Το Ισραήλ έχει προκαλέσει σχεδόν 600 θανάτους στον Λίβανο και έχει εκτοπίσει πάνω από 750.000 ανθρώπους μέσα σε λιγότερο από δύο εβδομάδες, σηματοδοτώντας την έναρξη της «διδαχής της Γάζας» σε ένα νέο μέτωπο. Η στρατηγική παραμένει σταθερή: Εκτοπισμός, είτε με διαταγές αποχώρησης είτε με την καταστροφή των μέσων επιβίωσης. Καταστροφή της πολιτικής υποδομής για να εμποδιστεί η επιστροφή και επέκταση εδαφών μέσω ζωνών ασφαλείας. Διάσπαση κάθε εύρωστης διακυβέρνησης, χωρίζοντας την περιοχή σε απομονωμένες ενότητες όπου συνεχίζεται η στρατιωτική δράση με μειωμένη ένταση.
Ο αρθρογράφος, ανθρωπιστής ηγέτης και πολιτικός αναλυτής από τη Νότια Αφρική, Jonathan Whittall, ο οποίος εργάστηκε για τρία χρόνια στην Παλαιστίνη πριν απελαθεί από τις ισραηλινές αρχές, βλέπει πλέον την ίδια τακτική να επαναλαμβάνεται στη Βηρυτό. Στη Δυτική Όχθη, το Ισραήλ έχει περάσει δεκαετίες διασπώντας την περιοχή και αρνούμενο στους Παλαιστίνιους οποιαδήποτε συνεχόμενη γεωγραφία. Γεωτρήσεις νερού σφραγισμένες με τσιμέντο, κατεστραμμένες κατοικίες λόγω αδύνατων αδειών, κτηνοτρόφοι εκδιωγμένοι από παράνομες οικιστικές θέσεις. Στη Γάζα, η ίδια λογική εφαρμόστηκε με πολύ μεγαλύτερη ταχύτητα και οργή.
Τον Οκτώβριο του 2023, το Ισραήλ ανακοίνωσε ότι όλοι οι Παλαιστίνιοι βόρεια της Wadi Gaza έπρεπε να αποχωρήσουν άμεσα. Λίγες ημέρες νωρίτερα, ο υπουργός Άμυνας του Ισραήλ είχε κηρύξει πλήρη πολιορκία: καμία ηλεκτροδότηση, καμία τροφή, κανένα νερό. Χαρακτηρίζοντας ολόκληρο τον πληθυσμό ως εχθρό, το Ισραήλ δημιούργησε μια κατηγορία «αναλώσιμων» ανθρώπων. Ο στρατός δημοσίευσε χάρτες με τη Γάζα χωρισμένη σε αριθμημένα μπλοκ. Όταν καλούταν ο αριθμός σου, αναγκαζόσουν να φύγεις. Οι εντολές εκκένωσης έγιναν το άλλοθι για τα εγκλήματα που ακολούθησαν. Άνθρωποι διατάχθηκαν να μεταβούν στην al-Mawasi, μια παράκτια περιοχή που το Ισραήλ όρισε ως «ασφαλή ζώνη», μια περιοχή συγκέντρωσης για εκατοντάδες χιλιάδες ανθρώπους που ζούσαν σε σκηνές, όπου οι αεροπορικές επιθέσεις συνεχίζονταν. Οι λεγόμενες ζώνες εκκένωσης αποψιλώθηκαν και καταστράφηκαν.
Η κλασική λογική αντιμετώπισης ανταρσιών θα περιλάμβανε «καθαρισμό, κράτηση και ανοικοδόμηση». Η προσέγγιση του Ισραήλ ήταν ριζικά διαφορετική: καταστροφή, εκτοπισμός, διάλυση. Ο στόχος δεν ήταν η ειρήνευση της περιοχής, αλλά η εκκένωσή της. Τόσο στη Γάζα όσο και στον νότιο Λίβανο, το Ισραήλ αντιμετώπισε τους άμαχους πληθυσμούς ως αδιαχώριστους από την αντίσταση που υποστήριζαν. Ο εκτοπισμός τους είναι ο στόχος. Η κατάρρευση της πολιτικής τους εκπροσώπησης είναι μια κατάσταση που το Ισραήλ επιδιώκει να καταστήσει μόνιμη. Αυτή είναι η λογική των εποίκων-αποικιοκρατών σε σύγχρονη στρατιωτική μορφή.
