Η συνεχιζόμενη ανάφλεξη στη Μέση Ανατολή, που διαρκεί ήδη για περισσότερο από μία εβδομάδα, θέτει ερωτήματα για τις επιπτώσεις στην ελληνική οικονομία, με τους παράγοντες του οικονομικού επιτελείου να επισημαίνουν ότι το “κλειδί είναι η διάρκεια”. Στο Γενικό Λογιστήριο του Κράτους, οι εξελίξεις παρακολουθούνται λεπτό προς λεπτό, με στόχο την εκτίμηση των πιθανών επιπτώσεων στα βασικά οικονομικά μεγέθη.
Αρχικά, επικρατεί ψυχραιμία, ωστόσο, η κυβέρνηση δηλώνει έτοιμη να παρέμβει, εφόσον χρειαστεί, για τη στήριξη όσων πληγούν. Το κεντρικό ζήτημα είναι οι τιμές της ενέργειας. Στο επικείμενο Eurogroup, το θέμα του κόστους ενέργειας αναμένεται να λάβει κεντρική θέση, ενώ αντίστοιχη αναβάθμιση αναμένεται και στο Euro Summit της 19ης Μαρτίου. Υπάρχει η πιθανότητα λήψης έκτακτων μέτρων για την αντιμετώπιση των ανατιμήσεων σε καύσιμα και ηλεκτρικό ρεύμα, δεδομένης της στρατηγικής σημασίας των Στενών του Ορμούζ για την παγκόσμια παραγωγή πετρελαίου.
Για την Ελλάδα, ένα ενεργειακό “σοκ” μπορεί να αναζωπυρώσει τον πληθωρισμό, να μειώσει την αγοραστική δύναμη των πολιτών και να αυξήσει το λειτουργικό κόστος των επιχειρήσεων, ιδίως σε κλάδους όπως η βιομηχανία, η αγροτική παραγωγή και οι μεταφορές. Σύμφωνα με το δυσμενές σενάριο του προϋπολογισμού, η μακροχρόνια υπέρβαση της τιμής του πετρελαίου τα 100 δολάρια ανά βαρέλι αναμένεται να οδηγήσει σε μείωση της ιδιωτικής κατανάλωσης, υποχώρηση των επενδύσεων, αύξηση των ονομαστικών εισαγωγών και επιδείνωση του ελλείμματος τρεχουσών συναλλαγών. Ο πληθωρισμός αναμένεται να αυξηθεί σημαντικά, επιβραδύνοντας το πραγματικό ΑΕΠ, αν και το ονομαστικό ΑΕΠ ενδέχεται να αυξηθεί λόγω του πληθωρισμού.
Επιπλέον, η παρατεταμένη διάρκεια της σύγκρουσης μπορεί να επιφέρει παράπλευρες επιπτώσεις στον τουρισμό, καθώς οι διεθνείς ταξιδιωτικές ροές ενδέχεται να μειωθούν. Η αβεβαιότητα επηρεάζει τις επενδύσεις, ενώ έχουν ήδη καταγραφεί αυξήσεις στα ασφάλιστρα κινδύνου στη ναυτιλία και ανατιμήσεις στα λιπάσματα.
Ο πρωθυπουργός, Κυριάκος Μητσοτάκης, έχει ήδη δηλώσει ότι τα συναρμόδια υπουργεία είναι έτοιμα να ενεργοποιήσουν προληπτικά μέτρα και μέτρα στήριξης για νοικοκυριά και επιχειρήσεις. Αυτό περιλαμβάνει ελέγχους από την Ανεξάρτητη Αρχή για την εποπτεία της αγοράς, κυρίως στα καύσιμα, και συνεχή εποπτεία αποθεμάτων αγαθών πρώτης ανάγκης. Σε περίπτωση που η τιμή του πετρελαίου παραμείνει στα 100 δολάρια ανά βαρέλι για έναν μήνα, θα ενεργοποιηθούν στηρίξεις μέσω των pass.
Τέλος, οι αρμόδιοι παράγοντες εκτιμούν ότι το βασικό “πακέτο” φοροελαφρύνσεων για το 2027 δεν τίθεται εν αμφιβόλω. Το κρίσιμο ερώτημα αφορά την εξασφάλιση πρόσθετου “πακέτου” από την αντιμετώπιση της φοροδιαφυγής, εάν τα φορολογικά έσοδα περιοριστούν λόγω του πολέμου. Προς το παρόν, εκτιμάται ότι η οικονομία έχει “αντοχές”, αλλιώς, θα χρειαστούν μέτρα αντιμετώπισης σε ευρωπαϊκό επίπεδο.
