Η στρατιωτική δράση του Ισραήλ στον Λίβανο, με σφοδρούς βομβαρδισμούς και μαζικές εκτοπίσεις αμάχων, φαίνεται να στοχεύει στη δημιουργία μιας νέας πραγματικότητας στη χώρα, με δυνητικά μακροπρόθεσμες συνέπειες. Αναλυτές επισημαίνουν ότι οι ενέργειες αυτές, που θυμίζουν τις συγκρούσεις του 2024 και του 2006, αποσκοπούν στην αναδιαμόρφωση του Λιβάνου, πιθανώς «αναγράφοντας εκ νέου τον δημογραφικό χάρτη» της χώρας. Στόχος, σύμφωνα με τους ειδικούς, είναι η άσκηση πίεσης στη Χεζμπολάχ και η αποκοπή της από τη βάση στήριξής της.
Η κλιμάκωση αυτή εντάσσεται στο πλαίσιο του ευρύτερου πολέμου που ξεκίνησε στις 28 Φεβρουαρίου μεταξύ Ισραήλ, Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν, μετά τη δολοφονία του Ανώτατου Ηγέτη της Ισλαμικής Δημοκρατίας, Αλί Χαμενεΐ. Ως απάντηση, η Χεζμπολάχ εξαπέλυσε επιθέσεις κατά ισραηλινών στρατιωτικών στόχων, διακόπτοντας μια περίοδο σχετικής ειρήνης. Το Ισραήλ, επικαλούμενο παραβιάσεις της ανακωχής του Νοεμβρίου 2024, κήρυξε το τέλος της και απηύθυνε εκκλήσεις εκκένωσης προς τους κατοίκους του νοτίου Λιβάνου και των νοτίων προαστίων της Βηρυτού.
Οι επιθέσεις του Ισραήλ, που περιλαμβάνουν καταστροφές σε πολιτικές υποδομές και απώλειες αμάχων, έχουν οδηγήσει σε σοβαρή ανθρωπιστική κρίση. Ο στρατός κατοχής έχει προωθηθεί σε ακατοίκητες περιοχές του νοτίου Λιβάνου, ενώ υπάρχουν φόβοι για παρατεταμένη παρουσία. Ωστόσο, αναλυτές υποστηρίζουν ότι η μακροπρόθεσμη κατοχή δεν εξυπηρετεί στρατηγικά συμφέροντα του Ισραήλ, καθώς μπορεί να οδηγήσει στη δημιουργία νέων μορφών αντίστασης, όπως συνέβη μετά την προηγούμενη κατοχή από το 2000.
Οι τρέχουσες ενέργειες του Ισραήλ εκτιμάται ότι συνδέονται με την επιθυμία του να επιβάλει πολιτικούς όρους στον Λίβανο μετά τη σύρραξη, πιθανώς μέσω επιβολής συμφωνίας ειρήνης ή δημιουργίας μιας οικονομικής ζώνης. Στόχος μπορεί να είναι η αποστρατικοποίηση περιοχών βόρεια του ποταμού Λιτανί, παρόμοια με τις απαιτήσεις που έχουν τεθεί στη Συρία.
Η Χεζμπολάχ, η οποία αποδυναμώθηκε σημαντικά στον πόλεμο του 2023-2024, δέχεται πλέον ισχυρές πιέσεις μέσω της πολιτικής μαζικής εκτόπισης. Η εκκένωση ολόκληρων περιοχών, όπως τα νότια προάστια της Βηρυτού, αποτελεί νέα τακτική με στόχο να διακοπεί η σύνδεση του κόμματος με την κοινότητα των Σιιτών υποστηρικτών του. Ο ακροδεξιός Ισραηλινός υπουργός Οικονομικών, Μπεζάλελ Σμότριτς, απείλησε μάλιστα να μετατρέψει τα νότια προάστια της Βηρυτού σε «ένα νέο Γάζα Στριπ».
Η αναγκαστική εκκένωση πληθυσμών από το νότιο Λίβανο, τμήματα της Μπεκάα και τα νότια προάστια, αναδιαμορφώνει δημογραφικά πρότυπα και δημιουργεί εσωτερικές μετατοπίσεις, επιβαρύνοντας τις κοινότητες υποδοχής και τους κρατικούς θεσμούς. Παράλληλα, ο κίνδυνος επιστροφής στην περίοδο της ισραηλινής κατοχής (1982-2000) και η αναπόφευκτη οικονομική δυσπραγία, θέτουν σοβαρά ερωτήματα για το μέλλον των κατοίκων. Πολλοί Λιβάνιοι, βιώνοντας πολλαπλούς πολέμους και αναγκασμένοι να ξαναχτίζουν τη ζωή τους, εξετάζουν εναλλακτικές, όπως η παραμονή σε περιοχές όπου έχουν βρει εργασία και έχουν εδραιωθεί, ακόμη και εάν αυτό σημαίνει απομάκρυνση από την πατρογονική τους γη.
