Η πορεία των The Shaggs, ενός γυναικείου συγκροτήματος που σόκαρε και μάγεψε τον κόσμο της μουσικής, αναδεικνύεται σε μια νέα ταινία ντοκιμαντέρ. Η ιστορία τους ξεκινάει από τις προβλέψεις της μητέρας τους, που έλεγαν ότι ο Austin Wiggin Jr θα αποκτούσε δύο γιους που δεν θα ζούσε να δει, θα παντρευόταν μια κοκκινομάλλα και οι κόρες του θα έπαιζαν σε ένα δημοφιλές συγκρότημα. Μέχρι το 1965, οι δύο πρώτες προφητείες είχαν γίνει πραγματικότητα. Ο Austin, πεισμένος ότι αυτό ήταν αρκετό, απέσυρε τις κόρες του, Dorothy, Betty και Helen Wiggin, από το σχολείο, με στόχο την κατάκτηση της μουσικής δόξας.
Υπό την αυστηρή του επίβλεψη, η ζωή των αδελφών άλλαξε ριζικά. Ανέλαβαν εξ αποστάσεως μαθήματα, καθημερινές ασκήσεις γυμναστικής και ατελείωτες ώρες πρόβας. Έτσι, χωρίς να το επιθυμούν, οι αδελφές έγιναν οι Shaggs, αποκλεισμένες από οτιδήποτε άλλο. Ο περιορισμός τους ήταν αυστηρός, με σπάνιες εξόδους μόνο για εκκλησία, ψώνια και μια εβδομαδιαία συναυλία στο δημαρχείο του Fremont, New Hampshire, όπου για πέντε χρόνια έπαιζαν μπροστά σε συνομηλίκους που δεν γνώρισαν ποτέ.
«Χάσαμε πολλά», εξομολογείται η Betty Wiggin, 75 ετών, ρυθμική κιθαρίστρια και τραγουδίστρια. «Το πενθώ λίγο. Όταν ακούς τους ανθρώπους να μιλούν για το λύκειο – ‘Ξέρεις πώς ήταν στα μαθήματα γυμναστικής’, αυτά και εκείνα – ε, δεν έχω ιδέα, καταλαβαίνεις;» Όσο για τη μητέρα τους, η Dot δηλώνει: «Υποστήριξε αυτό που ήθελε ο πατέρας μας και συμφώνησε». Η Betty προσθέτει: «Ποτέ δεν είπε πραγματικά πώς ένιωθε».
Η τελευταία προφητεία, τελικά, έγινε πραγματικότητα και οι αδελφές γνώρισαν τη φήμη. Ωστόσο, όπως εξερευνά η νέα ταινία ντοκιμαντέρ “We Are the Shaggs”, η φήμη αυτή δεν ήταν απαραίτητα αυτή που όλοι περίμεναν.
Με το κατά λάθος avant-garde στυλ τους και την εμφανή έλλειψη κατανόησης βασικών μουσικών κανόνων, όπως η τονικότητα και ο ρυθμός, οι Shaggs έγιναν ένα από τα πιο διχαστικά συγκροτήματα στην ιστορία του rock, προκαλώντας δέος και αποτροπιασμό ταυτόχρονα. Ένας κριτικός της LA weekly Album Network χαρακτήρισε τον μοναδικό τους δίσκο, το “Philosophy of the World” του 1969, ως «μαζική δολοφονία, υπερβολικά φρικτή για να τη συλλάβει κανείς, παρόλο που συνέβη πραγματικά» – ενώ ο Kurt Cobain τον συμπεριέλαβε στα πέντε αγαπημένα του άλμπουμ.
