Λιγότερο από 24 ώρες μετά τις επιθέσεις Ηνωμένων Πολιτειών-Ισραήλ κατά του Ιράν, οι αμερικανικές βάσεις στην περιοχή του Κουρδιστάν του Ιράκ δέχθηκαν ανταποδοτικές επιθέσεις από ομάδες υποστηριζόμενες από την Τεχεράνη, παρασύροντας τη χώρα στην ευρύτερη σύγκρουση που έχει πλέον επεκταθεί σε όλη τη Μέση Ανατολή. Έκτοτε, αμερικανικά συμφέροντα εντός του Ιράκ έχουν στοχοποιηθεί επανειλημμένα από φιλο-ιρανικές δυνάμεις και το επίλεκτο Σώμα των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC), ενώ οι ΗΠΑ έχουν πραγματοποιήσει αντίστοιχες επιθέσεις κατά αυτών των ιρακινών ομάδων.
Κατά τη διάρκεια συνέντευξης Τύπου στη Βαγδάτη, ο υπουργός Εξωτερικών του Ιράκ, Φουάντ Χουσεΐν, δήλωσε ότι «το Ιράκ έχει καταστεί μία από τις χώρες που πλήττονται άμεσα από τη συνεχιζόμενη σύγκρουση», τονίζοντας ότι η χώρα δέχεται επιθέσεις «και από τις δύο πλευρές της σύγκρουσης». Παράλληλα, το Ιράν πραγματοποιεί σχεδόν καθημερινές επιθέσεις κατά αμερικανικών συμφερόντων σε πετρελαιοπαραγωγές χώρες του Κόλπου, προκαλώντας αύξηση των τιμών του πετρελαίου και απειλώντας την παγκόσμια οικονομία.
Τι συμβαίνει στο Ιράκ;
Πρόσφατα, ένα μη επανδρωμένο αεροσκάφος (drone) αναχαιτίστηκε κοντά στο Προξενείο των ΗΠΑ στην Ερμπίλ, ενώ ακούστηκαν ισχυρές εκρήξεις στην περιοχή, σύμφωνα με αναφορές από διάφορα πρακτορεία ειδήσεων, επικαλούμενα ανώνυμες πηγές ασφαλείας και διπλωματικές πηγές. Την ίδια ημέρα, μια επίθεση με drone στην ημιαυτόνομη περιοχή του Κουρδιστάν του Ιράκ είχε ως αποτέλεσμα τον θάνατο ενός μέλους μιας ιρανικής κουρδικής αντιπολιτευτικής ομάδας, του Κόμματος Komala. Η οργάνωση απέδωσε την επίθεση στο Ιράν, το οποίο δεν έχει κάνει κάποιο σχόλιο.
Ένα drone έπληξε μια βασική αμερικανική διπλωματική εγκατάσταση στο Ιράκ, σε μία ενέργεια που εκτιμάται ως αντίποινα από φιλο-ιρανικές ένοπλες ομάδες για τον πόλεμο ΗΠΑ-Ισραήλ κατά του Ιράν, όπως ανέφερε η Washington Post, επικαλούμενη ανώνυμη πηγή ασφαλείας και εσωτερική ανακοίνωση του αμερικανικού Υπουργείου Εξωτερικών. Η επίθεση έπληξε το κέντρο διπλωματικής υποστήριξης, έναν κόμβο εφοδιαστικής για Αμερικανούς διπλωμάτες κοντά στο αεροδρόμιο της Βαγδάτης και σε ιρακινές στρατιωτικές βάσεις. Δεν είναι σαφές αν υπήρξαν τραυματίες. Το δημοσίευμα πρόσθεσε ότι έξι drones εκτοξεύθηκαν προς το συγκρότημα στη Βαγδάτη, εκ των οποίων ένα έπληξε την αμερικανική εγκατάσταση, ενώ τα πέντε καταρρίφθηκαν.
