Η Ιαπωνία, με μια μονομερή απόφαση, αποφάσισε να απελευθερώσει πετρέλαιο από τα στρατηγικά της αποθέματα, ένα βήμα που, σύμφωνα με αναλυτές, υπογραμμίζει την ευαλωτότητά της σε παρατεταμένες διαταραχές εφοδιασμού. Παράλληλα, η κίνηση αυτή μπορεί να την αφήσει περισσότερο εκτεθειμένη στην οικονομική πίεση από την Κίνα, εν μέσω τεταμένων διμερών σχέσεων.
Το Τόκιο ανακοίνωσε αυτή την εβδομάδα το σχέδιό του να διαθέσει συνολικά 80 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου, ξεκινώντας από τις 16 Μαρτίου. Πρόκειται για την πρώτη φορά που η Ιαπωνία θα αξιοποιήσει ανεξάρτητα τα εθνικά της αποθέματα. Η απόφαση αυτή έλαβε χώρα πριν από μια συντονισμένη αντίδραση από τον Διεθνή Οργανισμό Ενέργειας (IEA), που αποτελείται από τις μεγάλες πετρελαιοεξαγωγικές χώρες, οι οποίες συμφώνησαν την Τετάρτη να απελευθερώσουν έναν αριθμό-ρεκόρ 400 εκατομμυρίων βαρελιών.
Οι αναλυτές επισημαίνουν ότι ένας λόγος για την πρωτοβουλία του Τόκιο ήταν η αδυναμία του να περιμένει μια συντονισμένη δράση του IEA, χωρίς να διακινδυνεύσει απότομη αύξηση των εγχώριων τιμών καυσίμων, κάτι που θα έπληττε τη ζήτηση και τα εταιρικά κέρδη.
«Το πετρέλαιο που απελευθερώνεται μέσω μιας συντονισμένης ενέργειας του IEA ενδέχεται να μην ωφελήσει άμεσα ή απόλυτα την ιαπωνική αγορά. Παράγοντες όπως ο χρόνος απελευθέρωσης και η δομή των αποθεμάτων θα μπορούσαν να σημαίνουν ότι δεν θα καλύψει τις ανάγκες της Ιαπωνίας βραχυπρόθεσμα», δήλωσε ο Xu Weijun, αναπληρωτής καθηγητής έρευνας στο Ινστιτούτο Δημόσιας Πολιτικής του Πανεπιστημίου Επιστημών και Τεχνολογίας της Νότιας Κίνας.
Ο Xu Tianchen, ανώτερος αναλυτής Κίνας στην Economist Intelligence Unit, ανέφερε ότι η επείγουσα ανάγκη του Τόκιο αντανακλά το γεγονός ότι «εξαρτάται περισσότερο από το πετρέλαιο που μεταφέρεται μέσω του Στενού του Ορμούζ».
«Οι περισσότερες άλλες χώρες έχουν πιο διαφοροποιημένη τροφοδοσία», πρόσθεσε, σημειώνοντας ότι οι υψηλότερες τιμές πετρελαίου θα έπλητταν την εγχώρια ζήτηση και ότι επιπρόσθετες ενεργειακές επιδοτήσεις θα μπορούσαν να κλονίσουν την εμπιστοσύνη των επενδυτών στη δημοσιονομική βιωσιμότητα της Ιαπωνίας και στο γεν.
Η απόφαση του Τόκιο ήρθε την ώρα που η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή συνεχίζεται, με το Στενό του Ορμούζ να παραμένει ουσιαστικά κλειστό για δεύτερη εβδομάδα. Ο εμπορικός διάδρομος αποτελεί κρίσιμο σημείο για την Ιαπωνία, η οποία εισάγει πάνω από το 90% του πετρελαίου της από την περιοχή, σύμφωνα με το Υπουργείο Οικονομίας, Εμπορίου και Βιομηχανίας της Ιαπωνίας.
Την Πέμπτη, ο Mojtaba Khamenei, νέος ανώτατος ηγέτης του Ιράν, δήλωσε ότι η στρατηγική υδάτινη οδός θα παραμείνει κλειστή ως «εργαλείο πίεσης στον εχθρό». Ωστόσο, την ίδια ημέρα, ο αναπληρωτής υπουργός Εξωτερικών Majid Takht-Ravanchi δήλωσε ότι το Ιράν επέτρεψε σε πλοία από ορισμένες χώρες να διασχίσουν το Στενό του Ορμούζ, σύμφωνα με το Γαλλικό Πρακτορείο Ειδήσεων.
Η σύγκρουση στο Ιράν θα… ενισχύσει την επίδραση της υπάρχουσας οικονομικής πίεσης του Πεκίνου προς το Τόκιο.
