Η Jane Lapotaire, που έφυγε από τη ζωή σε ηλικία 81 ετών, θα συνδέεται για πάντα με τον πρωταγωνιστικό ρόλο στο έργο “Piaf” της Pam Gems. Το έργο, που έκανε πρεμιέρα στο The Other Place του Stratford το 1978, μεταφέρθηκε στο West End και στο Broadway, χαρίζοντας στην Lapotaire ένα βραβείο Olivier και ένα Tony. Με τη γαλλική της καταγωγή – γεννήθηκε από Γαλλίδα μητέρα και μεγάλωσε σε αγγλική ανάδοχη οικογένεια στο Ipswich – η Lapotaire έμοιαζε γεννημένη για να υποδυθεί την Edith Piaf. Η ερμηνεία της, όμως, ξεπερνούσε την απλή μίμηση. Απέδειξε μια γυναίκα της οποίας η τέχνη πήγαζε από την σιδηρά πίστη στις εργατικές της ρίζες, μια γυναίκα που αυτοσαρκάζονταν ως “απλή σκουπιδότοπος”. Πάνω απ’ όλα, με το πλατύ της χαμόγελο, αποτύπωσε την ακατάστατη ζωή της Piaf, την συναισθηματική της γενναιοδωρία και την ακλόνητη καλή της φύση.
Ήταν ένας ρόλος-δώρο, που η Lapotaire δικαίως απολάμβανε. Η επιτυχία του, όμως, επισκίασε το γεγονός ότι η Lapotaire ήταν ένα σπάνιο πλάσμα: μια πραγματικά κλασική ηθοποιός, που ένιωθε πιο άνετα σε έργα των Shakespeare, Sophocles, Ibsen ή Chekhov. Συμμετείχε σε αρκετές τηλεοπτικές παραγωγές – μάλιστα, έγινε γνωστή από μια τηλεοπτική σειρά για τη Marie Curie – αλλά ήταν στη σκηνή που αποκάλυπτε την ενστικτώδη ευφυΐα και την φωνητική της ακρίβεια.
Αφού έμαθε την τέχνη της στο Bristol Old Vic, έγινε μέλος της National Theatre company του Olivier και ιδρυτικό μέλος του Young Vic του Frank Dunlop, όπου υποδύθηκε την Kate στο “The Taming of the Shrew”, την Isabella στο “Measure for Measure” και την Jocasta δίπλα στον Ronald Pickup ως Oedipus. Όμως, στο Stratford το 1974, συνειδητοποίησα τι πρωτότυπη ηθοποιός ήταν η Lapotaire, όταν εμφανίστηκε ως Sonya σε μια παραγωγή του “Uncle Vanya” του Chekhov, σε σκηνοθεσία και με πρωταγωνιστή τον Nicol Williamson, στο The Other Place. Καθώς ο χαρακτήρας καθορίζεται από τον ανεκπλήρωτο έρωτα για τον Astrov, συχνά υποδύεται μια καταθλιπτικά αδιάφορη φιγούρα. Η Lapotaire, όμως, την έκανε μια λογική, πρακτική κοπέλα, τόσο βυθισμένη στις ρουτίνες της οικιακής ζωής που δεν μπορούσε να δει επιφάνεια τραπεζιού χωρίς να την καθαρίσει από τη σκόνη. Ταυτόχρονα, τα ερωτευμένα της μάτια παρακολουθούσαν κάθε στιγμή της τελικής αποχώρησης του Astrov, καθιστώντας την επιστροφή της στην μονότονη λογιστική εργασία ακόμα πιο συγκλονιστική.
Είναι εντυπωσιακό πόσο από την καλύτερη δουλειά της Lapotaire έγινε στην υποτιμημένη μεταλλική καλύβα που ήταν το αρχικό The Other Place. Δεκαπέντε χρόνια μετά την πρεμιέρα του “Piaf” εκεί, επέστρεψε για να υποδυθεί την κα Alving σε μια συγκλονιστική παραγωγή του “Ghosts” του Ibsen, σε σκηνοθεσία Katie Mitchell. Με τον Simon Russell Beale στον ρόλο του Oswald και τον John Carlisle στον ρόλο του Pastor Manders, η δύναμη της παραγωγής βασίστηκε στο καστ, και η Lapotaire ήταν τίποτα λιγότερο από μαγευτική ως κα Alving. Μας χάρισε την ελεύθερη σκέψη και τις προοδευτικές ιδέες του χαρακτήρα, αλλά υπήρχε και κάτι ακαθόριστα παντοφάγο σε φύση της, έτσι που αρχίσαμε να καταλαβαίνουμε γιατί ο Pastor Manders είχε υποχωρήσει όταν εκείνη έπεσε στα πόδια του ζητώντας βοήθεια.
Η Lapotaire ανταποκρίθηκε ιδιαίτερα καλά σε συγκεκριμένους σκηνοθέτες. Για τον Peter Gill, υποδύθηκε τη Viola και τη Rosalind του Shakespeare, καθώς και την Belvidera σε μια παραγωγή του National Theatre του “Venice Preserv’d” του Otway, συμπρωταγωνιστώντας με τους Ian McKellen και Michael Pennington. Θυμάμαι πώς συμμορφώθηκε με το ηρωικό στυλ που απαιτούσε το έργο, τεντώνοντας το πίσω μέρος των χεριών της στο μέτωπο για να δηλώσει δακρύβρεχτο συναίσθημα.
Το 2000, η καριέρα της Lapotaire αναπόφευκτα εκτροχιάστηκε όταν υπέστη μια μαζική εγκεφαλική αιμορραγία, αλλά επέστρεψε και εργάστηκε αρκετές φορές για τον Gregory Doran στο RSC, όπου το 2013 υποδύθηκε αξέχαστα μια ασημένια, σιδηρόβουλη Δούκισσα του Gloucester στο πλευρό του David Tennant ως Richard II. Μέχρι τέλους, η Lapotaire ήταν μια δυναμική παρουσία στη σκηνή – μια παρουσία με την έμφυτη μεγαλοπρέπεια και την καθαρότητα περιγράμματος ενός κύκνου πάνω στο νερό.