Το ίδιο σχέδιο έχει φτάσει τώρα στον Λίβανο, αλλά με μια αποκαλυπτική διαφορά από προηγούμενες ισραηλινές επιχειρήσεις εδώ. Στον πρώτο πόλεμο του Λιβάνου της δεκαετίας του 1980, το Ισραήλ επιδίωξε να εγκαταστήσει μια φιλική κυβέρνηση. Η Γάζα έδειξε ότι το Ισραήλ έχει εγκαταλείψει αυτή την φιλοδοξία. Ο στόχος δεν είναι πλέον η απόφαση για το ποιος κυβερνά μια περιοχή, αλλά η διασφάλιση ότι δεν υπάρχει καμία εύρωστη διακυβέρνηση. Ούτε το Ισραήλ είναι μόνο σε αυτό· η προσέγγιση των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων στην Υεμένη και το Κέρας της Αφρικής – και η υποστήριξή τους στο Ισραήλ στη Γάζα – αντικατοπτρίζει την ίδια προτίμηση για απομονωμένες ενότητες. Αυτό που έχει αναδειχθεί είναι μια περιφερειακή «δόξα» διάσπασης που μοιράζονται ευθυγραμμισμένες δυνάμεις.
Το Ισραήλ έχει εκδώσει εντολές εκκένωσης για ολόκληρο τον νότιο Λίβανο και τη νότια Βηρυτό. Ο οικείος χάρτης που εμφανίστηκε στην οθόνη μου στη Βηρυτό την περασμένη εβδομάδα είχε το ίδιο σχέδιο και την ίδια θανατηφόρα αμφισημία με αυτούς που αντιμετωπίσαμε στη Γάζα· οι ανακοινωμένες ζώνες εκκένωσης δεν ταίριαζαν με αυτές που εμφανίζονταν στον χάρτη. Στη Γάζα, όσοι διέσχιζαν τις αόρατες γραμμές σκοτώνονταν.
Εκατοντάδες χιλιάδες άνθρωποι βρίσκονται τώρα σε κίνηση. Σχολεία έχουν μετατραπεί σε καταφύγια, υγειονομικοί έχουν σκοτωθεί, και άνθρωποι κοιμούνται δίπλα στη θάλασσα, όπου μόλις δύο βράδια πριν βομβαρδίστηκε μια σκηνή. Το Ισραήλ έχει απειλήσει να επιτεθεί σε κρατικές υποδομές του Λιβάνου εάν η κυβέρνηση δεν αναλάβει δράση εναντίον της Χεζμπολάχ – διευρύνοντας τους στόχους του από τον εκτοπισμό και την καταστροφή υποδομών προς την αναγκαστική αποσταθεροποίηση του ίδιου του κράτους. Η λιβανέζικη κυβέρνηση έχει απαντήσει απαγορεύοντας στη Χεζμπολάχ να εκτοξεύει πυρά. Αυτή είναι ακριβώς η εσωτερική διάσπαση που φαίνεται να επιδιώκει να προκαλέσει η στρατηγική του Ισραήλ.
Ωστόσο, ο Λίβανος δεν είναι Γάζα. Η Χαμάς πολεμούσε με αυτοσχέδιο οπλοστάσιο μέσα σε μια πολιορκημένη λωρίδα γης, και αυτό αποδείχθηκε ήδη δύσκολο για τις ισραηλινές δυνάμεις. Η Χεζμπολάχ διαθέτει πιο εξελιγμένα όπλα, ισχυρές υποδομές και δεκαετίες προετοιμασίας για αυτόν τον τύπο πολέμου. Έχει δείξει ότι μπορεί να απορροφήσει βαρείς χτυπήματα και να αντεπιτεθεί, εκπλήσσοντας τόσο το Ισραήλ όσο και τους εξωτερικούς παρατηρητές με το βάθος των δυνατοτήτων της. Οι ισραηλινές χερσαίες επιχειρήσεις στον νότιο Λίβανο και την κοιλάδα Μπεκάα έχουν ήδη αντιμετωπίσει σημαντική αντίσταση. Εδώ μπορεί η «δόξα» να συναντήσει τα όριά της – όχι μέσω διπλωματικής πίεσης, η οποία απέτυχε να υλοποιηθεί, αλλά μέσω ασύμμετρης στρατιωτικής πραγματικότητας. Το Ιράν έχει καταστήσει το μέλλον του Λιβάνου ρητά μέρος οποιουδήποτε υπολογισμού εκεχειρίας, σηματοδοτώντας μια ενοποίηση μετώπων που το Ισραήλ θεωρούσε αδύναμη.