Γεμάτο περίεργους ρυθμούς και μοτίβα, το “Philosophy of the World” ακούγεται σαν οι αδελφές να παίζουν διαφορετικά τραγούδια ταυτόχρονα. «Νομίζαμε ότι οι κιθάρες μας ήταν κουρδισμένες», λέει η Dorothy “Dot” Wiggin, 77 ετών, κύρια κιθαρίστρια, τραγουδίστρια και στιχουργός. «Υποθέτω ότι αυτό δείχνει πόσο λίγα ξέραμε».
«Οι Shaggs έκαναν όλα αυτά τα τρελά, αλληλένδετα πράγματα – απλώς δεν το συνειδητοποιούσαν», λέει ο μουσικός Jesse Krakow, ένας «Shaggs purist» που έχει καλύψει σχολαστικά το συγκρότημα, μαζί με τις παράξενες τονικότητες, και έχει ηχογραφήσει με την Dot. Σύμφωνα με τον Krakow, το “Philosophy of the World” είναι γεμάτο ημιόλια, decrescendos και ritardandos, παράξενες μουσικές μορφές που θυμίζουν Zappa, Captain Beefheart και Stravinsky.
Οι Shaggs, όμως, δεν ήθελαν πραγματικά να κάνουν μουσική, οπότε όταν ο Austin πέθανε από καρδιακή προσβολή το 1975, διαλύθηκαν αμέσως. Η Helen, που πέθανε το 2006, είχε ήδη απομακρυνθεί γιατί παντρεύτηκε κρυφά από τον Austin, παρόλο που ήταν 28 ετών: «Ήταν πιο δυνατή από τους περισσότερους από εμάς γιατί αυτή βγήκε και βρήκε φίλο», λέει η Betty.
Παρόλο που οι αδελφές δηλώνουν «σεβαστικές» προς τον πατέρα τους για «ό,τι έκανε για τη μουσική μας», η Betty προσθέτει ότι μόνο μετά τον θάνατό του ένιωσαν ελεύθερες. «Μπορούσαμε να κάνουμε ό,τι θέλαμε τότε», λέει η Betty. «Δεν μπορούσαμε να κάνουμε πολλά πριν».
Οι αδελφές πούλησαν τον περισσότερο εξοπλισμό τους και σπάνια μιλούσαν για την περίοδο που ήταν στο συγκρότημα. Ανέλαβαν δουλειές καθαρισμού και φύλαξης, και δημιούργησαν τις δικές τους οικογένειες. «Ήταν διαφορετικό, προσπαθώντας να ξεκινήσουμε χωρίς μουσική, γιατί δεν είχαμε πολλούς φίλους ή κάτι τέτοιο», λέει η Betty, «αλλά πηγαίναμε στη δουλειά και γνωρίζαμε ανθρώπους, παντρευτήκαμε».
Αν η μοίρα δεν είχε παρέμβει, η τελευταία προφητεία θα μπορούσε να είχε πεθάνει μαζί με τον Austin: 900 από τα 1.000 αντίτυπα του “Philosophy of the World” είχαν χαθεί λίγο μετά την κυκλοφορία του. Αλλά ο ραδιοφωνικός σταθμός WBCN της Βοστώνης είχε ένα αντίτυπο, και όταν ο Frank Zappa έφτασε για μια εμφάνιση κατά τη διάρκεια μιας περιοδείας, πήρε το άλμπουμ μαζί του και δήλωσε ότι οι Shaggs ήταν «καλύτερες από τους Beatles».
Ωστόσο, παρέμειναν σε μεγάλο βαθμό άγνωστες μέχρι ο σαξοφωνίστας του blues-rock συγκροτήματος NRBQ, Keith Spring, να βρει τυχαία το άλμπουμ στο δισκάδικο όπου δούλευε. Παρουσίασε τον δίσκο στο συγκρότημα, το οποίο, το 1980, τον επανεξέδωσε στην δισκογραφική του Red Rooster, και αργότερα μια συλλογή με ακυκλοφόρητες ηχογραφήσεις, το “Shaggs’ Own Thing”, με το μοναδικό τραγούδι της Betty, το “Painful Memories”. «Σκεφτόμουν ότι θα ήθελα να γράψω ένα ακόμα, αλλά τίποτα δεν μου ερχόταν στο μυαλό», λέει η Betty.