Η κίνηση του Τόκιο αποσκοπούσε στην αντιμετώπιση διαταραχών στον εφοδιασμό, παρά στην άμεση αντιμετώπιση μιας έλλειψης, αλλά οι αυξανόμενες τιμές της ενέργειας θα μπορούσαν ακόμα να τροφοδοτήσουν τον πληθωρισμό, να πανικοβάλουν τις χρηματοπιστωτικές αγορές, να επιβαρύνουν το κόστος των επιχειρήσεων και να περιπλέξουν την νομισματική και δημοσιονομική προοπτική της χώρας, δήλωσε ο Xu Weijun.
Η ευαλωτότητα της Ιαπωνίας θα μπορούσε επίσης να έχει επιπτώσεις πέραν των αγορών ενέργειας, αφήνοντάς την περισσότερο εκτεθειμένη στην πίεση από το Πεκίνο, μετά την επιδείνωση των σχέσεων που ακολούθησε τις δηλώσεις του Ιάπωνα Πρωθυπουργού Sanae Takaichi τον Νοέμβριο σχετικά με την Ταϊβάν.
Το Πεκίνο έχει έκτοτε επιβάλει μια σειρά από ελέγχους εξαγωγών σε στρατηγικά υλικά και προϊόντα διπλής χρήσης, επηρεάζοντας ορισμένες ιαπωνικές εταιρείες και ωθώντας τις σχέσεις στο χαμηλότερο σημείο τους εδώ και χρόνια.
«Η Ιαπωνία προηγουμένως μπορούσε να απορροφήσει κάποιο μέρος του αντικτύπου των κινεζικών περιορισμών μέσω αποθεμάτων, εναλλακτικών πηγών, κυβερνητικών επιδοτήσεων και εταιρικών περιθωρίων κέρδους, αλλά η σύγκρουση στο Ιράν θα αποδυναμώσει αυτό το «μαξιλάρι» και θα ενισχύσει την επίδραση της υπάρχουσας οικονομικής πίεσης του Πεκίνου προς το Τόκιο», δήλωσε ο Xu Weijun.
«Οι περιορισμοί σε βασικές πρώτες ύλες, προϊόντα διπλής χρήσης ή συγκεκριμένες οντότητες είναι πιθανό να δημιουργήσουν μεγαλύτερη περιθωριακή πίεση στην Ιαπωνία υπό τέτοιες συνθήκες», πρόσθεσε, σημειώνοντας ότι οι τριβές θα επικεντρώνονταν σε στρατηγικούς τομείς και τομείς διπλής χρήσης, ενώ το ευρύτερο εμπόριο θα συνεχίζονταν με υψηλότερο ασφάλιστρο κινδύνου.
Η Κίνα θα μπορούσε να βρίσκεται σε καλύτερη θέση από την Ιαπωνία για να αντιμετωπίσει παρατεταμένη μεταβλητότητα τιμών, επειδή το πετρέλαιο και το υγροποιημένο φυσικό αέριο (LNG) αποτελούσαν μικρότερο ποσοστό του ενεργειακού της μίγματος, δήλωσαν αναλυτές. Ενώ ένα σημαντικό μερίδιο της παγκόσμιας προσφοράς LNG διέρχεται επίσης από το Στενό του Ορμούζ, ο άνθρακας και οι ανανεώσιμες πηγές εξακολουθούν να κυριαρχούν στην εγχώρια παραγωγή ενέργειας στην Κίνα – ένα δυνητικό «μαξιλάρι» έναντι των διακυμάνσεων των τιμών.
Οι υψηλότερες τιμές πετρελαίου θα μπορούσαν ακόμη και να μειώσουν τις αποπληθωριστικές πιέσεις στη δεύτερη μεγαλύτερη οικονομία του κόσμου, ωθώντας προς τα πάνω τον πληθωρισμό και την αύξηση του ονομαστικού ΑΕΠ, δήλωσε ο Zhuang Bo, παγκόσμιος μακροοικονομολόγος στη Loomis Sayles, θυγατρική της Natixis Investment Managers.
«Παραδόξως, οι υψηλότερες τιμές πετρελαίου θα μπορούσαν να μετατραπούν σε ένα είδος «ευλογίας αναπληθωρισμού» για την Κίνα», δήλωσε ο Zhuang. «Θα υποστήριζαν τα εγχώρια επίπεδα τιμών, ενισχύοντας παράλληλα την ανταγωνιστικότητα και την παγκόσμια ζήτηση για τις κινεζικές βιομηχανίες ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, όπως ο ηλιακός και ο αιολικός εξοπλισμός.»
