Ο Walid Khalidi, ο διακεκριμένος Παλαιστίνιος ιστορικός, του οποίου η έρευνα συνέβαλε στην τεκμηρίωση της “Νάκμπα” (της καταστροφής της παλαιστινιακής κοινότητας) και διαμόρφωσε γενιές ακαδημαϊκών μελετών για την Παλαιστίνη, απεβίωσε σε ηλικία 100 ετών. Ο Khalidi, ο οποίος είχε χαρακτηριστεί “ο ιστορικός της παλαιστινιακής υπόθεσης”, έφυγε από τη ζωή την Κυριακή στη Μασαχουσέτη των Ηνωμένων Πολιτειών, σύμφωνα με ανακοίνωση του Ινστιτούτου Μελετών της Παλαιστίνης (IPS), του ερευνητικού κέντρου του οποίου υπήρξε συνιδρυτής το 1963.
Μετά την είδηση του θανάτου του, πλήθος συλλυπητηρίων από ακαδημαϊκούς, διπλωμάτες και Παλαιστίνιους αξιωματούχους πλημμύρισαν τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Ο Husam Zomlot, Παλαιστίνιος πρεσβευτής στο Ηνωμένο Βασίλειο, χαρακτήρισε τον Khalidi “εθνικό θησαυρό, φύλακα της μνήμης και μέντορα γενεών” σε ανάρτησή του στο X.
Γεννημένος στην Ιερουσαλήμ το 1925, σε μια επιφανή οικογένεια διανοουμένων, ο Khalidi έλαβε την πρωτοβάθμια εκπαίδευσή του στη Ραμάλα, προτού φοιτήσει στη Σχολή St George στην Ιερουσαλήμ. Αποφοίτησε από το Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης το 1951 και ακολούθησε μια λαμπρή ακαδημαϊκή καριέρα, διδάσκοντας πολιτικές επιστήμες στο Αμερικανικό Πανεπιστήμιο της Βηρυτού μέχρι το 1982, προτού γίνει ερευνητής στο Κέντρο Διεθνών Υποθέσεων του Πανεπιστημίου Χάρβαρντ.
Ο Khalidi έγινε ευρύτερα γνωστός για τη σχολαστική του τεκμηρίωση της καταστροφής παλαιστινιακών χωριών κατά τη διάρκεια της “Νάκμπα”, της εθνοκάθαρσης της Παλαιστίνης από σιωνιστικές ομάδες το 1948. Το εμβληματικό του βιβλίο “All That Remains”, που εκδόθηκε το 1992, κατέγραψε πώς περισσότερα από 400 παλαιστινιακά χωριά καταστράφηκαν ή εγκαταλείφθηκαν κατά τον πρώτο Αραβο-Ισραηλινό πόλεμο, συνδυάζοντας ιστορική έρευνα, χάρτες και μαρτυρίες για την ανασύσταση της ζωής των κοινοτήτων που είχαν εξαφανιστεί. Το IPS περιέγραψε τον Khalidi ως “πρωτοπόρο στην αποκάλυψη πολλών μακροχρόνιων κρυμμένων χαρακτηριστικών που εξήγησαν πώς το σιωνιστικό κίνημα πέτυχε να καταλάβει την Παλαιστίνη το 1948”, προσθέτοντας ότι τη δεκαετία του 1960, ήταν ο πρώτος που αποκάλυψε “το σχέδιό του για την κατάληψη της Παλαιστίνης και την εκδίωξη του λαού της, γνωστό ως «Σχέδιο Ντάλετ»”.
Άλλο ένα σημαντικό έργο του Khalidi, το “Before Their Diaspora”, χρησιμοποίησε αρχειακές φωτογραφίες για να τεκμηριώσει την παλαιστινιακή κοινωνία πριν από το 1948, προσφέροντας ένα σπάνιο οπτικό αρχείο της καθημερινής ζωής σε πόλεις και χωριά σε όλη τη χώρα.
Μετά από μια περίοδο διδασκαλίας στην Οξφόρδη, ο Khalidi πέρασε δεκαετίες στο Αμερικανικό Πανεπιστήμιο της Βηρυτού και συνίδρυσε το Ινστιτούτο Μελετών της Παλαιστίνης, το οποίο εξελίχθηκε σε έναν από τους κορυφαίους ερευνητικούς οργανισμούς αφιερωμένους στην παλαιστινιακή ιστορία, την πολιτική και την κοινωνία. Αργότερα, ο Khalidi υπηρέτησε ως ερευνητής στο Κέντρο Διεθνών Υποθέσεων του Χάρβαρντ, έδωσε διαλέξεις σε ιδρύματα όπως το Πανεπιστήμιο Πρίνστον στις ΗΠΑ, και εξελέγη μέλος της Αμερικανικής Ακαδημίας Τεχνών και Επιστημών.