Η επίθεση αποδόθηκε πιθανότατα στην «Ισλαμική Αντίσταση στο Ιράκ», μια ομπρέλα ιρανικά υποστηριζόμενων ένοπλων παρατάξεων, σύμφωνα με την Washington Post. Την Τρίτη, το Σώμα των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC) ανακοίνωσε ότι έπληξε αμερικανική βάση στην ημιαυτόνομη περιοχή του Κουρδιστάν του Ιράκ. «Τα αρχηγεία του εισβολέα αμερικανικού στρατού στην αεροπορική βάση Al-Harir στην περιοχή του Κουρδιστάν στοχοποιήθηκαν με πέντε πυραύλους», ανέφεραν σε ανακοίνωση στο κανάλι τους στο Telegram. Νωρίτερα την ίδια ημέρα, η φιλο-ιρανική ομάδα Kataib Imam Ali, που συνδέεται με τις Δυνάμεις Λαϊκής Κινητοποίησης (PMF), δήλωσε ότι τέσσερα μέλη της σκοτώθηκαν και 12 τραυματίστηκαν σε αεροπορικές επιθέσεις στο βόρειο Ιράκ, τις οποίες απέδωσε στις ΗΠΑ. Η οργάνωση ισχυρίστηκε ότι οι μαχητές της σκοτώθηκαν σε «αμερικανική επιθετικότητα» κατά της θέσης τους στην περιοχή Dibis της επαρχίας Kirkuk.
Ο πρωθυπουργός του Ιράκ, Μοχάμεντ Σία αλ-Σουντάνι, δήλωσε στον υπουργό Εξωτερικών των ΗΠΑ, Μάρκο Ρούμπιο, ότι η χώρα του δεν πρέπει να χρησιμοποιείται ως ορμητήριο για επιθέσεις στον πόλεμο της Μέσης Ανατολής, σύμφωνα με την ιρακινή κυβέρνηση. Όμως, το Ιράκ, εδώ και καιρό πεδίο αντιπαράθεσης μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν, έχει εμπλακεί στη σύγκρουση από την αρχή, με επιθέσεις που αποδίδονται στις ΗΠΑ, σε φιλο-ιρανικές ομάδες και στο IRGC. Τις τελευταίες 12 ημέρες, επιθέσεις με drones και ρουκέτες έχουν πλήξει το Διεθνές Αεροδρόμιο της Βαγδάτης, το οποίο στεγάζει στρατιωτική βάση και αμερικανική διπλωματική εγκατάσταση, καθώς και κοιτάσματα και εγκαταστάσεις πετρελαίου. Η Ερμπίλ, η πρωτεύουσα της περιοχής του Κουρδιστάν, έχει επίσης δεχθεί πολλαπλές επιθέσεις.
Το Ιράν έχει επίσης επιτεθεί σε ιρανικές κουρδικές ομάδες που εδρεύουν στην περιοχή του Κουρδιστάν του Ιράκ, μετά από αναφορές ότι η Ουάσινγκτον σχεδίαζε να τις εξοπλίσει για να πολεμήσουν την Τεχεράνη. Την περασμένη εβδομάδα, ο ηγέτης μιας ιρανικής κουρδικής εθνικιστικής ομάδας που εδρεύει στην κουρδική περιοχή δήλωσε στο Al Jazeera ότι είναι «πολύ πιθανό» οι Ιρανοί Κούρδοι να πραγματοποιήσουν μια χερσαία επιχείρηση διασυνοριακά προς το Ιράν. Ωστόσο, ο Μπαμπασέιχ Χοσεΐνι, γενικός γραμματέας της Οργάνωσης Khabat του Ιρανικού Κουρδιστάν, δήλωσε την Παρασκευή ότι δεν υπήρχε επιχείρηση «αυτή τη στιγμή», αλλά οι ΗΠΑ είχαν έρθει σε επαφή με την ομάδα και αυτή εξέταζε μια εκστρατεία.
Τη νύχτα της 4ης Μαρτίου, τοπικά μέσα ενημέρωσης ανέφεραν ότι ιρακινές δυνάμεις κατέρριψαν ένα drone που προσπάθησε να επιτεθεί σε αμερικανική στρατιωτική εγκατάσταση, την αεροπορική βάση Victoria, κοντά στο Διεθνές Αεροδρόμιο της Βαγδάτης.
