Ο Ισραηλινός Πρωθυπουργός, Μπενιαμίν Νετανιάχου, καλώντας σε διεθνή συστράτευση εναντίον του Ιράν, τόνισε την ανάγκη να σταματήσει “το καθεστώς που απειλεί ολόκληρο τον κόσμο”. Η έκκληση αυτή, που διατυπώθηκε μετά από επίθεση ιρανικού πυραύλου σε πόλη του Άραντ, όπου τραυματίστηκαν πάνω από εκατό άτομα, βρίσκει, ωστόσο, αντίκτυπο σε μια περιοχή που επιδεικνύει αξιοσημείωτη αυτοσυγκράτηση.
Ακόμη και οι στενοί σύμμαχοι, συμπεριλαμβανομένων των χωρών του Κόλπου, οι οποίες αισθάνονται τις επιπτώσεις του πολέμου, δείχνουν διστακτικοί να εμπλακούν άμεσα. Σύμφωνα με έρευνα που επικαλείται ο σαουδαραβικός ραδιοτηλεοπτικός σταθμός Al Arabiya, το Ιράν έχει εκτοξεύσει πάνω από 4.900 πυραύλους και drones εναντίον χωρών του Κόλπου, έναντι περίπου 850 που στοχεύουν το Ισραήλ.
Παρόλο που το Ιράν ισχυρίζεται ότι στόχευε αποκλειστικά στρατιωτικές υποδομές και Αμερικανούς ή Ισραηλινούς στρατιωτικούς, βίντεο που κυκλοφορούν δείχνουν επιθέσεις σε κατοικημένες περιοχές, αεροδρόμια και ξενοδοχεία, με αποτέλεσμα θανάτους και πολλούς τραυματίες. Ωστόσο, οι κυβερνήσεις του Κόλπου έχουν επιλέξει μια αμυντική στάση, αποφεύγοντας την άμεση αντεπίθεση, ως μέρος μιας ευρύτερης στρατηγικής αποφυγής κλιμάκωσης.
Ο συνταξιούχος συνταγματάρχης του κουβανέζικου στρατού, Δρ. Φαχντ Αλ Σελέμι, χαρακτηρίζει αυτή την προσέγγιση ως “θετική αεράμυνα”, εξηγώντας ότι οι χώρες του Κόλπου αναχαιτίζουν απειλές, αλλά αποφεύγουν τις άμεσες επιθέσεις προς το Ιράν. Η λογική πίσω από αυτή την τακτική είναι η αποφυγή ενός πολέμου φθοράς, όπου καμία πλευρά δεν θα επιτύγχανε αποφασιστική νίκη.
Πέρα από τη στρατιωτική στρατηγική, υπάρχει και η αντίληψη ότι πρόκειται για έναν πόλεμο Ισραήλ-Ιράν, “όχι δικός μας”, όπως δηλώνουν πολλοί. Επιπλέον, αμφιβολίες για την αξιοπιστία της αμερικανικής διοίκησης και τον κίνδυνο να μείνουν μόνες απέναντι στο Ιράν, αν οι ΗΠΑ αποσύρουν την υποστήριξή τους, ενισχύουν τον δισταγμό. Ιστορικά παραδείγματα, όπως η απομάκρυνση του Χόσνι Μουμπάρακ ή η εγκατάλειψη των Κούρδων της Συρίας, ενισχύουν την αντίληψη ότι η υπερβολική εξάρτηση από ξένες εγγυήσεις εμπεριέχει κινδύνους.
Ο Δρ. Αλ Σελέμι πιστεύει ότι η τρέχουσα στρατηγική είναι αποτελεσματική και “λιγότερο ζημιογόνος”, καθώς έχει οδηγήσει σε λιγότερα θύματα και έχει αποτρέψει έναν γενικευμένο πόλεμο, δεδομένης της γειτνίασης με παραστρατιωτικές δυνάμεις που υποστηρίζονται από το Ιράν. Η παρουσία σιιτών μουσουλμάνων σε ορισμένες χώρες του Κόλπου, όπως το Μπαχρέιν, το Κουβέιτ και η Σαουδική Αραβία, μπορεί επίσης να συμβάλει στην αστάθεια λόγω των δεσμών τους με το Ιράν.
Η Δρ. Σαλάμ Αμπντέλ Σαμέντ, ειδικός διεθνούς δικαίου με έδρα το Ντουμπάι, συμφωνεί, επαινώντας την κυβέρνηση των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων για την αποφυγή ανοιχτής σύγκρουσης. Υποστηρίζει ότι οι χώρες του Κόλπου, ως κόμβοι οικονομικής σταθερότητας, δεν θα ωφελούνταν από τη συμμετοχή σε πόλεμο. Η επιλογή τους να αμύνονται αποτελεσματικά εναντίον οποιασδήποτε επίθεσης κρίνεται ως σοφή.
Οικονομικοί παράγοντες παίζουν επίσης σημαντικό ρόλο. Οι οικονομίες του Κόλπου είναι άρρηκτα συνδεδεμένες με τις παγκόσμιες αγορές, και η σταθερότητα είναι κρίσιμη για την ευημερία τους. Ο πόλεμος, αντίθετα, απειλεί υποδομές, εμπόριο και την εμπιστοσύνη των επενδυτών.
Παρόλο που οι σχέσεις με το Ιράν έχουν διαταραχθεί ανεπανόρθωτα, η οικονομική ζημιά είναι ήδη σημαντική. Εκτός από τις καταστροφές υποδομών, οι διαταραχές στην παραγωγή πετρελαίου έχουν προκαλέσει απώλειες έως και 1,2 δισ. δολαρίων ημερησίως, ενώ έχουν ακυρωθεί 40.000 πτήσεις και οι απώλειες στον τουρισμό ανέρχονται σε 600 εκατομμύρια δολάρια ημερησίως.
Ωστόσο, η ανταπόκριση δεν αναμένεται να είναι στρατιωτική. Κατά καιρούς, παρατηρούνται απελάσεις Ιρανών διπλωματών και εξετάζονται παγώματα ιρανικών περιουσιακών στοιχείων. Ο Άνβαρ Γκαργκάς, σύμβουλος του Προέδρου των ΗΑΕ, δήλωσε ότι το Ιράν υπολόγισε εσφαλμένα το κόστος της επιθετικότητάς του, τονίζοντας ότι η απειλή του Ιράν γίνεται κεντρικός άξονας της στρατηγικής σκέψης του Κόλπου, ενισχύοντας την ασφάλειά του και την ανεξαρτησία του.
Ο Δρ. Αλ Σελέμι εκτιμά ότι μετά τον πόλεμο, θα καθοριστούν νέοι κανόνες εμπλοκής με το Ιράν, και η συμπεριφορά των χωρών του Κόλπου θα εξαρτηθεί από τις ενέργειες της Ισλαμικής Δημοκρατίας. Η καλύτερη στρατηγική μπορεί να είναι η διατήρηση του Ιράν υπό πίεση, είτε μέσω οικονομικών μέτρων, είτε μέσω συνεργασιών, ανάλογα με τις εξελίξεις.
Προς το παρόν, η θέση του Κόλπου παραμένει σαφής: να απορροφούν τις επιθέσεις, να υπερασπίζονται την πατρίδα, αλλά να αποφεύγουν την εμπλοκή σε έναν ευρύτερο πόλεμο. Η αυτοσυγκράτηση, όχι η αντεκδίκηση, συνεχίζει να καθορίζει την αντίδραση της περιοχής, ακόμη και εν μέσω βομβαρδισμών και αυξανόμενων πιέσεων.