Πέρα από την ακαδημαϊκή του δράση, διαδραμάτισε επίσης ρόλο στην παλαιστινιακή διπλωματία. Μετά τον πόλεμο του 1967, γνωστό ως “Νάκσα”, κατά τον οποίο το Ισραήλ κατέλαβε τη Δυτική Όχθη, την Ανατολική Ιερουσαλήμ, τη Γάζα, τα υψώματα του Γκολάν της Συρίας και τη χερσόνησο του Σινά της Αιγύπτου, ο Khalidi στράφηκε προς τη διπλωματία. Υπηρέτησε ως σύμβουλος της ιρακινής αντιπροσωπείας στα Ηνωμένα Έθνη, εντάχθηκε στη συνέχεια σε μια αντιπροσωπεία Αραβικής Συνόδου Κορυφής προς την βρετανική κυβέρνηση το 1983, και στα μέσα της δεκαετίας του 1980, υπηρέτησε ως ειδικός σύμβουλος του Γενικού Γραμματέα του Αραβικού Συνδέσμου. Ήταν επίσης μέλος της κοινής ιορδανο-παλαιστινιακής αντιπροσωπείας στη διάσκεψη ειρήνης της Μαδρίτης το 1991.
Ο Khalidi ήταν υποστηρικτής της λύσης των δύο κρατών, γράφοντας στο Foreign Affairs το 1988 ότι ένα παλαιστινιακό κράτος εντός των συνόρων του 1967 σε “ειρηνική συνύπαρξη παράλληλα με το Ισραήλ” ήταν “ο μόνος εννοιολογικός υποψήφιος για μια ιστορική συμβιβαστική λύση αυτής της εκατονταετούς σύγκρουσης”.
Οι Παλαιστίνιοι αξιωματούχοι και ακαδημαϊκοί τόνισαν τον ρόλο του Khalidi στη διαμόρφωση της ιστορικής κατανόησης της Παλαιστίνης. Ο Khalil Jahshan, εκτελεστικός διευθυντής του Arab Center Washington DC, δήλωσε ότι το όνομα του Khalidi ήταν “συνώνυμο με την αγαπημένη του πατρίδα, την Παλαιστίνη”, εκφράζοντας “ειλικρινή συλλυπητήρια στην οικογένειά του, στον λαό της Παλαιστίνης και σε όλους όσους τον γνώρισαν”.
Το Ινστιτούτο Μελετών της Παλαιστίνης περιέγραψε τον Khalidi ως έναν από τους πλέον εξέχοντες ιστορικούς της Παλαιστίνης και ανέφερε ότι το έργο του βοήθησε στη δημιουργία της θεμελιώδους βάσης για τη σύγχρονη μελέτη της Παλαιστίνης. Ο Jehad Abusalim, αναλυτής πολιτικής και συγγραφέας του “Light in Gaza”, έγραψε στο X ότι ο Khalidi “αφιέρωσε τη ζωή του στη διατήρηση της παλαιστινιακής ιστορίας”, προσθέτοντας ότι “η ακαδημαϊκή του εργασία και η έρευνά του αποτελούν θεμέλιο πάνω στο οποίο θα συνεχίσουν να χτίζουν γενιές”.
Για πολλούς ιστορικούς, η κληρονομιά του Khalidi δεν έγκειται μόνο στην ακαδημαϊκή του προσφορά, αλλά και στους θεσμούς που βοήθησε να χτιστούν και στις γενιές φοιτητών και ερευνητών που καθοδήγησε. Σε μια εποχή που μεγάλο μέρος του ιστορικού αρχείου της Παλαιστίνης κινδύνευε να διασκορπιστεί ή να χαθεί, ο Khalidi αφιέρωσε την καριέρα του στην τεκμηρίωσή του. Το έργο του διασφάλισε ότι η ιστορία της παλαιστινιακής κοινωνίας πριν και μετά το 1948 θα παραμείνει μέρος του παγκόσμιου ιστορικού αρχείου.