Η Village Voice χαρακτήρισε το “Philosophy of the World” ως «ορόσημο στην ιστορία του rock’n’roll», ενώ το Rolling Stone το περιέγραψε ως «το πιο εκπληκτικά άθλιο υπέροχο άλμπουμ». Η Patti Smith λάτρεψε τους Shaggs τόσο πολύ που μαζί με τον bandmate Lenny Kaye αποκαλούσαν ο ένας τον άλλον Foot Foot, από τη γάτα της Dorothy στο “My Pal Foot Foot”. Το σόλο κιθάρας του Cobain στο “Come As You Are” έχει ηχώ από τους Shaggs, λέει ο Krakow, καθώς επαναλαμβάνει τη μελωδία του τραγουδιού. «Είναι απίστευτο, πραγματικά», λέει η Betty για τους πολλούς θαυμαστές των Shaggs. «Δεν θα το περιμέναμε αυτό – ούτε καν ξέραμε μέχρι πολλά χρόνια αργότερα».
Η Dot και η Betty αφηγούνται τώρα την εξαιρετική τους ιστορία στο “We Are the Shaggs”, όπου ο σκηνοθέτης Ken Kwapis στοχεύει να «εξανθρωπίσει και να αξιοπρεπήσει» τις αδελφές, ενώ μουσικολόγοι και συνεργάτες αναλύουν την κληρονομιά τους. «Όταν άκουσα για πρώτη φορά τους Shaggs το 1980, ήταν μια παράξενη εμπειρία», λέει ο Kwapis. «Προερχόταν από ένα τόσο ειλικρινές μέρος». Οι στίχοι, τους οποίους συγκρίνει με τους στίχους του Brian Wilson, ήταν «ειλικρινείς και προσωπικοί», αλλά «η μουσική υφή ήταν τόσο ασυνήθιστη. Η δημιουργία της ταινίας με έμαθε να αφήνω τις προκαταλήψεις μου στην πόρτα. Και όχι μόνο όταν πρόκειται για τις τέχνες».
Η Dot και η Betty επανενώθηκαν δύο φορές για συναυλίες, παίζοντας ξανά μαζί τα τραγούδια τους μετά από χρόνια. Το 1999 μοιράστηκαν μια εμφάνιση με τον master του space-jazz Sun Ra, όπου προς έκπληξή τους τους περικύκλωσαν θαυμαστές, και εμφανίστηκαν στο φεστιβάλ Solid Sound της Wilco το 2017. Σήμερα, τα τραγούδια τους έχουν εκατομμύρια ακροάσεις στο Spotify και η ασυνήθιστη ιστορία καταγωγής τους έχει εμπνεύσει ένα θεατρικό έργο στο Off-Broadway.
Όμως, αν είχαν την επιλογή να γυρίσουν πίσω στο χρόνο και να επαναλάβουν τη μουσική τους καριέρα, η Betty λέει: «Ειλικρινά, δεν νομίζω ότι θα το είχα κάνει όλο αυτό». Αν δεν τους είχε αναγκάσει ο πατέρας τους στη μουσική, λέει, «θα είχαμε μια φυσιολογική ζωή».
«Ίσως να είχα γράψει στίχους, αλλά δεν είμαι σίγουρη αν θα είχα γράψει μουσική», προσθέτει η Dorothy. «Πιθανότατα θα είχαμε πάει στο λύκειο και θα είχαμε κοινωνικοποιηθεί. Αλλά νιώθω περήφανη για το τι έχει γίνει και για όλους τους ακολούθους και τους θαυμαστές που έχουμε».
[PLACEHOLDER_1 url=https://www.youtube.com/watch?v=QXflk5OJlbA]
