τελωνείου” για τον έλεγχο της κίνησης των πλοίων. Το σύστημα αυτό, όπως αναφέρει η ναυτιλιακή έκδοση Lloyd’s List, απαιτεί από τους πλοιοκτήτες να υποβάλλουν λεπτομερείς πληροφορίες για το πλοίο, το φορτίο, το πλήρωμα και τον τελικό προορισμό. Μετά από έλεγχο από την IRGC, εκδίδεται κωδικός έγκρισης και οδηγίες πορείας.
Η Ινδία, από την πλευρά της, έχει δηλώσει ότι δεν έχουν γίνει πληρωμές στο Ιράν για την ασφαλή διέλευση των πλοίων της, τονίζοντας την ελευθερία ναυσιπλοΐας. Ωστόσο, η πίεση από εμπορικές ανάγκες είναι ισχυρή, με ορισμένα πλοία να πληρώνουν τέλη σε κινεζικό γουάν.
Η νομιμότητα των τελών αμφισβητείται βάσει του Διεθνούς Δικαίου της Θάλασσας (UNCLOS). Ενώ το άρθρο 38 της Σύμβασης κατοχυρώνει το δικαίωμα διέλευσης, ορισμένοι νομικοί υποστηρίζουν ότι το Ιράν, μη έχοντας επικυρώσει τη σύμβαση, μπορεί να αμφισβητήσει τη δέσμευσή του. Η κατάσταση επιδεινώνεται από τη στρατιωτική ένταση, με το Ιράν να απειλεί με επιθέσεις, ενώ αμερικανικές πηγές κάνουν λόγο για “οικονομική τρομοκρατία” εκ μέρους της Τεχεράνης.
