Η βραβευμένη με Νόμπελ Λογοτεχνίας το 2024 Κορεάτισσα συγγραφέας, Χαν Κανγκ, αναγνωρίστηκε από την επιτροπή για την «έντονη ποιητική της γραφή που αντιμετωπίζει τα ιστορικά τραύματα και εκθέτει την ευθραυστότητα της ανθρώπινης ζωής». Το έργο της Χαν, επομένως, κοιτάζει τόσο προς τον κόσμο – υπενθυμίζοντας τη σφαγή της Γκουάνγκτζου του 1980, που μυθοπλαστικά παρουσιάζεται στο μυθιστόρημά της “Human Acts” – όσο και εσωτερικά, στην ανθρώπινη εμπειρία, όπως στην απεικόνιση της κλειστοφοβικής πάλης μιας γυναίκας στο “The Vegetarian”.
Η γοητεία του έργου της Χαν συχνά εδράζεται στο μυστήριο, στα κενά που αφήνει στον αναγνώστη για να τα συμπληρώσει. Έτσι, η παρούσα συλλογή κειμένων, «ένα βιβλίο στοχασμών» που θα μπορούσε να φωτίσει τις σκοτεινότερες πτυχές της δουλειάς της, είναι ιδιαίτερα ελκυστική. Αυτή η προσδοκία εκπληρώνεται μερικώς. Το “Light and Thread” – ο τίτλος προέρχεται από ένα ποίημα που έγραψε η Χαν σε ηλικία οκτώ ετών – χωρίζεται σε τρία μέρη: γραφή, ποίηση και κηπουρική. Το ομώνυμο δοκίμιο, η ομιλία της για την απονομή του βραβείου Νόμπελ, όντως αποκαλύπτει κάπως τα μυθιστορήματά της.
Το “The Vegetarian”, που αφηγείται την ιστορία μιας γυναίκας που σταδιακά απορρίπτει τους κοινωνικούς κανόνες με αποτέλεσμα να προσπαθεί να γίνει φυτό, εμπνεύστηκε, όπως μαθαίνουμε, από ερωτήματα όπως: «Σε ποια βάθη μπορούμε να απορρίψουμε τη βία;». Για τη Χαν, ένα βιβλίο ολοκληρώνεται «όταν φτάνω στο τέλος αυτών των ερωτήσεων – που δεν είναι το ίδιο με το να βρίσκω απαντήσεις σε αυτές».
Δεν προκαλεί έκπληξη το γεγονός ότι η Χαν, στοιχειωμένη από μια νεανική συνάντηση με ένα φωτογραφικό λεύκωμα προς τιμήν των θυμάτων της σφαγής της Γκουάνγκτζου, αναγκάστηκε να εγκαταλείψει ένα «λαμπρό, γεμάτο ζωή μυθιστόρημα» στο οποίο εργαζόταν και να γράψει αντ’ αυτού το “Human Acts”. Όσον αφορά το “Greek Lessons” – την ιστορία μιας μουγγής γυναίκας και ενός άνδρα που χάνει την όρασή του, και το πιο δυσνόητο από τα μυθιστορήματά της – το ερώτημα με το οποίο παλεύει η Χαν εξισορροπεί τον φόβο με την ελπίδα: «Μήπως κοιτάζοντας τις πιο απαλές πτυχές της ανθρωπότητας, χαϊδεύοντας την αδιαμφισβήτητη ζεστασιά που κατοικεί εκεί, μπορούμε να συνεχίσουμε να ζούμε παρά ταύτα σε αυτόν τον σύντομο, βίαιο κόσμο;». Μερικές φορές, κλαίει καθώς γράφει.
