Το βιβλίο “Mare” της Emily Haworth-Booth, ένα εξαιρετικό πρώτο μυθιστόρημα για ενήλικες, ξεδιπλώνει την ιστορία μιας γυναίκας που αντιμετωπίζει τρεις κρίσεις που αλλάζουν τη ζωή της. Η πρώτη είναι η πρώιμη εμμηνόπαυση, η οποία σημαίνει ότι δεν θα μπορέσει ποτέ να αποκτήσει παιδί. Δεύτερον, μετά από χρόνια επιτυχίας ως συγγραφέας παιδικών βιβλίων, βρίσκεται απογυμνωμένη από ιδέες. Η τρίτη, αν και θα έπρεπε να είναι η λιγότερο σημαντική, είναι το πάθος για ένα άλογο που δεν της ανήκει καν. Πληρώνει για να ιππεύει, να ταΐζει, να περιποιείται και να καθαρίζει τον στάβλο του ζώου μερικές φορές την εβδομάδα. Παράδοξο όσο κι αν φαίνεται, αυτό το άλογο γίνεται σύντομα το κέντρο της ζωής της: το αγαπημένο της.
Υπό μία έννοια, το “Mare” πραγματεύεται την έλλειψη παιδιών. Ξεκινά με σκέψεις για τη μητρότητα: «Ήξερα μια μητέρα που έλεγε, Θέλεις να μάθεις πώς είναι; Γράψε μια λίστα με όλα όσα αγαπάς να κάνεις και μετά σβήσε τα, ένα προς ένα». Αλλά επίσης: «Ήξερα μια μητέρα που γνώριζε όλες τις άλλες μητέρες. Καθώς περπατούσε στο πάρκο… αυτή η μητέρα σταματούσε κάθε λίγα βήματα για να χαιρετηθεί με άλλες μητέρες, κάποιες με καρότσια, κάποιες έγκυες. Άλλες μητέρες κολλούσαν σε αυτή τη μητέρα σαν γαϊδουράγκαθα. Εν τω μεταξύ, εγώ κρεμόμουν δίπλα της, σέρνομαι σαν ένα αδύναμο χαρταετό». Η αφηγήτρια έχει αποφασίσει να μην κάνει παιδί, όχι για λόγους «πράγματα που αγαπάς να κάνεις», αλλά επειδή η ιδέα του μέλλοντος του παιδιού της σε αυτόν τον ετοιμοθάνατο κόσμο την τρόμαζε. Σκεπτόμενη, το μυαλό της γέμιζε με εικόνες «εγκαταλελειμμένων τοπίων εχθρικών προς τη ζωή. Φλεγόμενες πόλεις, πλημμυρισμένες πόλεις, ερημοποιημένες πεδιάδες».
Όταν τελικά γνωρίζει ότι σίγουρα δεν θα αποκτήσει παιδιά, νιώθει αποπροσανατολισμένη. Δυσκολεύεται να αισθανθεί σύνδεση με φίλες που είναι μητέρες και αποφεύγει τη δική της μητέρα, η οποία της στέλνει συνεχώς συνδέσμους σε ένα σκανδαλωδώς άχαρο blog με τίτλο “Child-Free and Fabulous!”. Φιλιώνει με τα παιδιά του γείτονα (που αποκαλεί “όχι-κόρη-μου”, “επίσης-όχι-κόρη-μου”), αλλά νιώθει χαμένη όταν, στο τέλος της ημέρας, αυτά αναπόφευκτα επιστρέφουν στο σπίτι τους. Τον χειμώνα, τα παιδιά σταματούν εντελώς τις επισκέψεις. Από το σιωπηλό της σπίτι, ακούει τις θορυβώδεις φωνές και τα τραγούδια γενεθλίων τους. Έχει βιαστικά υπογράψει συμβόλαιο για ένα παιδικό βιβλίο σχετικά με τα πλαστικά και δυσκολεύεται να γράψει φράσεις όπως: «Μπορείς να βρεις πλαστικά παντού! Στο σχολείο σου, στα μαγαζιά, ακόμη και στο σπίτι σου. Κοίτα γύρω σου – πόσα πλαστικά αντικείμενα μπορείς να μετρήσεις;»
Η ιστορία αγάπης της με το άλογο ξεκινά: «Το άλογο ζούσε, σαν πριγκίπισσα παραμυθιού, στο τέλος της σιδηροδρομικής γραμμής και πάνω στον λόφο πέρα από τον τελευταίο σταθμό, προσβάσιμο μόνο με ταξί ή ποδήλατο… Μόνο ένα άτομο που ήθελε πάνω απ’ όλα να βρει το άλογο, θα την έβρισκε». Αλλά δεν υπάρχει τίποτα μαγικό στο άλογο. Είναι ένα συνηθισμένο άλογο, ήδη στη μέση της ζωής της – 14 ετών καθώς ξεκινούσε η ιστορία. Ούτε αυτή θα είναι μια ιστορία για έναν ταλαντούχο ιππέα που ανακαλύπτει τις δυνάμεις της. Η αφηγήτρια είναι, και παραμένει, ένας αδέξιος αναβάτης, και ξοδεύει όσο χρόνο μεταφέροντας σανό και μαζεύοντας περιττώματα, όσο και ιππεύοντας. Μια μπερδεμένη φίλη σχολιάζει: «Οπότε πληρώνεις για να καθαρίσεις τα σκατά του αλόγου κάποιου άλλου;» Αυτά για τα παραμύθια.