Μια «δόξα» χτισμένη πάνω στην παραδοχή της ατιμωρησίας έχει αντιμετωπίσει λίγη αντίσταση στις αίθουσες συνεδριάσεων μιας λεγόμενης «τάξης βασισμένης σε κανόνες». Η «δόξα της Γάζας» είναι η διευρυμένη έκδοση αυτού που το Ισραήλ παλαιότερα αποκαλούσε «δόξα της Νταχιέχ» – η χρήση συντριπτικής δύναμης εναντίον πολιτικών υποδομών – τώρα όπλο για έναν μεγαλύτερο σκοπό: την μόνιμη αναδιάταξη της γεωγραφίας, της δημογραφίας και της πολιτικής τάξης της περιοχής.
Αυτή η «δόξα» έχει αναπτυχθεί σε ένα κενό λογοδοσίας. Το Διεθνές Δικαστήριο Δικαιοσύνης έχει αγνοηθεί. Το Συμβούλιο Ασφαλείας έχει παραλύσει. Κυβερνήσεις έχουν συνεχίσει τις εμπορικές συναλλαγές με το Ισραήλ, καθώς αυτό κανονικοποιούσε σταθερά το απαράδεκτο. Ο Daniel Reisner, ο οποίος επικεφαλής της διεθνούς νομικής διεύθυνσης του γραφείου του στρατιωτικού εισαγγελέα του Ισραήλ, ήταν ειλικρινής λέγοντας ότι «Αν κάνεις κάτι για αρκετό καιρό, ο κόσμος θα το αποδεχτεί […] Το διεθνές δίκαιο προοδεύει μέσω παραβιάσεων».
Οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν είναι παθητικός παρατηρητής αυτής της αποτυχίας· είναι ενεργός συμμετέχων στην εμβάθυνσή της. Στη Διάσκεψη Ασφαλείας του Μονάχου νωρίτερα φέτος, ο υπουργός Εξωτερικών Marco Rubio πλαισίωσε τη διατλαντική συμμαχία με εθνο-εθνικιστικούς όρους και παρουσίασε την αποικιοκρατία ως μια δυτική επίτευξη. Σε μια εκδήλωση στο Τελ Αβίβ, ο πρεσβευτής των ΗΠΑ Mike Huckabee εξέφρασε την πεποίθηση ότι η Ουάσινγκτον θα «ακρωτηρίαζε» τόσο το ICC όσο και το ICJ – τους ίδιους θεσμούς μέσω των οποίων θα μπορούσε να επιδιωχθεί η λογοδοσία.
Αυτό που εκτυλίσσεται στον Λίβανο είναι η πολιτική συνέχεια ενός συνεχιζόμενου αποικιακού έργου εποίκων. Οι εντολές εκκένωσης είναι προοίμια μαζικών καταστροφών, σχεδιασμένες να αποτρέψουν την επιστροφή και να αλλάξουν μόνιμα το τοπίο. Η σταθερότητα στη Μέση Ανατολή απαιτεί περισσότερες από συμφωνίες κατάπαυσης του πυρός που διαχειρίζονται αποσπασματικούς πληθυσμούς, επιτρέποντας παράλληλα τη συνέχιση του πολέμου χαμηλής έντασης. Απαιτείται η άνευ όρων επιβολή του διεθνούς δικαίου, πλήρης λογοδοσία για όσους εφαρμόζουν αυτή τη «δόξα», και το δικαίωμα επιστροφής και ανοικοδόμησης – από την Beit Hanoon έως τη Βηρυτό.