Ποιες αμερικανικές στρατιωτικές εγκαταστάσεις φιλοξενεί το Ιράκ;
Οι ΗΠΑ διατηρούν παρουσία στην αεροπορική βάση Ain al-Asad στην επαρχία Anbar, υποστηρίζοντας τις ιρακινές δυνάμεις ασφαλείας και συμβάλλοντας στην αποστολή του ΝΑΤΟ, σύμφωνα με τον Λευκό Οίκο. Οι ιρανικές πυραυλικές επιθέσεις είχαν στοχοποιήσει τη βάση το 2020 ως αντίποινα για τη δολοφονία του Ιρανού Στρατηγού Κασέμ Σολεϊμανί από τις ΗΠΑ. Η αεροπορική βάση Erbil στην περιοχή του Κουρδιστάν χρησιμεύει ως κόμβος για τις αμερικανικές και συμμαχικές δυνάμεις που διεξάγουν εκπαιδευτικά προγράμματα και ασκήσεις μάχης. Η βάση υποστηρίζει τις αμερικανικές στρατιωτικές προσπάθειες παρέχοντας μια ασφαλή τοποθεσία για εκπαίδευση, ανταλλαγή πληροφοριών και υλικοτεχνικό συντονισμό στο βόρειο Ιράκ, σύμφωνα με έκθεση του Κογκρέσου.
Στις αρχές του 2026, περίπου 2.500 Αμερικανοί στρατιώτες βρίσκονταν στο Ιράκ. Ωστόσο, καθώς οι ΗΠΑ έχουν αποσύρει τα στρατεύματά τους από τις βάσεις τους στη Μέση Ανατολή, δεν είναι σαφές πόσοι από αυτούς τους στρατιώτες παραμένουν στη χώρα. Οι ΗΠΑ διατηρούν περιορισμένο αριθμό στρατιωτικών εγκαταστάσεων σε όλο το Ιράκ και την Περιοχή του Κουρδιστάν, πολύ λιγότερες από ό,τι κατά τα έτη της κατοχής, αλλά ο ακριβής αριθμός και το μέγεθός τους δεν αποκαλύπτονται δημόσια. Αυτά περιλαμβάνουν επίσης τη Βάση Victoria ή το Camp Victoria, το οποίο βρίσκεται κοντά στο Διεθνές Αεροδρόμιο της Βαγδάτης, και την αεροπορική βάση Harir, βορειοανατολικά της Ερμπίλ.
Γιατί δέχεται επιθέσεις το Ιράκ από όλες τις πλευρές;
«Η δεινή θέση του Ιράκ πηγάζει από τον κατακερματισμό του κράτους του και την εξωτερική του πολιτική», δήλωσε στο Al Jazeera ο Ρενάντ Μάνσουρ, ανώτερος ερευνητής και διευθυντής της Πρωτοβουλίας Ιράκ στο βρετανικό think tank Chatham House. «Διαφορετικά τμήματα του ιρακινού πολιτικού και ασφαλείας τοπίου είναι ευθυγραμμισμένα με ανταγωνιστές εξωτερικές δυνάμεις: ορισμένες παρατάξεις διατηρούν στενούς δεσμούς με το Ιράν, ενώ άλλες συνδέονται περισσότερο με τις ΗΠΑ». Ο Μάνσουρ εξήγησε ότι λόγω αυτού του κατακερματισμού, δεν υπάρχει μία ενιαία, συνεκτική εξωτερική πολιτική που να καθοδηγεί το κράτος. «Ενώ η Βαγδάτη έχει διαμαρτυρηθεί στο παρελθόν για παραβιάσεις της κυριαρχίας της τόσο από την Ουάσινγκτον όσο και από την Τεχεράνη, η ικανότητά της να επιβάλει αυτές τις αντιρρήσεις είναι περιορισμένη».