Ωστόσο, νιώθουμε τον στάβλο ως έναν μυθικό χώρο, και τις γυναίκες εκεί – όλες γυναίκες είναι – σαν μια μυστική μασονία που κατέχει αρχαία σοφία. «Υπάρχουν σχεδόν πενήντα άλογα εδώ, το καθένα συνδεδεμένο με τη δική του γυναίκα. Περπατώντας στην αυλή, δεν υπάρχει τίποτα να δεις παρά άλογα και γυναίκες, γυναίκες που πλένουν μπολ τροφής, γυναίκες που σκουπίζουν, γυναίκες που ξεπλένουν κουβάδες, γυναίκες που σπρώχνουν καρότσια, γυναίκες που κουβαλούν δίχτυα σανού και σακούλες με ροκανίδια και κάδους με πίτουρο». Η αίσθηση δεν είναι μόνο εργασία, αλλά τελετουργία. Τα άλογα είναι αμφίσημα, αινιγματικά όντα: τεράστια θηρία που μπορούν να σε σκοτώσουν εύκολα, αλλά και εξαρτημένα πλάσματα που θα πεθάνουν αν τα παντζάρια στην τροφή τους δεν είναι σωστά μουλιασμένα. Το άλογο είναι άτεκνο, όπως όλα αυτά τα άλογα είναι άτεκνα· είναι αδύνατο να γνωρίζεις αν αυτό τις ενοχλεί. Η αφηγήτρια αναλογίζεται: «Το άλογο κι εγώ είμαστε και οι δύο ενήλικες γυναίκες, αλλά η σχέση μεταξύ των μεγεθών μας είναι αυτή: αν γονάτιζα, θα μπορούσα να είμαι το πουλάρι της». Αλλά νιώθει το άλογο κάτι για εκείνη; Η αφηγήτρια βρίσκεται σε συνεχή οικεία σχέση με το σώμα του αλόγου, αλλά δεν μπορεί να αρχίσει να καταλαβαίνει το μυαλό της.
Σε κάποιο σημείο, η αφηγήτρια σκέφτεται τις σημειώσεις που κρατάει: «Αυτό που ήθελα ήταν μια μη δομημένη, μη γραμμική, μη αφηγηματική, μια συλλογή εντυπώσεων που ανήκουν στο συνεχές παρόν». Ενώ το “Mare” γίνεται μια ιστορία, η δύναμή του εξαρτάται από στιγμές, σκέψεις, στιγμιότυπα· από την καθημερινότητα που φωτίζεται από την ένταση ενός αισθήματος άπαξ στη ζωή. Είναι μεγαλοπρεπές και ιδιαίτερο· αξιαγάπητα ταπεινό και εντυπωσιακά βαθύ. Οι αναγνώστες μπορεί να θυμούνται αναμνήσεις ζώων όπως το “Raising Hare” και το “H Is for Hawk”, αλλά υπάρχει μια αβεβαιότητα εδώ που μοιάζει εγγενής στη μυθοπλασία. Ανήκει τίποτα εδώ σε εμάς; Τι συμβαίνει στα κεφάλια των άλλων; Έχουμε καν μέλλον; Δεν έχουμε τρόπο να γνωρίζουμε. Αλλά αν υπάρχει μια μυστικιστική σοφία των γυναικών, βρίσκεται στο καθάρισμα του στάβλου και στο μούλιασμα της τροφής, σε εκείνο το συνεχές παρόν όπου η αγάπη είναι επίπονη και ανεπιθύμητη και αμειβόμενη, αλλά και το σχήμα του πραγματικού.
Το “Mare” της Emily Haworth-Booth κυκλοφορεί από την Granta (£16.99). Για να υποστηρίξετε τον Guardian, παραγγείλετε το αντίγραφό σας στο guardianbookshop.com. Ενδέχεται να ισχύουν χρεώσεις αποστολής.