Είναι σαφές ότι για τη Χαν, η γραφή αποτελεί ψυχική αναγκαιότητα, μια εντύπωση που επιβεβαιώνεται όταν μιλάει για το πιο πρόσφατο μυθιστόρημά της – αδιαμφισβήτητα το καλύτερό της μέχρι στιγμής – “We Do Not Part”. Η πυρετώδης κατάστασή του και το απομονωμένο χιονισμένο τοπίο προέρχονται από ένα όνειρο που είχε η Χαν: ένα όραμα που προσπάθησε να αναδημιουργήσει για τον αναγνώστη. Αυτό οδήγησε σε μια σειρά από «μεθοδικού τύπου» επεισόδια γραφής: ξάπλωνε «κάτω από το γραφείο μου, κουλουριασμένη στο πλάι μου, για να προσπαθήσω να βιώσω το εσωτερικό μιας τρύπας στο έδαφος» ή «έκλεινα και άνοιγα γροθιές χιονιού μέχρι τα χέρια μου να σκληρύνουν, προσπαθώντας να βεβαιωθώ ότι θα θυμάμαι πώς είναι». Μια αφοσιωμένη προσέγγιση, βεβαίως, ακόμα κι αν ο σκεπτικιστής αναγνώστης μπορεί να αναρωτηθεί γιατί η Χαν δεν μπορούσε απλώς να χρησιμοποιήσει τη φαντασία της.
Αν τα δοκίμια γραφής είναι το πλουσιότερο μέρος του βιβλίου, τα ποιήματα που ακολουθούν είναι μικρά και ασαφή. Το “Meditation on Pain” αντλεί σαφώς από την προσωπική εμπειρία της Χαν με χρόνιο πόνο, αλλά η αναλογία του με ένα πουλί σε κλουβί προσφέρει πολύ λιγότερη ενστικτώδη κατανόηση της κατάστασής της από ό,τι η περιγραφή της σε προηγούμενες συνεντεύξεις, όπου περιέγραφε τόσο επώδυνες αρθρώσεις που μπορούσε να πληκτρολογεί μόνο συνδέοντας στυλό στις γροθιές της και χτυπώντας το πληκτρολόγιο.
Το θέμα του τελευταίου τμήματος είναι ο κήπος της Χαν: ένας χώρος που δημιούργησε σε μια βόρεια αυλή του σπιτιού της, και στον οποίο έχει κατευθύνει φως με στρατηγικά τοποθετημένους καθρέφτες. Είναι ένα έργο ακριβούς διαχείρισης. «Για να μοιραστεί ομοιόμορφα το φως σε κάθε δέντρο, η γωνία και η τοποθέτηση όλων των οκτώ καθρεφτών πρέπει να μετατοπίζονται περίπου κάθε 15 λεπτά».
Ο τρόπος με τον οποίο η Χαν υποτάσσει την καθημερινότητά της στις ανάγκες των φυτών δημιουργεί μια σύνδεση με το “The Vegetarian”, και με το κεντρικό ερώτημα που επαναλαμβάνει στα δοκίμια γραφής: «Τι σημαίνει να ανήκεις στο είδος που ονομάζεται άνθρωπος;». Υπάρχουν όμορφες εικόνες: «Όταν ο μεσημεριανός ήλιος του νότου περνάει αργά από αυτούς τους καθρέφτες, εμφανίζεται ένα σημείο φωτός στον τοίχο, σαν παράθυρο». Αλλά μερικές φορές ένας κήπος είναι απλώς ένας κήπος, και εδώ υπάρχει πολύ λεπτό περιεχόμενο. Μια δήλωση όπως, «Σήμερα το πρωί έλεγξα τον μετρητή νερού και καθάρισα τη σηπτική δεξαμενή» δεν θα ενθουσιάσει ούτε τον πιο θερμό αναγνώστη, ούτε θα το κάνει, «Άκουσα ότι αύριο θα βρέξει».
Στην ομιλία της για το Νόμπελ, η Χαν δηλώνει ότι δεν έχει ολοκληρώσει ακόμη το επόμενο μυθιστόρημά της. Έτσι, το “Light and Thread” λειτουργεί ως ένα «προσωρινό» για τη Χαν, όσο και για τους αναγνώστες της. Περιέχει στιγμές που μας θυμίζουν γιατί το έργο της είναι τόσο σημαντικό, αλλά είναι το έργο αυτό που θέλουμε.
Το “Light and Thread” της Χαν Κανγκ, μεταφρασμένο από τη Maya West, e yaewon και Paige Aniyah Morris, εκδίδεται από τον Hamish Hamilton (£12.99). Για να υποστηρίξετε τον Guardian, παραγγείλετε το αντίτυπό σας στο guardianbookshop.com. Ενδέχεται να ισχύουν χρεώσεις παράδοσης.