Ο Μάνσουρ εξήγησε ότι αυτό συμβαίνει επειδή τα άτυπα δίκτυα και οι πολιτοφυλακές στη χώρα έχουν επιρροή, παίζοντας σημαντικό ρόλο στη λήψη αποφάσεων και την ασφάλεια. Το Ιράν εμβάθυνε την υποστήριξή του σε σιιτικά ισλαμιστικά κόμματα και ένοπλες ομάδες μετά την ανατροπή του Σαντάμ Χουσεΐν στην εισβολή υπό την ηγεσία των ΗΠΑ το 2003. Οι σιιτικές ένοπλες ομάδες, που αποτελούσαν μέρος του PMF, ή Hashd al-Shaabi, έπαιξαν πρωταγωνιστικό ρόλο στην ήττα του ISIL (ISIS) στο Ιράκ μεταξύ 2014 και 2017. Η ομάδα ISIL, η οποία είχε την υποστήριξη της μειοψηφίας των Σουνιτών, αναδύθηκε μετά από χρόνια χάους και σεχταριστικής πολιτικής. Χιλιάδες μέλη φιλο-ιρανικών ένοπλων ομάδων έχουν ενσωματωθεί στους κρατικούς θεσμούς ασφαλείας. Ομάδες όπως η Kataib Hezbollah και η Asaib Ahl al‑Haq, που ανήκουν στο PMF, είναι ευθυγραμμισμένες με τα γεωπολιτικά συμφέροντα της Τεχεράνης.
Επιπλέον, ειδικοί λένε ότι το Ιράν θεωρεί το Ιράκ ως το μέρος όπου μπορεί να χτυπήσει τα αμερικανικά συμφέροντα για να αναγκάσει την Ουάσινγκτον να πληρώσει υψηλότερο τίμημα για τις πολιτικές της. «Οι φιλο-ιρανικές ένοπλες ομάδες υπό την αιγίδα της ‘Ισλαμικής Αντίστασης στο Ιράκ’ έχουν στοχοποιήσει αμερικανικά στρατιωτικά περιουσιακά στοιχεία μέσω ασύμμετρων επιθέσεων», δήλωσε στο Al Jazeera η Μπουρτζού Οζτζελίκ, ανώτερη ερευνήτρια για την ασφάλεια της Μέσης Ανατολής στο βρετανικό think tank Royal United Services Institute (RUSI). Η Οζτζελίκ εξήγησε ότι για την Τεχεράνη, αυτό ασκεί πίεση στα αμερικανικά συμφέροντα και υπονομεύει τη φήμη σταθερότητας του Ιρακινού Κουρδιστάν, στοχοποιώντας τις ενεργειακές του εγκαταστάσεις και άλλες βασικές τοποθεσίες. «Το Κουρδιστάν είναι ένα ευαίσθητο σύνορο για το Ιράν ούτως ή άλλως, δεδομένης της εγγύτητάς του με το Ιράν και της παρουσίας εκεί ιρανικών κουρδικών ομάδων αντιπολίτευσης που η Τεχεράνη θεωρεί εχθρικές».
Η Οζτζελίκ δήλωσε ότι ενώ άλλες χώρες της Μέσης Ανατολής, όπως ο Λίβανος και η Ιορδανία, έχουν επίσης εμπλακεί στη σύγκρουση, το Ιράκ είναι διαφορετικό επειδή η ιρανική επιρροή είναι πολύ βαθύτερη εκεί. «Οι φιλο-ιρανικές ένοπλες ομάδες δεν είναι απλώς παρούσες· είναι εδραιωμένες και, εν μέρει, ενσωματωμένες στην αρχιτεκτονική ασφαλείας της χώρας, παρόλο που το Ιράκ φιλοξενεί επίσης βασικά αμερικανικά συμφέροντα», δήλωσε η Οζτζελίκ. «Αυτό αφήνει το Ιράκ πολύ πιο εκτεθειμένο από τις περισσότερες χώρες, και είναι πολύ πιθανό να παραμείνει στον σταυρόπυρσο πολύ καιρό αφότου ο [Πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ] ισχυριστεί ότι ο πόλεμος έχει τελειώσει».
